Pôa Nguyễn Phú Trọng, Kăn xiâm pơkuâ hnê ngăn tơnêi têa pin [ă pôa Barack Obama, Kăn xiâm pơkuâ ngăn kong têa Mih tiâ mâu chêh hlá tơbeăng êng.

Tơbleăng ‘na tơdroăng pơkâ tơchuôm pơla Việt Nam – Mih – Hâi 4 lơ 09.07.2015

 

VOV4.Sêdang - Drêng pôa Nguyễn Phú Trọng, Kăn xiâm pơkuâ hnê ngăn Đảng tơnêi têa pin lăm pou, pêi cheăng a kong têa Mih, Việt Nam [ă Mih hiăng Tơbleăng ‘na tơdroăng pơkâ tơchuôm.

 

            Tiô tơdroăng krếo thế dêi pôa Barack Obama, Kăn xiâm pơkuâ ngăn kong têa Mih, pôa Nguyễn Phú Trọng, Kăn xiâm pơkuâ hnê ngăn Đảng tơnêi têa pin hiăng ai pôu, pêi cheăng a kong têa Mih, sap nah tá hâi chói ai. Kố cho roh lăm pôu apoăng dêi Kăn xiâm pơkuâ hnê ngăn Đảng Ko\ng san Việt Nam. Tung roh lăm pôu kố, hiăng trâm, tơpui tơno pơla pôa Nguyễn Phú Trọng [ă pôa Barack Obama a tíu xiâm Chin phuh Mih a hâi lơ 7 khế 7 hơnăm 2015, Việt Nam [ă Mih hiăng tối Tơbleăng ‘na tơdroăng pơkâ tơchuôm.

Việt Nam [a\ Mih mơnhên mâu tơdroăng mơnhông mơdêk [a\ châ tơ-[rê khât tung 20 hơnăm hiăng hluâ sap ing mơjiâng tơru\m cheăng, ki rơhêng vâ tối cho tơdroăng mơnhông tơtêk tung tơru\m cheăng [a\ tê mơdró, tơru\m ‘na tơleăng mâu tơdroăng ki tơplâ xâ nah, xuân môi tiah khoa ho\k [a\ kơmăi kơmok, hnê hriâm, ngăn pơkeăng [a\ khăm pơlât, kong prâi, hbrâ ví kong prâi, cheăng lêng, gâk kring, hnoăng pơkuâ mơngế [a\ thăm tơru\m tung kơpong [a\ lâp plâi tơnêi tung mâu tơdroăng ki péa pâ rơtế tơmâng.

            Việt Nam [a\ Mih hiăng châ tơ-[rê hên tơdroăng ki pơxúa sap ing mơjiâng tơru\m tu\m túa pơla Việt Nam [a\ Mih hơnăm 2013. Ki rơhêng vâ tối, tê mơdró [a\ mơ’no liăn cheăng pơla péa pâ pơtối mơnhông tơtêk re\ng; tơdroăng pơkâ ‘’123’’ ‘na tơru\m xúa on tơhrik kơtâu [a\ trếo tik nik cho vâ mơjiâng hơniâp le\m hiăng xêt khât; Việt Nam hiăng tơbleăng tơdroăng ‘na gâk kring hbrâ mơdât tơdroăng mơjiâng pháu hơnêa ki kơdê hlâ long mơngế; Mih hiăng tah lôi mâu luât mơdât tê pháu hơnêa; tơbleăng troăng tơmiât tơchuôm ‘na tơru\m cheăng lêng châ k^; tơru\m tung mâu tơdroăng cheăng kơpong [a\ tơru\m tu\m túa thăm châ mơdêk. Mâu kơ koan dêi Đảng Ko\ng sản Việt Nam [a\ mâu kơ koan dêi Đảng kong têa Mih xuân roh apoăng châ tơku\m po tơpui tơno, môi tiah hiăng pơkâ tung tơru\m tu\m túa cheăng hơnăm 2013.

            Châ tơ-[rê tung tơru\m cheăng pơla Việt Nam – Mih cho kơnôm péa pâ hiăng mơ-eăm tung tơru\m cheăng vâ pôi tá ‘nhó dêi rơpó mâu tơdroăng ki ton nah, tơleăng ăm tơtro [a\ vâ pơxúa ăm péa tơnêi têa tung la ngiâ.

Hneăng tơpui tơno ki kal.

Séa ngăn hơngế ăm tơru\m pơla Việt Nam-Mih: Thăm pro tơru\m cheăng kâ châ po rơdâ hơngế, krá tơniăn ton.

            La ngiâ kô tơru\m pơla péa pâ [a\ thăm tơru\m tu\m túa cheăng, péa tơnêi têa mơnhên pơtối thăm tơru\m trâu hơngế, krá tơniăn, [a\ tơtro, ing nhoa#m luât khu lâp kong têa, luât lâp plâi tơnêi [a\ luât kal kí, tơniăn le\m, ai hnoăng pơkuâ dêi tơnêi tơníu dêi rơpó. Péa pâ tơkêa thăm pơxúa tơchuôm [a\ tơru\m pơla péa pâ [a\ tơru\m tu\m túa, cho vâ pơxúa ăm kuăn pơlê péa tơnêi, kum mơjiâng hơniâp le\m, tơniăn, tơru\m mơnhông tơtêk a kơpong châu Á – Thái Bình Dương [a\ lâp plâi tơnêi.

            Tơdroăng thăm tơru\m ‘na kal kí [a\ tơpui kâ, thăm tơpui tơno pơla khu râ kăn xiâm [a\ po rơdâ kơ-êng pơla péa tơnêi têa vâ péa pâ thăm loi tơngah dêi pó [a\ thăm tơru\m cheăng pơla Việt Nam [a\ Mih, môi tiah thăm tơru\m cheăng kâ, tê mơdró [a\ mơ’no liăn cheăng, thăm tơru\m tung khoa ho\k [a\ kơmăi kơmok, hnê hriâm, hnê mơhno, ngăn pơkeăng [a\ khăm pơlât [a\ pêi pro luât. Péa tơnêi têa mơnhên mâu tơdroăng châ tơ-[rê dêi mơngế Việt Nam a kong têa Mih [a\ hên tơdroăng veăng to\ng kum dêi mơngế Việt Nam a kong têa Mih kum mơnhông tơru\m cheăng pơla Việt Nam [a\ Mih, xuân môi tiah [a\ tơru\m cheăng pơla péa pâ thăm tơtro tâ pơla Việt Nam [a\ Mih.

            Việt Nam [a\ Mih mơnhên pơtối tơru\m tung kơvâ cheăng lêng [a\ gâk kring, môi tiah hiăng tối tung tơbleăng tơdroăng tơmiât tơchuôm ‘na tơru\m cheăng lêng pơla Việt Nam [a\ Mih. Péa tơnêi tơkêa tơru\m tung hên túa cheăng, tung mê, ai tơdroăng tơleăng mâu tơdroăng mơnhâu ‘na gâk kring, tơru\m gâk kring a têa kơx^, hlê ple\ng tung kơvâ gâk kring têa kơx^, tê mơdró cheăng lêng [a\ tơbleăng tơdroăng, ti tăng to\ng xo, to\ng kum mâu ngế trâm pá, to\ng kum mâu kong têa ki trâm kong prâi pro ôh tá tơniăn, [a\ hnê mơhno dêi rơpó ‘na kơmăi kơmok kum tung tơdroăng cheăng lêng. Péa tơnêi têa sôk ro mâu tơdroăng mơ-eăm tơchuôm vâ tơleăng mâu tơdroăng ki pá tung tơplâ xâ, mê cho hnoăng cheăng to\ng kum, ti tăng mâu ngế hlâ hía tung tơplâ xâ dó inâi (Mia) MIA, ti tăng ‘nhiê tah [om min, mơgrúa trếo ‘mêi dioxin [a\ thăm to\ng kum mâu ngế ki trâm pá puât, hliăng tiâ.

            Việt Nam [a\ Mih púi tơngah tơru\m krá tơniăn [a\ mâu khu veăng tơpui tơno ki ê vâ re\ng kêi đeăng tơdroăng tơkêa lâp thái Bình Dương dó inâi TPP tu\m túa, hên tơdroăng púi tơngah [a\ kô tơku\m hơ’lêh ăm tơtro tiô pơkâ dêi TPP, tá mâu tơdroăng tơkêa tơdjâk troh tơbleăng dêi ILO hơnăm 1998 ‘na túa pơkâ [a\ hnoăng pơkuâ a tíu pêi cheăng. Péa tơnêi têa kho\m pêi pro môi pơkâ TPP tơtro tơniăn, tơdâng tơ’mô, pơxúa ăm tâi tâng khu ki tơdjâk, chiâng tơdroăng ki nếo, ton xo\n [a\ péa pâ rơtế châ pơxúa tung tơru\m cheăng kâ [a\ tê mơdró pơla Việt Nam [a\ Mih, tơdrêng amê, thăm kum tơru\m cheăng kâ kơpong [a\ kum tung tơru\m cheăng kơpong châu Á – Thái Bình Dương. Mih sôk ro mâu tơdroăng ki mơnhông tơtêk dêi Việt Nam tung hơ’lêh cheăng kâ [a\ mơnhên pơtối to\ng kum [a\ thăm tơru\m [a\ Việt Nam, [a\ kong têa Mih mơnhên tơdroăng tơmâng to\ng kum dêi Việt Nam tơtro tiô pơkâ kơchơ tê mơdró.

            Péa tơnêi têa tơkêa kô pơtối to\ng kum, mơhnhôk [a\ rak hnoăng pơkuâ mơngế [a\ thăm pơtối tơpui tơno, tơdrăng [a\ mơjiâng hnoăng pơkuâ mơngế, tung mê, ai tá mâu kong têa dêi khu tơru\m kố, tơ’lêi tro trâm tơdroăng ki ôh tá tơniăn, ôh tá pơrah pơla kơnốu kơdrâi, kuăn ngo, tơdroăng khôp lơ tơdroăng ki ‘na kơnốu [ă kơdrâi, [ă tá mâu ngế ki chó chêng tơvê ko\ng, châ to\ng kum tu\m mâu hnoăng pơkuâ dêi kuăn mơngế. Mih sôk ro mâu ivá mơ-eăm nôkố dêi Việt Nam tơru\m [ă tơdroăng ki Luât hơnăm 2013 [ă mâu tơdroăng tơhrâ lâp tơnêi ki Việt Nam pêi pro vâ mơnhông mơdêk tâi tâng tơnêi têa, tá tung tơdroăng mơdêk [ă rak vế hnoăng pơkuâ kuăn mơngế [ă tơdroăng ki tơniăn phá xêh. Mih sôk ro tơdroăng ki Việt Nam k^ pơkâ Hlá mơéa tơkêa ‘na ki xie#n pâm [ă mâu túa pơkâ pơkâ tơleăng lơ pơxâu phâk tơdroăng ki tơxie#n tơpâm. Ôh tá ai tơdroăng lơ hơjip kuăn mơngế [ă Hlá mơéa ‘na Hnoăng pơkuâ dêi mâu ngế ki chó chêng tơvê ko\ng, [ă péa tơnêi têa rơhêng vâ mơdêk tơru\m cheăng kih thua#t tung kơvâ kố.

Việt Nam [a\ Mih púi tơngah thăm tơru\m ‘na hnê hriâm, tá tơru\m ing khu tơru\m cheăng môi tiah hngêi trung Đăi ho\k Fulbright Việt Nam [a\ mâu tơru\m hnê hriâm đăi ho\k ki ê xuân môi tiah tung mâu kơvâ tơru\m hnê nâl kong têa Ăng-glê. Tơdroăng thăm tơpui tơno pơla kuăn pơlê cho kal khât. Péa tơnêi têa púi tơngah séa ngăn mâu túa pro tơ’lêi hlâu ‘na mơ-éa mơnhên vâ mơhnhôk kơxo# tơmối ôm hyô, hok tro [a\ mâu khu tê mơdró troh péa tơnêi têa, tơdrêng amê, kơbông krếo mâu kơ koan ki tơdjâk dêi Việt Nam [a\ Mih re\ng kêi đeăng tâi tâng môi tuăn pơla péa pâ ‘na mơjiâng tíu cheăng nếo dêi kơ koan teăng mâ, tá kơ koan teăng mâ dêi péa tơnêi têa.

Thăm tơru\m hên mâu tơdroăng cheăng tung kơpong [ă lâp plâi tơnêi.

            Kong têa Mih sôk ro troăng rơhlâ ki tơru\m cheăng [ă lâp plâi tơnêi kơhnâ khât dêi Việt Nam, [ă Việt Nam sôk ro troăng hơlâ dêi Mih mơnhông tơru\m cheăng [a\ kơpong châu Á-Thái Bình Dương. Péa tơnêi têa sôk ro veăng kum dêi pó ‘na cheăng to\ng kum hơniâp le#m, kring vế, krá tơniăn [ă kro mơdro\ng tung kơpong [ă tung lâp plâi tơnêi. Việt Nam prếi Mih xuân tơhrâ mơdêk tơru\m ‘na mâu tơdroăng cheăng tung kơpong [ă tung lâp plâi tơnêi ki péa pâ rơtế châ pơxúa [ă rơtế vâ tơmâng ngăn.

Péa tơnêi têa tơhrâ mơdêk tơru\m cheăng ‘na mơnhông mơdêk krá tơniăn, tơleăng mâu tơdroăng ki mơnhâu ‘na kring vế tiô khôi hmâ [ă ôh tá xê khôi hmâ, tá tơdroăng ki hbrâ xía vâ khía mơhot, tê roê mâu kuăn kiâ kong, kring gâk kơdró têa [ă mâu tơdroăng hbrâ ví [ă pơreăng xông tâ tú. Péa tơnêi têa tơhrâ po rơdâ tơru\m cheăng tung mâu tơdroăng rak vế hơniâp le#m [ă ki ôh tá tơniăn dêi kong prâi hơ’lêh, tối vâ tơmâng ngăn tro Hneăng hôp Khu râ kăn xiâm ‘na Kring vế tơniăn ‘na Trếo tik nik hơnăm 2016 [ă rơhêng vâ mâu tơnêi têa ai tơdroăng pêi pro ki nhên vâ mơdêk kring vế trếo tik nik. Péa tơnêi têa tơhrâ po rơdâ tơru\m cheăng ‘na Kring vế, Ngăn pơkeăng [ă khăm pơlât Tung lâp plâi tơnêi (GHSA), tá tơdroăng ki pêi pro troh mâu tơdroăng pơkâ dêi GHSA.

Việt Nam prếi Mih tơhrâ thăm tơru\m cheăng tung mâu hneăng hôp tung kơpong, môi tiah Hneăng hôp tơru\m cheăng kâ châu Á-Thái Bình Dương, Hneăng hôp Kơpong Khu tơru\m mâu Kong têa peăng mâ hâi lo ‘na hdrôh châu Á (ASEAN), tơdroăng ki tơche#ng tơmiât peăng hdroh kroăng Mekong [ă Hneăng hôp to khu kăn xiâm kơpong Đông Á, hnối chêh xo mâu tơdroăng ki kal dêi môi ASEAN tơru\m [ă krá rơdêi, hnoăng cheăng tíu xiâm dêi ASEAN tung tơdroăng pơkâ ‘na kal kí, kring gâk tung kơpong, [ă Tơru\m cheăng mâu kong têa tung la ngiâ pơla Mih [ă ASEAN.

Pôa Nguyễn Phú Trọng, Kăn xiâm pơkuâ hnê ngăn tơnêi têa pin tơdah pôa Michael Froman, Kăn teăng mâ ngăn ‘na mơdró kâ kong têa Mih.

Péa tơnêi têa tối tôu tuăn ‘na mâu tơdroăng ki ôh tá tơniăn a chê kố a Biển Đông pro tơdroăng ki hơkăng rế hía rế ó, pro ôh tá tơniăn ‘na tuăn hiâm loi tơngah dêi mâu kong têa ki tơru\m cheăng tơdjâk troh tơdroăng ki hơniâp le#m, kring kâk [ă krá tơniăn. Péa tơnêi têa tối rơdêi, tơdroăng ki kal mơdêk hnoăng pơkuâ tơniăn phá a têa kơx^ [ă ‘na troăng tơ-[ai châ lâp plâi tơnêi mơnhên, tê mơdró tro luât, ôh tá pơkâ hâi khế kring gâk [ă tơniăn a troăng têa kơx^, kơdroh mâu tơdroăng pêi pro rế hía rế ó tơdroăng ki tơnăng, rak tơniăn tâi tâng mâu tơdroăng [ă athế pêi pro tơtro [ă luât pơkâ dêi lâp plâi tơnêi, tơtrâ tơdroăng ki pơklât thế, mơnhâu, lơ mơnhâu xúa ivá tơplâ tơplong. Péa tơnêi têa môi tuăn pơkâ tơleăng hơniâp le#m mâu tơdroăng ki tơxup tơbriât tiô luât pơkâ lâp plâi tơnêi, xuân môi tiah hiăng châ mơhno tối tung Hlá mơéa tơkêa dêi Khu lâp kong têa ‘na Luât têa kơx^ Biển Đông mơ’no a hâi lơ 10/12/1982 UNCLOS, hnối mơnhên tơdroăng ki kal dêi tơdroăng pêi pro tu\m tâi tâng Tối tơbleăng dêi rêm pâ a Biển Đông, tơdrêng a mê hnối to\ng kum mâu ivá mơ-eăm vâ pêi châ tơdroăng pơkâ dêi rêm pâ a têa kơx^ Biển Đông.

Mâu tơdroăng tơkêa [ă tơru\m môi tuăn ki hiăng tơhrâ tung roh lăm pôu.

Mâu tơdroăng tơkêa pá kơdâm kố ai tơdroăng veăng kum tung mơnhông mơdêk tơru\m cheăng pơla Việt Nam [ă Mih hnối cho tơdroăng ki krá tơniăn ăm tơru\m cheăng tung la ngiâ ki péa tơnêi têa kô pơtối mơjiâng, tung mê ai:

-Tơkêa tơru\m cheăng pơla Chin phuh Việt Nam [ă Chin phuh Mih ‘na ví tơdroăng ki nâp hnoăng liăn mơhá péa hdroh [ă hbrâ mơdât tơdroăng ki ôh tá nâp liăn mơhá tê tơmeăm ôh tá tro luât [ă mâu túa ki nâp liăn mơhá tung tơdroăng ki pêi lo liăn ngân [ă Tơdroăng pơkâ hlá kơthô tơkêa dêi khu tơru\m;

-Hlá mơéa chôu vế pơla kăn xiâm pơkuâ ngăn lêng Việt Nam [ă Kăn xiâm pơkuâ ngăn lêng kong têa Mih ‘na tơru\m cheăng tung mâu kơvâ cheăng rak vế hơniâp le#m Khu lâp kong têa;

-Hlá mơéa chôu vế pơla Kăn xiâm ngăn chiâk deăng [ă mơnhông mơdêk thôn pơlê Việt Nam [ă Kơ koan ngăn chiâk deăng Mơnhông mơdêk kong têa Mih ‘na Tơdroăng ki mơnhâu dêi pơreăng ki nếo hlo xông tâ tú [ă Tơdroăng ‘na Kring gâk Khăm pơlât tung lâp plâi tơnêi;

-Tơkêa To\ng kum pơla Kơ koan Mơnhông mơdêk [ă Tê mơdró pơla Mih [ă Khu xiâm ngăn tơ-[ai Việt Nam;

-Việt Nam hbru hlá mơéa mơjiâng mơjiâng hngêi trung Đăi hok Fulbright Việt Nam ki nếo.

Tíu xiâm Chin phuh Mih, hâi lơ 7 khế 7 hơnăm 2015

 

 

 

 

A Sa Ly prế Katarina Nga tơplôu