VOV4.Sêdang - Rơnó xeăng tô hơnăm 2020 – 2021, tơring Lak, kong pơlê Dak Lak hiăng pêt lối 5.300 ha báu klâng, ki hên pêt tơkŭm a mâu cheăm: Ƀuôn Triết, cheăm Dak Liêng ƀă cheăm Ƀuôn Tría. Dế mot tung rơnó pôe báu, vâi krâ a kơpong tơbăng kân rơdâ kân kố phiu ro drêng hơnăm kố châ báu hên, yă kơnâ há.

Tơvâ tơvân tơdroăng cheăng ƀă rơpŏng hngêi tơkŭm báu a tơdế klâng djâ châi a hngêi tíu tơkŭm, jâ Nguyễn Thị Phán, ối a thôn Ƀuôn Tung 1, cheăm Ƀuôn Triết phiu ro ăm  ‘nâi, kong prâi tơ’lêi hlâu vâ báu xông kân, kơpâu hên. Rơnó kố, jâ mơdâ lối 4 ha báu hdrê Đài Thơm 8. Mâu ki lăm rôe troh a klâng rôe mê tơdroăng tê báu dêi pơlê tơ’lêi hlâu.

Jâ Phán riân, rơpŏng hngêi kô châ xo dêi tơkâ dâng 150 rơtuh liăn tung rơnó kố.

“Môi tiah rơpŏng hngêi a pêt hdrê báu Đài Thơm mê xuân châ 1,2 tâ̆n/sao. ‘Na yă tê hơnăm kố kơnâ tâ tâng vâ pơchông ƀă hơnăm nah, mâu ki lăm rôe vâi troh rôe  a klâng vâi pôe dâng lâi a xuân rôe troh dâng mê. Báu tê xuân hôm, hơnăm kố yă to kơnâ iâ kuăn pơlê hlo xuân tơ’lêi tê.

Mơdâ pêt báu ƀă pôe báu châ xua kơmăi kơmok túa nếo

Kơtăn ing mê ôh tá hơngế, rơpŏng hngêi pôa Nguyễn Công Hùng, ối a thôn Mê Linh 2, cheăm Buôn Triết, xuân dế tơvâ pôe dêi báu. Pôa tối, rơpŏng hngêi ai 5 ha klâng, ing hên hơnăm hdrối xuân mơdâ pêt hdrê báu ST-24. Hơnăm kố, tơdrêng ƀă pêt báu, pôa ối hơ’lêh  vâ chê 5 sào klâng vâ pêt pôm ló. Tơdroăng ki ro thăm rế ro tâ drêng troh rơnó lâk pôm ló châ mơhúa, yă tê pôm a deăng sap 8 – 10 rơpâu liăn 1kg. Báu xuân châ xo hên, yă tê kơnâ tâ rêm hơnăm.

“Hơnăm kố hlo báu châ tâ, vâ tối châ 1,2  troh 1,3 tâ̆n tung môi sao báu ối klêi pôe hâi têng, klêi pôe troh a hngêi kâng tê hlối, yă ki rôe 6 rơpâu 700 liăn/kg.  Mâu ngế lăm rôe troh a tíu pôe vâ rôe’’.

Kuăn pơlê hâk phiu xua hơnăm kố châ xo báu hên tê hlối ai yă

Cho cheăm ki pêi chiâk, ai tơnêi kân rơdâ má môi dêi tơring Lak, tung rơnó pôe báu xeăng tô hơnăm kố, cheăm Buôn Triết mơdâ pêt vâ chê 2 rơpâu ha báu klâng. Tiô pôa Bùi Mạnh Hải, Kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Ƀuôn Triết, hơnăm kố kong prâi tơ’lêi hlâu, ai rơchôa têa tơniăn ai têa tôh báu mơnhông cheăng kâ,  báu châ xo hên. Riân châ 9 tâ̆n rêm ha; ki phá tâ, ai mâu hdrê báu Đài Thơm 8; ST-24; ST-25 châ xo sap 12 troh 13 tâ̆n. Báu mâu ngế lăm troh rôe a klâng, ƀă yă  sap 5.800 - 7.000 liăn/kg ngăn tiô túa kơdrê báu. Tâng vâ pơchông ƀă hdrối nah kơlo yă ki mê kơnâ tâ vâ chê 1.000 liăn/kg tâng vâ pơchông ƀă ki rơnó hdrối.

“Châ tơnêi têa tơmâng ‘no liăn pro troăng prôk dêi cheăm xuân môi tiah mâu troăng kân tung klâng xua mê kô tơ’lêi hlâu ăm kuăn pơlê tung tơdroăng chơ mâu báu, tơmeăm pêi lo ing klâng chiâk. Má péa nếo, kong prâi troh nôkố  xuân kong tô lĕm tơ’lêi ăm kuăn pơlê vâ pôe dêi báu, têng dêi báu. Cheăm Ƀuôn Triết ai mơdâ pêt báu hlối tơkŭm ƀă tơdroăng hmâ pêi hlối ‘nâi xúa khoa hok kih thuât ƀă ai khu hnê mơhnhôk pêi chiâk, mâu khu cheăng khoa hok veăng tơmâng khât hnê mơhno ăm kuăn pơlê xua mê, mâu hdrê báu ki kuăn pơlê djâ mơdât pêt akố vâ tối pơtối rak ki tơniăn tơ-ƀrê ƀă kơpâu hên”.

Hên rơpŏng kuăn pơlê mơdoh hâi têng dêi báu vâ tê châ yă kơnâ tâ iâ

Xuân tiô pôa Hải, vâ kơjo kum kuăn pơlê pêi mơdâ pêt báu krá tơniăn, mâu kăn tơring cheăm hiăng tơkŭm po mâu rôh hôp tơpui tơno, hriâm tâp, hnê tối ‘na túa mơdâ pêt, kih thuât rah hdrê, kơdê ôa hdrong. Pakĭng mê, cheăm xuân veăng kơjo kum tơrŭm ƀă mâu Khu pêi cheăng tơrŭm ƀă mâu tíu pêi cheăng mung hdrê ki vâi ô eăng ƀă túa khu pêi cheăng tơrŭm rôe tơmeăm pêi lo ing chiâk deăng.

Kơnôm ing mê, mâu hơnăm achê kố, báu ki mơdâ pêt hlo tơniăn ƀă rế ton rế kơnâ tâ. Kuăn pơlê xuân ‘nâi hriăn xúa khoa hok kih thuât, xúa kơmăi kơmok tung pêi klâng, tơdroăng cheăng rak ngăn báu ƀă pôe báu rế ton rế hlo tơ-ƀrê. Tơdrêng ƀă hdrê loăng plâi kơnâ liăn, báu hiăng tăng hlo tíu tê tơniăn a kơpong tơbăng ngo kố, veăng rak tơniăn ‘na kế kâ ƀă kơxô̆ liăn pêi lo tơniăn ăm kuăn pơlê.

H’Xíu H’Mok

Gương tơplôu ƀă tơbleăng