VOV4.Sêdang – Ô vâi krâ nho\ng o [ă pú hmâ! Tung mâu hơnăm hiăng hluâ, mâu khu pơkuâ ngăn mâu vâi kơdrâi a kong pơlê Dak Lak hiăng mơnhông ó tơdroăng ki mơjiâng rơpo\ng hngêi hơniâp ro. Ho\ng mâu túa pơkâ môi tiah: ‘’Kâu lăk [o# hbrâ mơdât tơdroăng ki tơxiăn tơpâm tung rơpo\ng hngêi, ‘’Kâu lăk [o# rơpo\ng păn roăng kuăn loi nguăn, rơkê kơhnâ’’, ‘’Kâu lăk [o# ngế pâ rơkê dê kuăn’’ [ă hên kâu lăk [o# ki ê hiăng veăng kum lối rơpâu rơpo\ng hlu\n ing kơtiê, mơjiâng rơpo\ng hơniâp ro. {ai chêh dêi Hương Lý, ngế chêh hlá tơbeăng cheăng tung Rơ’jiu Việt Nam a Tây Nguyên ai mơnhên tối ‘na tơdroăng mê.

Rơpo\ng nâ Lê Thị Sửu ối a thôn 14, cheăm Ea Kiết, tơring }ư Mgar kơtiê, kơdrâm kuăn ‘ne\ng, xua mê on veăng hmâ tơhôu dêi pó. Drêng hlo tiah mê, khâu pơkuâ vâi kơdrâi tơring hiăng ăm rơpo\ng mung dâng 10 rơtuh liăn ôh tá êa kok kế tơmeăm khoăng, khu ki kơd^ng liăn dêi khâu pơkuâ vâi kơdrâi cheăm xuân ăm mung 2 rơtuh liăn. Ai liăn, rơpo\ng nâ Sửu mơ’no liăn păn chu [a\ í, păn hên. Kơnôm mê, rơpo\ng hiăng hlu\n ing kơtiê, roê tơ’nôm 3 sao chiâk deăng, mơjiâng hngêi krá kâk, pêi lo rêm hơnăm châ sap 150 rơtuh troh 200 rơtuh liăn; on veăng niân nok. Nâ Lê Thị Sửu tối: Hdrối nah, drêng tá hâi veăng tơru\m cheăng tung khu pơkuâ ngăn rơpo\ng a pá puât. Kơnôm khâu pơkuâ vâi kơdrâi to\ng kum ‘na liăn ngân, [a\ veăng mâu lâm hnê mơhno kih thua#t păn mơnăn mơnoâ, xua mê, tơdroăng rêh ối dêi rơpo\ng hiăng tơniăn, hlu\n ing kơtiê, ôh tá tô tuăn ‘na kế kâ, rơpo\ng hơniâp le\m, niân ro.

            Rơtế [a\ rơpo\ng nâ Sửu, hơnăm nah, lâp kong pơlê Dak Lak hiăng ai lối 1 rơpâu 600 rơpo\ng khu kơdrâi hiăng hlu\n kơtiê, kơnôm châ mung liăn pêi cheăng. Ôh tá to kum liăn, khâu pơkuâ vâi kơdrâi tung kong pơlê hiăng mơjiâng hên kâu la\k [o# [a\ tơdroăng mơjiâng rơpo\ng hơniâp le\m, môi tiah: Mơjiâng rơpo\ng ‘’5 tơdroăng ôh tá pêi, 3 tơdroăng krúa’’, ‘’tíu ki kuăn pơlê loi tơngah’’, ‘’Kâu la\k [o# mơjiâng rơpo\ng hơniâp le\m krá tơniăn’’. Rêm túa kâu la\k [o# đi đo ai tơdroăng pêi pro ki pơxúa, tu\m tơdroăng, pro thăm rế hên vâi kơdrâi veăng tơru\m cheăng. Nâ Trần Thị Tuyết Lan, kăn hnê ngăn khâu pơkuâ vâi kơdrâi tơring }ư Kuin tối: Ki málối cho mâu vâi kơdrâi, ngin ai mâu túa pêi, môi tiah cho mơngế kơdrâi, mơngế nôu, jâ peăng kơnốu, mê, [a\ rơpo\ng ai 3 rơxông rêh ối tơchuôm môi hngêi trăng. Rơtế amê ngin rah xo mâu nâ a chi ho#i vâi kơdrâi a thôn pơlê ki rơkê pêi cheăng, vâ ăm vâi pơtâng tối tơbleăng ăm nâ o hlê ple\ng, [a\ ing mâu roh pơtâng môi tiah mê ai kơdrâm nâ o veăng châ tơ-[rê khât.

            Pak^ng mâu tơdroăng pêi cheăng ăm vâi nâ o, mâu khâu pơkuâ vâi kơdrâi ối tơku\m po hên túa kâu la\k [o#, tôh, khu, vâ mâu ngế ki ê tung rơpo\ng rơtế veăng môi tiah: ‘’Kâu la\k [o# hbrâ mơdât pâm xiăn tung rơpo\ng’’, ‘’Kâu la\k [o# rơpo\ng păn kuăn tơtro’’, ‘’Kâu la\k [o# mơngế pâ ki têm rơpiât dêi kuăn’’, ‘’Kâu la\k [o# xua ivá rơpo\ng’’ [a\ hía hé. Veăng tung kâu la\k [o# kố, mâu ngế tung rơpo\ng thăm hlê hên tơdroăng mơjiâng rơpo\ng hơniâp le\m, hnê dêi pó túa ki rơkê tơtro, hâk vâ dêi pó. Cho môi tung mâu ngế ki kơhnâ khât pêi tung kâu la\k [o# ‘’Rơpo\ng hnê păn kuăn tơtro’’, ngoh Nhữ Văn Phúc, ối a thôn Quyết Tiến 1, cheăm Ea Tý, tơring Ea Kar ăm ‘nâi: Sap ing veăng tung mâu kâu la\k [o#, a hlo nâ o hiăng mơhno tơdroăng ki nâ o kal a mơngế kơnốu tung rơpo\ng. Ki rơhêng vâ tối cho hnoăng dêi mơngế kơnốu tung rơpo\ng vâ mơjiâng rơpo\ng hơniâp le\m cho kal khât. Ing mê a hiăng xo vế túa ki rơkê tơtro tung păn roăng kuăn ‘ne\ng, rak ngăn rơpo\ng, mơjiâng rơpo\ng hơniâp ro.

            Troh nôkố, Khâu pơkuâ vâi kơdrâi kong pơlê Dak Lak hiăng mơjiâng châ lối 380 túa kâu la\k [o# [a\ 6 rơpâu 700 ngế veăng. Mâu kâu la\k [o# kố pêi cheăng châ tơ-[rê hiăng kum tung tơdroăng mơjiâng rơpo\ng mơhno mơjiâng túa le\m tro, thăm tơru\m môi tuăn a kơpong kuăn pơlê rêh ối, hbrâ mơdât mơngế ki pro xôi tung pơlê pơla. Vâ pơtối pêi pro tơdroăng tơ’noăng mâu vâi kơdrâi mơjiâng hơniâp le\m krá tơniăn, jâ Nguyễn Thị Lộc, kăn pho\ pơkuâ vâi kơdrâi Việt Nam kong pơlê Dak Lak ăm ‘nâi:Tung la ngiâ kố ah Khâu pơkuâ vâi kơdrâi mâu kong pơlê thăm pêi mâu tơdroăng to\ng kum ăm khâu pơkuâ vâi kơdrâi a pơlê pơla, mơjiâng rơpo\ng hơniâp krá tơniăn. Tơku\m to\ng kum mơngế pêi cheăng, mâu tíu cheăng ki tá hâi ai tu\m mơngế pêi cheăng, hdrê pêt, to\ng kum hnê mơhno túa rak ngăn [a\ păn roăng kuăn ‘ne\ng tiô khoa ho\k. Pak^ng mê đi đo tơku\m po mâu hneăng hôp thăm ai hên mơngế ki tơdjâ troăng tung mơjiâng rơpo\ng hơniâp ro.

            Ing mâu tơdroăng cheăng pêi ki pơxúa mê, Khâu pơkuâ vâi kơdrâi kong pơlê Dak Lak hiăng kum khu tơru\m cheăng thăm hlê ple\ng tung mơjiâng rơpo\ng hơniâp le\m, kơdroh tơdroăng rơneh kuăn má pái [a\ kơdroh rơpo\ng kơtiê. Tơdroăng mơjiâng rơpo\ng hơniâp le\m a kong pơlê Dak Lak xuân kum kal tung tơdroăng thăm môi tuăn, mơjiâng tơdroăng rêh ối mơhno mơjiâng túa le\m tro, rơkê, mơnhông mơdêk kong pơlê.

A Sa Ly tơplôu