Ing mâu hdrê pêt a Đà Lạt lối 30 hơnăm hdrối nah, troh a nôkố Dalat Hasfarm hiăng ai 4 to deăng ki kân, rơdâ châ 220 ha, ai hngêi nhĕng, xúa kŏng ngê̆ rơkê chal nếo, tê reăng troh a 18 to kong têa tung châu Âu ƀă Mih. A Việt nam, khu mơdró kố ai 25 hngêi tê reăng ƀă lối 300 tíu ki tê reăng tung siêu thĭ, mơjiâng cheăng pêi ăm lối rơpâu ngế a pơlê cheăm. Pôa Aad Gordijn Ell Cordin, Kăn hnê ngăn Kŏng ti pêi cheăng tiô rơnó Dalat Hasfarm vêh mơnhên: “Ngin hiăng troh a tíu ki tơtro, tro ƀă roh, rơnó. Đà Lạt ai hyôh hngíu lĕm má môi a Đông Nam Á vâ pêt reăng, pêt kơchâi”, pôa ai tối: “Á ‘ló hâk mơnâ ‘nâng hiăng châ troh akố vâ châ pêi pro tơdroăng cheăng, mê cho tơdroăng hơ’muăn tối ing hdrê ki kŭn hiăng mơdâ châ 31 hơnăm vêh ngi hdrối nah ƀă nôkố hiăng chiâng môi to loăng ki kân ƀă chiâng rơbê rơbuâ”.

Klêi kơ’nâi ’mot 3 kong pơlê Lâm Đồng, Dak Nông ƀă Bình Thuận, mê kong pơlê Lâm Đồng nếo ai lối 1 rơtuh ha tơnêi pêi chiâk pêi deăng, pêt mơjiâng hên hdrê loăng ki ai plâi tê châ liăn kơnâ; cho môi tung 5 kong pơlê ki apoăng djâ troăng ahdrối lâp tơnêi têa ‘na mơ’no tê kế tơmeăm ki kơnâ, trối: kơphế, kơchâi, reăng, kloăng tiu, plâi sầu riêng ƀă plâi rơgá. Tiô pôa Lê Huy Anh, Phŏ ngăn ‘na xúa tuăn ngôa rơkê, cheăng tung Khu xiâm ngăn ‘na Khoa hok ƀă Kŏng ngê̆ tối, krê ‘na kơphế, Lâm Đồng hiăng ai hvêa chêng prôk ki tơtro khât ƀă châ ai hên túa pêi pro, tơtro rơkê păng ‘nâng:

“Kơphế dêi Lâm Đồng tiô tơdroăng ki ngin mơnhên ngăn mê cho tơmeăm ki kơnía nâng. Châ mơnhông pêt kơphế Arabica ƀă kơphế Robusta,. Ôh tá ai hên tíu dêi Việt Nam ki chiâng pêt tơdrêng 2 hdrê kơphế ki kố. Khu ngăn ‘na tuăn ngôa rơkê ngin xuân hiăng mơnhên ngăn tơtro khât păng ‘nâng, tơxâng vâ pơtroh ăm tơnêi tíu dêi pêt mơjiâng tơmeăm kố”.

Lâm Đồng nôkố cho môi tung tíu xiâm ki pêi chiâk pêi deăng tiô túa kŏng ngê̆ ki xiâm tung lâp tơnêi têa. Kong pơlê dế nốkố ai tơnêi pêi pêt hên chiâk deăng ki xúa kŏng ngê rơkê plĕng châ lối 107 rơpâu ha, tâng vâ riân ki kơnâ dêi tơmeăm mê tâk troh dâng 195 rơtuh liăn 1 ha. Ki rơhêng vâ tối, kơchâi ƀă reăng Đà Lạt ing ton nah hiăng chiâng tơmeăm ki xiâm, châ mơ’no tê hên a mâu kơchơ ki ôh tá xê hlâu trối kong têa Nhuk, Hàn Quốc, châu Âu ƀă Pêa kơnhŏng châu Mih. Pôa Nguyễn Ngọc Phú, Phŏ Kăn hnê ngăn Vi ƀan kuăn pơlê Lâm Đồng tối ăm ngin ‘nâi, ki pơxúa ing khoa hok kŏng ngê̆ tung pêi chiâk pơêi deăng mê dế pơtối thăm mơdêk ăm kế tơmeăm chiâk deăng a kơpong kố:

“Lâm Đồng cho tíu ki ai tơdroăng pêi chiâk pêi deăng rơdêi. Lâm Đồng ga ai tơ’lêi hlâu mâu ngế ki rơkê ki cheăng a mâu Viê̆n hriăn plĕng, mâu hngêi trung đăi hok. Mâu kuăn mơngế ki rơkê kố pơtối tŏng gum ăm cheăng pơhlêh kŏng ngê̆ ƀă rơkê plĕng. Thăm mơdêk xúa kơxô̆ tung pêi chiâk pêi deăng. Kố cho kơvâ ki pin dế ai tơ’lêi hlâu. Kố xuân cho roh ki vâ Lâm Đồng pin châ mơnhông rơdêi tung pơla hriăn plĕng xúa hyôh ki hngíu kố, gum mơnhông ăm kơvâ chiâk deăng ƀă tơnêi tíu ki vâ mơnhông pơhlêh rơkê plĕng ki nếo”.

Kơnôm hbrâ xúa khoa hok-kŏng ngê̆, ai plâi hên, tơmeăm pêi lo dâi khât, ƀă tê châ kơnâ liăn, ing mê, mâu tơmeăm dêi Lâm Đồng rế hiá rế pêi châ lo rế hên. Mot tung hneăng ki mơnhông nếo, Lâm Đồng dế kố dế kal mơjiâng inâi, po rơdâ tíu tơrŭm tê mơdró kâ, tơrŭm cheăng ƀă lâp plâi tơnêi, pêi cheăng kâ tơtro ƀă hyôh kong prâi pơhlêh, hnối tơrŭm tá mơnhông pêi cheăng kâ, pêt hdrê loăng, mơjiâng kong kế. Tiô pôa Hồ Văn Mười, Phŏ Kăn pơkuâ hnê ngăn Đảng ủi, Kăn hnê ngăn Vi ƀan kong pơlê Lâm Đồng ăm ‘nâi, mâu kơpong ki pêi chiâk pêi deăng ki kân dêi kong pơlê kô châ mơdêk kân ó tung mâu tơdroăng cheăng ki nếo ‘na khoa hok kŏng ngê̆ ƀă mơnhông ‘na hngêi trăng, troăng prôk.

“Ngin hiăng tơkŭm mơjiâng pro hngêi pêi cheăng, troăng prôk ó rơdêi ahdrối hơnăm 2028, mê cho troăng kân tơdrăng, tơdjêp ing kố troh a Pơlê kong kân Hồ Chí Minh. Kơpong Gia Nghiã xuân trối mê, chu troh a Đồng Nai ƀă Pơlê kong kân Hồ Chí minh. Klêi mê, ngin kô khŏm mơ-eăm mơjiâng troăng prôk ing pêa mâ hâi lo troh pêa mâ hâi lu, tơdjêp ing Gia Nghiã tơkâ luâ Bảo Lộc troh a Phan Thiết dâng 120 km. Ki rơhêng vâ tối cho ing tơraih tơƀai Liên Khương troh akố xuân hiăng châ ‘mâi rơnêu, mê mâu tơƀai ki kân má môi dế nôkố xuân chiâng vâ hdrâp vâ kơneăng. Tơraih tơƀai Phan Thiết cho tơraih tơƀai lêng xuân hiăng châ mơjiâng bro, klêi mê, ngin xuân hiăng tối tơbleăng ăm Khu xiâm pơkuâ hnê ngăn Đảng vâ mơjiâng, vâ chiâng xúa 2 tơdroăng a tơraih tơƀai ki kố tung hơnăm 2026”.

Vêh mơnhên ki kơnâ thăm mơdêk ivá cheăng dêi lâp plâi tơnêi ăm kế tơmeăm pêi lo ôh tá xê to ki xiâm dêi tơdroăng pêi chiâk pêi deăng, mê ối cho troăng prôk ki thăm mơdêk tơdroăng rêh ối dêi kuăn pơlê ƀă mơnhông kơvâ pêi chiâk pêi deăng krá tơniăn dêi kong pơlê Lâm Đồng. ƀă ki xiâm mê hiăng châ mơjiâng rơtế khŏm mơ-eăm pơhlêh nếo ƀă mot tung chal ki mơnhông dêi tơná dêi tơnêi têa, kế tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng dêi Lâm Đồng dế chôa mơnhông, hvêa chêng prôk hơngế, mơnhên tối ki tơleăng nhên a mâu kơchơ dêi lâp plâi tơnêi.