Tiô Khu ngăn túa lĕm tro, Tơ’noăng ivá ƀă Ôm hyô kong pơlê Khánh Hòa, hơnăm 2025 tung lâp kong pơlê tơdah dâng 16,4 rơtuh ngế tơmối, tâk lối 14,4% tâng vâ pơchông ƀă hơnăm 2024. Tung mê, tơmối kong têa ê châ dâng 5,5 rơtuh ngế, tâk lối 13,4%. Tâi tâng kơxô̆ liăn châ xo ing ôm hyô tiô riân cho 66,7 rơpâu rơtal liăn, tâk lối 16,8%, pêi klêi tâi tâng tơdroăng pơkâ mơ’no. Mâu tơdroăng ki châ tơƀrê kố ăm hlo ôm hyô pơtối rak cheăng “ki tâk mơnhông”, pro ivá tơdjâk ăm mâu kơvâ cheăng kâ têa kơxĭ ki ê.

Hơnăm 2026, kơvâ ôm hyô Khánh Hòa tơkŭm pro nếo tơmeăm, po rơdâ tơnêi tơníu ki lăm hêi. Pakĭng mâu tíu troh ki hmâ a Nha Trang, Cam Ranh. Hên tơmeăm, tíu troh ki nếo a kơpong peăng Hdroh kong pơlê dế châ pơxiâm ăm xúa, pro ai tơ’nôm tơdroăng ki rah xo tíu troh ăm tơmối tung rôh leh, hâi Têt âm lĭch Bính Ngọ. Tiah mê, tơmối ôm hyô troh a Khánh Hòa tung la ngiâ ah ôh ti xê châ hlo kong tôu trĭng, têa kơxĭ ngiât mê ối ai rôh vâ châ ngăn túa lĕm tro Chăm ki lĕm tơviah, tăng ‘nâi mâu tíu troh môi tiah Bình Tiên, Vĩnh Hy, đồi cát Nam Cương, thôt Po Klong Garai.

Tơdroăng ki po rơdâ tơnêi tơníu ôm hyô châ tơngah kô veăng gum hâi chôu ối pơtê ton, mơdêk kơlo châ hrê liăn roê tơmeăm dêi tơmối. Pôa Nguyễn Văn Hòa, Kăn pơkuâ Khu ngăn túa lĕm tro, Tơ’noăng ivá ƀă Ôm hyô kong pơlê Khánh Hòa ăm ‘nâi:

“Klêi kơ’nâi ‘mot tơkŭm 2 to kong pơlê Khánh Hòa ƀă Ninh Thuận, hdrối nah ki hên mâu tíu troh cho a Khánh Hòa mê nôkố ai tơ’nôm tíu troh a peăng Hdroh kong pơlê gá xuân lĕm, tơ’mot hên tơmối hâk vâ troh”.

Tiô Phŏ Yăo sư – Tiê̆n sih Nguyễn Chu Hồi, Phŏ kăn hnê ngăn Khu ngăn Ká xi xŏng Việt Nam, klêi kơ’nâi ‘mot tơkŭm ƀăng tơnêi kơpong têa kơxĭ Khánh Hòa hiăng tâk hên, hlối tâk ki mơnhông ‘na cheăng kâ a tê kơxĭ, tung mê, ai ôm hyô têa kơxĭ chuăn rơlố rak cheăng tíu xiâm, athế châ “hbru kơxô̆ tâk”. Kơpong têa kơxĭ Khánh Hòa ối tung “tơmeăm san hô” peăng hdroh Biển Đông, ai kơlo hên sinh hok, cho tơdroăng ki kal ăm mơnhông ôm hyô ƀă cheăng tơnăng ká xi xŏng.

Xua mê, cheăng tơnăng ká xi xŏng – ôm hyô – rak vế cho pái tơdroăng ki kal ôh tá chiâng tơklâ dêi pó. Mơnhông ôm hyô têa kơxĭ chuăn rơlốu ôh tá tơbriât tiô kơxô̆ mê athế tro ƀă tơdroăng rak vế kong kế, nhâ loăng, ngăn mâu san hô, kung king têa kơxĭ, kơpong rak vế môi tiah kung king Nha Trang, Hòn Bà cho “kế kơnía” dêi cheăng kâ ngiât. Pôa Nguyễn Chu Hồi tối tiah kố, túa tơmeăm ôm hyô tro ƀă tơdroăng ki ai phá krê dêi rêm tơnêi tơníu, kô mơnhông tơniăn lĕm khât ăm têa kơxĭ dêi Khánh Hòa:

“Ki xiâm dêi kung king Nha Trang phá ƀă kung king Vân Phong. Lĕm má môi dêi kung king Nha Trang cho san hô, kal mơnhông tiô troăng cheăng tơnăng ká ăm hơniâp, pơhlêh sap ing tơnăng ká, pro pơxúa ki kơnía ‘na cheăng kâ liăn ngân tâ”.

Sap ing víu ngăn pơkuâ dêi kơvâ, pôa Hà Văn Siêu, phŏ ngế xiâm ngăn Ôm hyô Tơnêi têa Việt Nam, tối Khánh Hòa dế tơkŭm tŭm tơdroăng vâ chiâng tơdroăng thăm mơnhông ôm hyô dêi lâp tơnêi têa ƀă mơ-eăm chiâng mâu tíu troh ki xiâm a Đông Nam Á. Laga, vâ pêi châ tơdroăng kố, kong pơlê kal pơtối pơkâ tíu pơkâ um tíu troh a lơgât ôm hyô lâp plâi tơnêi, mơdêk ki rơkê lĕm dêi mâu tơmeăm ƀă mơjiâng inâi ôm hyô tơxâng ƀă lâp plâi tơnêi.

Tiô pôa Hà Văn Siêu, ki hdrối tâ Khánh Hòa kal tơkŭm chêh pro klêi túa pơkâ ƀă mâu troăng prôk ôm hyô tiô chal nôkố, ki xiâm cho mơdêk tơraih tơƀai lâp plâi tơnêi Cam Ranh, ‘no liăn pro troăng lo a kơno tuk, kơno plong ƀă troăng tơdjêp tơdâng. Tơdrêng amê, hlối mơjiâng pro tơmeăm ôm hyô ngăn tung tơdroăng ki pơxúa a mâu kung king ki xiâm, tiô troăng tơrŭm, tŏng gum, ví bô bối; pro tíu ki vâ lăm troh ngăn hên tiô rơnó, tiô hâi khế hâi, măng vâ kơdroh tơdroăng rơnó:

“Khu xiâm ngăn Ôm hyô Tơnêi têa Việt Nam kô rơtế ƀă Khánh Hòa tung tơdroăng mơjiâng, mơhno tíu inâi ôm hyô, ăm Khánh Hòa ai mâ hên tâ a lơgât ôm hyô lâp plâi tơnêi, chiâng tíu xiâm ôm hyô ối pơtê têa kơxĭ lâp plâi tơnêi”.

Ƀă ivá mơnhông kơhnâ tung hơnăm 2025, kơvâ ôm hyô Khánh Hòa châ tối tơbleăng mơnhông tơniăn tung la ngiâ. Hơnăm 2026, kơvâ kô mơ-eăm pêi châ kơxô̆ liăn lối 77 rơpâu rơtal, tâi tâng kơxô̆ tơmối ôm hyô lối 18,1 rơtuh ngế, tung mê tơmối kong têa ê lối 6 rơtuh ngế. Hơnăm 2025 – 2030 cho ivá mơdêk, pâ thế Khánh Hòa athế pơkâ pêi ôm hyô a tíu ối cho tíu xiâm tung la ngiâ mơnhông. Drêng châ tơkŭm po rơkê, ngiât ƀă krá tơniăn, ôm hyô kô pro ivá tơdjâk, mơdêk mâu kơvâ cheăng xiâm ki ê môi tiah kơmăi kơmok, logistics, kơphô̆ têa kơxĭ ƀă cheăng kâ a têa kơxĭ rơtế mơnhông.

Pôa Nguyễn Long Biên, Phŏ kăn hnê ngăn Hô̆i đong kong pơlê Khánh Hòa tối rơdêi ôm hyô - tê mơdró cho môi tung pŭn kơvâ cheăng ki xiâm mơnhông cheăng kâ dêi kong pơlê, tiô mâu pơkâ 09 dêi Khu xiâm ngăn cheăng kal kí ƀă Pơkâ 01 Đảng ủi Khánh Hòa, tơmiât troh pơkâ pêi thăm mơnhông péa kơxô̆ tung hneăng la ngiâ.

“Tí tăng mâu tơdroăng ki ai hlâu, ki pơxúa vâ mơdêk ‘mâi mơnhông, tơ’mot mâu tơdroăng tơkêa ôm hyô túa ki kân, lĕm; mơjiâng tơmeăm ôm hyô krê, phá tơ-ê; ‘mêng pro troăng klông, tíu tê mơdró dâi lĕm; mơdêk rĕng tơdroăng ki pro mâu tơdroăng tơkêa ôm hyô ki kal; mơnhông cheăng kâ a kong măng, mơjiâng pro tíu ôu kâ, roê tơmeăm, tíu xah hêi vâ rế pro mơnhông tơdroăng ki râng chêng tơmối ôm hyô; tŏng gum ƀă lêi tah mâu tơdroăng ki xơpá ăm kuăn pơlê veăng tung tơdroăng ôm hyô”.