VOV4.Sêdang - Kơpong Tây Nguyên dế tro rơnó tô mơdrăng ó khât, khu kăn pơkuâ rêm râ ƀă mâu kơvâ cheăng dế mơ-eăm rơtế ƀă kuăn pơlê hbrâ tí tăng troăng hơlâ vâ ai têa tôh tơmeăm pêt tung klâng chiâng. Pakĭng tơdroăng mơ’no têa tro tơdroăng ing mâu rơchôa, hno têa, mâu khu râ, kơvâ cheăng pơtối hnê mơhno ăm kuăn pơlê thăm mơdêk ki hlê plĕng tung xúa mơ’no têa kơdĭng vâ pôi tá khăng kho a klâng chiâk.

A kong pơlê Kon Tum, kơdró têa dêi 73 to rơchôa ki kân bu ối 65% kơlo têa. Tơdrêng amê, têa ki hdoăng a 98 rơchôa ƀă 7 tíu hrik têa tiô tơdroăng riân ngăn bu bê vâ tôh ăm vâ chê 11 rơpâu ha klâng rơnó Xeăng Tô, ki hên cho báu klâng ƀă loăng plâi ton hơnăm. Laga, tâng kong ối tô mơdrăng ton, mơni hên tíu kô pơtối ôh tá bê têa vâ tôh tơmeăm pêt. Pôa Văn Tất Cường, Kăn phŏ ngăn ‘na chiâk deăng ƀă mơnhông thôn pơlê kong pơlê Kon Tum ai tối tiah kố, vâ kơdroh tơdroăng ki khăng xiâ têa, kơvâ ngăn ‘na chiâk deăng dế kơhnâ tơrŭm cheăng vâ mơ’no têa tôh tro tơdroăng, tơdrêng amê, hnê tối kuăn pơlê xúa têa  athế kơdĭng ƀă châ tơƀrê.

Long têa Đăk Uy, Kon Tum mơni bê têa tôh tơmeăm pêt

“Ngin pơcháu ăm Khu ngăn ‘na rơchôa, hno têa đi đo hnê tối, tơrŭm cheăng ƀă mâu Ƀơrô ngăn ‘na chiâk deăng, mâu Tíu xiâm mơdró ‘na hdrê-tơmeăm pêi chiâk vâ rak ngăn têa tro tơdroăng ƀă hbrâ ví khăng kho pá ai têa tôh tơmeăm. Ai mâu tơring, pơlê kong krâm hiăng tối hdrối, mơ’nui rơnó kố ah, kong kô pơtối tô mơdrăng. Mâu kơpong ki kố tơkŭm hên a mâu rơchôa ki ăm têa plế, xua mâu tơring pơkuâ ngăn, lơ a mâu kơpong, mâu thông, klôh têa ki vâi krâ nhŏng o hmâ xúa vâ tôh tơmeăm pêt. Ngin xuân hiăng hnê tối khu kăn pơkuâ tơring, cheăm kal athế hdoăng rak kơdĭng têa, malối athế xing xoăng chôu tôh vâ rak tơniăn tơdroăng ai têa tôh tơmeăm pêt”.

A kong pơlê Dak Lak, dế nốkô ai 208 rơpâu ha kơphế dế tro rơnó tôh. Kuăn pơlê kal ai bê têa vâ tôh, la têa hiăng xiâ, xôe cho tơdroăng ki pá má môi ăm kuăn pơlê ki pêt kơphế hên hơnăm hdrối mê hía nah.

Dak Lak tôh têa ‘nâi kơdĭng ăm loăng kơphế

Maluâ ti mê, tung rơnó kong tô mơdrăng ó tiah dế kố, kal athế tôh têa kơdĭng, tíu ki lâi xuân athế pro tiah mê, vâ ing mê kum hơ’leh ‘na tơdroăng rak têa, thăm nếo loăng kơphế dế nôkố hiăng po rơdâ hên luâ tơdroăng, thăm rế ôh tá bêa têa, xua kong tô mơdrăng ó tiah kố.

Pôa Triệu Văn Khang, ối a cheăm Ea Mdroh, tơring Čư Mgar ai 2 ha kơphế dế hiăng ai plâi vâ tê, tối ăm ‘nâi, troh a chôu phut kố, mâu têa kroăng, têa long, lơ a mâu rơchôa, hno têa hiăng xiâ ó. La kơnôm xúa têa tôh tro tơdroăng, ai kơdĭng, têa tôh ki hên cho ing têa klôh ki pong, rơpŏng pôa khoh bê têa vâ tôh dêi kơphế chiâng dâi lĕm.

“Kơpong tơnêi chiâk á kố, á hiăng tôh dêi têa roh má péa, á tôh ing têa klôh, pin athế tôh tiô chôu. Drêng hrik têa ing klôh pin athế tôh ‘nâi kơdĭng, athế tro tiô chôu, ôh tá mơ’nhê têa. Tâng tôh têa hmâng vâ, lối hên lo pá kong mê kô mơ’nhê têa”.

Tiô pôa Nguyễn Thanh Long - Kăn pơkuâ ngăn rơchôa, hno têa dêi kong pơlê Dak Lak tối, kong tô mơdrăng ó tung rơnó tô mơdrăng kố, mê têa kloh xiâ, ôh tá ai têa vâ tôh ăm kơphế, tơdroăng khăng kho têa kố hiăng hlo hên hơnăm a kong pơlê kố. Maluâ ti mê, tơdroăng kố dế kal vâ’mâi hơ’leh tiô kơ tơdroăng ki po rơdâ lâp luô mâu túa tôh ki kơdĭng. Vi ƀan hnê ngăn kong pơlê Dak Lak xuân hiăng ai veăng kum vâ kuăn pơlê châ tơ’lêi tung hnoăng pêi tiô kih thuât nếo.

“Sap apoăng rơnó tô mơdrăng kố nah, ngin hiăng hnê tối kuăn pơlê kal athế ‘nâi kơdĭng têa, kơhnâ tung tơdroăng rak hdoăng têa ing mâu long, rơchôa vâ tôh tơmeăm pêt. Tơdroăng tôh têa mê ngin xuân hiăng hnê tối kuăn pơlê athế ’nâi kơdĭng, ôh tá mơ’nhê têa. Pơkâ pêi pro mâu tơdroăng, hơ’leh túa tôh têa ki kơdĭng. Tơdroăng kố, mê Vi ƀan hnê ngăn kong pơlê hiăng veăng kum tơdế kơxô̆ liăn ăm kuăn pơlê, tâng rơpŏng ki lâi vâ xúa kơmăi ki tôh têa lo i iâ”.

Kong tô mơdrăng ton pro Lâm Đồng mơni kô ôh tá bê têa vâ tôh dêi mâu klâng chiâk. Jâ Vũ Thị Tuyết, ối a cheăm Gia Viễn, tơring Cát Tiên tối ăm ‘nâi: Rơpŏng jâ hiăng tơpui tơno hên ƀă vâi krâ-nhŏng o tung kơpong kố vâ ai troăng hơlâ kơdĭng têa, tơkŭm pêi pêt tơmeăm tro tơdroăng, tôh tá xuân athế ‘nâi kơdĭng.

“Hdrối kong vâ ai mêi, mê pin xuân athế ‘mâi po văng nhâ, khuih tah trâp drô mâu hno, thông têa ăm i krúa lĕm. Mơhnhôk kuăn pơlê a mâu thôn, pơlê vâ vâi rơtế pêi môi tiah pin hnê ăm i tơniăn ‘nôi, mê nếo mơ’no tah têa, klêi mê nếo, pơxiâm mơdâ pêt báu a rơnó ki nếo”.

Tiô pôa Nguyễn Trường sơn, Kăn phŏ ngăn ƀơrô chiâk deăng tơring Dà Teh tối, tơdrêng ƀă tơdroăng ki vâ hbrâ mơdât khăng kho, tí bê têa tôh, mê kuăn pơlê athế pêi 2 rơnó báu, 1 rơnó alâi, hơ’leh mâu klâng chiâk ki ôh tá bê têa tôh vâ pêt mơjâng mâu loăng plâi kâ ki tơƀrê, kum kuăn pơlê châ hbrâ tơniăn têa tung tơdroăng pêi pêt ƀă kơdroh tơdroăng xía vâ tâng lơ khăng mơdrăng ton.

“Ƀă tơdroăng ki hbrâ mơdât khăng kho, mê Vi ƀan hnê ngăn tơring hiăng kĭ hlá mơ-éa hbrâ ví khăng kho, tơdroăng kố hiăng pêi pro sap ing hdrối nah. Ki nhên, tơkŭm hơ’leh pêt mâu hdrê tơmeăm ki ôh tá êâ ai têa hên to lâi vâ châ kơdĭng têa; tơdrêng amê, thăm mơdêk tơdroăng mơ’no têa kơdĭng ƀă hnối xing xoăng chôu ki vâ mơ’no têa a mâu rơchôa, hno têa”.

Lâm Đồng dế nôkố ai 430 to rơchôa, hno têa, tung mê ai tá rơchôa ki mơ’no têa plế, lơ rơchôa ki pơtân dế pêi cheăng châ tơƀrê. Mâu tơmeăm ki kố kô bê têa vâ tôh ăm dâng 43 rơpâu ha tơnêi klâng chiâk. Tơdrêng ƀă tơdroăng ki Lâm Đồng hiăng mơ’no 37 rơtal liăn vâ kum ăm kuăn pơlê chiâ 3 rơpâu to long ki kŭn, hdoăng dâng 7 rơtuh 500 rơpâu met khô̆i têa tiô tơdroăng tơkêa pêi ‘na chiâ bro long têa dêi kong pơlê hiăng veăng kum ai bê têa vâ tôh ăm klâng chiâk. Maluâ ti mê, drêng kong tô mơdrăng khăng khoăng ton, mơni kô ôh tá bê têa vâ tôh ăm tơmeăm pêt, kong pơlê Lâm Đồng dế tơkŭm hnê djâ mâu khu râm kơvâ cheăng pơtối ai troăng hơlâ vâ hbrâ mơdât tơdroăng khăng kho têa tôh tơmeăm pêt.

VOV Tây Nguyên

Nhat Lisa tơplôu ƀă tơbleăng