Mâu hâi apoăng khế 7, a mâu tíu ki mơjiâng pro hngêi ối gum rơpŏng ki châ tơnêi têa tŏng gum a kong pơlê Quảng Ngãi, idrâp chuât dêi mâu kơmăi kơmok hơ’lâk xi mong, idrâp chuât tơmŏ têm, idrâp uâ. Kăn ƀô̆, lêng mâu mố đô̆i, Kŏng an rơtế ƀă đoàn viên droh rơtăm ƀă kuăn pơlê a kong pơlê pơrá veăng gum hâi pêi cheăng, mơdêk rĕng tơdroăng ki pro mâu toăng hngêi tơrŭm hơ-ui kô pro klêi hdrối hâi lơ 20/7.

Klêi kơ’nâi vâ chê 15 hơnăm xo on veăng ƀă rêh ối tung toăng hngêi ki hiăng tơ’nhiê xi kơchoh, nâ Lê Thị Kiều, a thôn Xuân Trung, cheăm Trà Bồng xuân hiăng ai môi toăng hngêi ki krá kâk. Nâ Kiều cho kuăn dêi ngế mố đô̆i tro rong xua tơdjâk ing trếo ‘mêi dioxin, tơná nâ xuân cho ngế ki tro tơdjâk ing trếo ‘mêi dioxin, hên hơnăm hdrối tơdroăng rêh ối rơpŏng nâ xơpá khât. Kơxô̆ liăn tŏng gum rêm khế dêi nâ bu bê vâ xúa tung rêh ối, ƀă tơdroăng ki pro hngêi nâ ôh tá tơmiât troh.

Pơla hdrối kố nah, rơpŏng nâ Lê Thị Kiều châ tơnêi têa gum 60 rơtuh liăn sap ing liăn tŏng gum ‘nhiê tah hngêi ối pơtân, xi kơchoh ăm rơpŏng ki châ tơnêi têa tŏng gum. Tơ’nôm kơxô̆ liăn ‘măn kơdĭng hên hơnăm, on veăng nâ Kiều hiăng châ pro toăng nếo.

"Toăng hngêi nếo dêi rơpŏng á hiăng pro klêi la tá hâi krâ péa, tíu ki pế pơchên hmê kơchâi xuân tá hâi pro. Rơpŏng á dế mơeăm tăng liăn vâ pro tơ’nôm hngêi pá xôp ƀă hngêi pế pơchên hmê kơchâi. Toăng hngêi ki kố ki hên cho má kuăn nôu ối, mơeăm vâ rĕng pro hngêi pế pơchên hmê kơchâi ai tíu pế hmê vâ kuăn kơdrâi hmiên tuăn hriâm tâp. Nôkố ai hngêi ối nếo kố gá ro khât”.

Toăng hngêi dêi pôa Hồ Văn Ngoạt ối a thôn Trà Hiệp, cheăm Thanh Bồng xuân dế châ pro hiăng vâ klêi. Pôa Ngoạt cho kuăn xiâm dêi ngế cheăng tung rôh tơplâ tro trếo ‘mêi dioxin. Hên hơnăm hdrối pôa rêh ối tung hngêi ki hiăng tơ’nhiê, tôu tuăn drêng kong mê khía mơhot. Châ tơnêi têa tŏng gum ăm 60 rơtuh liăn, pôa Hồ Văn Ngiạt mung tơ’nôm 200 rơtuh liăn vâ pro hngêi ki lĕm krá kâk:

"Hdrối nah hngêi á gá xi kơchoh, hiăng tơ’nhiê. Nôkố châ Tơnêi têa tŏng gum ăm 60 rơtuh liăn, rơpŏng ‘no tơ’nôm liăn nếo vâ pro hngêi, ai tíu ối tơniăn. Nôkố á xuân mơnê Tơnêi têa hiăng tŏng gum. Ai hngêi ối tơniăn lĕm, mê rơpŏng á phiu rong khât”.

A cheăm Thanh Bồng ai 4 rơpŏng ki châ tơnêi têa tŏng gum ‘nhiê tah hngêi ối pơtân xi kơchoh. Pơxiâm pro sap ing khế 5/2026, troh nôkố tá 4 toăng hngêi kố hiăng pro klêi dâng 70%. Vâ teăm pro klêi hdrối hâi lơ 20/7 tiô tơdroăng hnê mơhno dêi kong pơlê Quảng Ngãi, kong pơlê kố mơjiâng mâu tôh tŏng gum, mơhnhôk mâu Kŏng an, Khu lêng, Măt trâ̆n, mâu đoàn theh ƀă kuăn pơlê rơtế veăng ‘nhiê tah hngêi ki ton, pơto chơ hmốu prêi xi mong, chiâ klôh, gum pro. Mâu hâi pêi cheăng tŏng gum hiăng gum mâu rơpŏng kơdroh iâ ki ‘no liăn hrê tung mơjiâng pro.

Pôa Hồ Thanh Trường, Phŏ kăn hnê ngăn Vi ƀan cheăm Thanh Bồng, kong pơlê Quảng Ngãi ăm ‘nâi, ki hên mâu rơpŏng châ tŏng gum mê pơrá ối tung rơpŏng kơtiê. Kong pơlê nếo pơmơhnhôk mâu rơpŏng xúa kơxô̆ liăn châ xo ing pêt loăng ngê̆n, păn mơnăn mơnoâ vâ tơ’nôm liăn pro hngêi ối; rế krếo thế kăn ƀô̆, kong chưk, mâu khu ki ai hiâm mơno hơ-ui ƀă xúa kơxô̆ liăn veăng tơlo xua gum mâu kơtiê tŏng gum tơ’nôm, gum mâu rơpŏng ai liăn ngân pro hngêi ki lĕm kâk, tơniăn tâ.

"Vi ƀan hnê ngăn cheăm Thanh Bồng xoăng mâu khu Kŏng an, Khu mố đô̆i tơrŭm ƀă Măt trâ̆n, mâu đoàn theh ƀă khu ki tŏng gum a thôn, malối cho mâu rơpŏng kuăn pơlê ki rêh ối achê rơtế veăng tŏng gum mâu ngế ki dế pro hngêi ối a cheăm, môi tiah ‘nhiê tah hngêi ki ton, pơto chơ hmốu prêi xi mong, meăm chiâ kloh ƀă hên ki ê vâ rĕng pro hngêi ối tiô tơdroăng hnê mơhno dêi kong pơlê, pro klêi hdrối hâi lơ 20/7/2026”.

Khế 3/2026, Ngế pro xiâm hnê ngăn Chin phuh môi tuăn ƀă troăng hơlâ tŏng gum ‘nhiê tah ối pơtân, xi kơchoh ăm kuăn xiâm dêi mâu ngế cheăng tung rôh tơplâ tro trếo ‘mêi dioxin ƀă kơxô̆ liăn ki ối rơlối dêi Khu râng liăn xua gum mâu kơtiê Tơnêi têa. Klêi kơ’nâi mê, Vi ƀan hnê ngăn kong pơlê Quảng Ngãi pơkâ thế mâu kong pơlê rĕng séa ngăn, tơbleăng pêi ƀă khŏm mơeăm pro klêi hdrối hâi lơ 20/7/2026.

Kong pơlê Quảng Ngãi ai 157 ngế cho kuăn xiâm dêi mâu ngế cheăng tung rôh tơplâ xâ tro trếo ‘mêi dioxin a 51 to cheăm, bêng, kơpong rêh ối kal hngêi ối. Khu pơkuâ ngăn lêng kong pơlê Quảng Ngãi hiăng mơjiâng 74 tôh ƀă 727 ngế kăn ƀô̆, mố đô̆i tŏng gum kuăn pơlê mơjiâng pro hngêi. Khu mơjiâng pro tơmeăm khoăng xuân hiăng pơkâ mâu hlá mơéa kơchuâ chêh pro hngêi ối, rak tơniăn ki dâi dêi hngêi ối tơtro ƀă tơdroăng ki ai khât tơrêm to cheăm bêng. Ôh tá xê to tŏng gum hngêi ối, hên cheăm bêng a kong pơlê Quảng Ngãi ối veăng tŏng gum mâu troăng hơlâ tŏng gum ki ê môi tiah gum hdrê pêt, mơnăn păn, pro tơ’lêi hlâu ăm kuăn pơlê châ xúa kơxô̆ liăn mung kơjo sap ing mâu tơdroăng pơkâ dêi tơnêi têa vâ mơnhông cheăng kâ rêh ối, rế hía rế tơniăn.