Hiăng châ 1 khế kố nah, a hbêa ngo dêi thôn 16/5, cheăm Đăk Pék, kong pơlê Quảng Ngãi, ai chât ngế kăn ƀô̆, mâu lêng rơtế ƀă mâu ngế hơnăm ối nếo ƀă kuăn pơlê mơ-eăm chiâ tơrêm tíu, kơbong tơnêi. Tơdroăng cheăng pêi ƀă kŏng a tơnêi tung kong ƀă rơnâk, tơnêi tơvât ƀă hmốu ƀă hlối ai rôh kong mêi rêm hâi.

Hâi lơ 29/7, mâu khu râ chiâ châ hlo cho kơxêng kiâ ki apoăng a kơpong hbêa ngo peăng pá hơvá ilâng kiâ mơngế hlâ ai hnoăng a Đăk Glei, dêi thôn 16/5. Kơxêng mê a gong kơdrum ilâng kiâ, ki trâu tê dâng 80 cm, châ kơxuô tung kên ƀă tâp mơgăn tiô hbêa ngo. Troh hâi lơ 10/8, a kơpong mê ai 10 kơxêng kiâ mơngế hlâ ai hnoăng châ tơkŭm. Tơdrêng ƀă kơxêng mê ai hên tơmeăm mê cho chêng khŏng, ché, mơđong, kơbăn, kơdjiăn ếo; mâu tơmeăm ki tâp ƀă mê ai ƀaih vâ pro hơpăm, ếo mêi lơ ché yu.

Môi tung mâu ngế ki ăm ‘nâi tơdroăng mê cho mâu khu râ pơkuâ cheăng, cho pôa Bùi Đình Lai, ngế lêng hneăng hdrối nah ối a thôn 16/5. Pôa lo ing kong pơlê Quảng Ngãi (ton nah) troh a kơpong tơnêi mêa ing hơnăm 1980 ƀă hiăng lối 40 hơnăm hmâ ƀă tơnêi Đăk Pék. Dâng hơnăm 2.000, tung pơla pro troăng kân Hồ Chí Minh, kơpong kuăn pơlê ối pakĭng troăng tro thế xĕn tíu ê, pôa Lai lăm rêh ối a kơpong hngêi rak ki rak ‘măn mơngế ki hlâ, ilâng kiâ ‘mé mâu ngế hlâ ai hnoăng Đăk Glei rêh ối.

Akố, hdrối nah pôa hiăng ‘nâi ai tíu ki nhôm tơnâp mố đô̆i, mâu tíu ki ai ƀaih, ếo mêi dêi mâu lêng. Xua hâi châ séa ngăn, hâi châ mơnhên, pôa ối chôu pâ mâu tíu ki mê. 

Lối 20 hơnăm, klêi kong pơlê tơbleăng “Cheăng pêi thâ 500 hâi măng mơdêk pêi tí tăng ngăn, chiâ, tơkŭm ƀă mơnhên inâi, hơnăm kơxêng kiâ mơngế hlâ ai hnoăng”, mâu tuăn pâ mê châ pôa Bùi Đình Lai tối ăm mâu lêng  kong pơlê:

“Pơla hdrối kố nah, tung tơdroăng Tơbâ hnoăng mơngế hlâ ai hnoăng ki cheăng pêi thâ 500 hâi măng, nhŏng o ai kơ-êng mê pin tối, mơnhên ngế ki mê cho mơngế hlâ ai hnoăng mê hlối djâ vêh a ilâng vâ tâp. Klêi mê pơxiâm séa ngăn vâ mơnhên tăng nhŏng o. Tâng ai nhŏng o mê vâi troh xo, tiah mê cho tro ‘nâng".

Ôh tá xê to pôa Lai, hên ngế mô đô̆i hneăng hdrối nah ki vêh troh nếo a tíu tơplâ Đăk Pék xuân tối ăm ‘nâi mâu tơdroăng 'na rôh tơplâ a tíu kố hơnăm 1972. Tiô mâu rơkong hơ’muăn tối ối rak vế tung hên hơnăm, tơdroăng tơplâ tơplong ó khât, hên mâu kăn ƀô̆, mô đô̆i, tung mê, ai mô đô̆i đăk kŏng ƀă mố đô̆i Sư đoân 320 hiăng hlâ. Mâu ngế ki 'nâ châ kuăn pơlê a tíu kố 'mế klêi kơ'nâi tơplâ.

Mố đô̆i hneăng hdrối nah inâi cho pôa Trần Duy Liễu tối ăm ngin 'nâi: Tung pơla veăng mơjiâng kơpong Tíu 'măn rak kơxêng kiâ mố đô̆i pơla hơnăm 1988-1990, pôa hiăng châ hlo môi to kơxêng ai kơxuô tung kơxâk, ai kơxái mố đô̆i. Drêng mê nah, xua ôh tá 'nâi tối ăm kơ koan ki lâi, pôa 'mâi djâ kơxêng mê hơngế dâng 15m klêi mê 'mế nếo. Drêng 'nâi kong pơlê tơbleăng "Tơdroăng pêi cheăng lăm tăng 500 hâi măng", pôa Liễu tối ăm Khu pơkuâ ngăn lêng cheăm ƀă hlối tơkŭm hdró kơpong tíu ki nhôm ‘mế nah. A kơpong kố, khu lêng tăng tá hâi châ hlo kơxêng ki pôa djâ ‘mé nah, la châ hlo môi to kơxêng ki ê. Tơdroăng mê pơtối châ 'mot tung tơdroăng séa ngăn, mơnhên mâu kơpong rơtâ tá.

Trung tă Nông Việt Dũng, Khu pơkuâ ngăn lêng cheăm Đăk Pék ăm 'nâi, sap ing apoăng lăm mơhnhôk pêi cheăng, cheăm mơjiâng pơkâ pêi, troăng pêi tơkŭm djâ khu lêng, rơxế. Tơdroăng ki ăm 'nâi xua ngế lêng hneăng hdrối nah ƀă kuăn pơlê ăm 'nâi châ tơdah xo, séa ngăn, mơnhên hdrối klêi mê hdró kơpong vâ tơkŭm tí tăng:

"Mâu tíu ki tâp kơxêng mê ai tíu ki tâp kơxêng kơtăn dêi rơpó 1 met, ai tíu ki ‘nâ tâp kơxêng kơtăn dêi rơpó troh 2 met, tiô kơ rêm râ  prôk tâk klêng dêi ngo. Klêi kơ'nâi tăng chiâ hlo kơxêng mô đô̆i ki apoăng a cheăm, mê cho môi tơdroăng ki phiu ro, sôk suâ dêi kăn ƀô̆, mô đô̆i ki ối tung Khu pơkuâ ngăn lêng cheăm tung pơla lăm tăng, tơkŭm. Ngin tâ hlo hơniâp ro khât drêng tơdroăng cheăng tơná pêi pro hiăng mơhno tối tơdroăng ki pâ mơnê kơ mâu ngoh hiăng hlâ ai hoăng tơnêi têa hiăng tơplâ ta troh hlâ a  kong pơlê kố”.

Tơdroăng tí tăng châ tơkŭm po tung pơla kong prâi ôh tá tơniăn. Sap  hâi lơ 29/7 troh hâi lơ 10/8, kơpong Đăk Pék ai dâng 6 hâi kong mêi. Kăn ƀô̆, mâu lêng athế hnhâng kơxái, xâp ếo mêi, mơdâng hơkôp ƀă baih vâ kring vế kơpong ki chiâ ôh tá ăm kơchoh. Klêi kơ'nâi chiâ xo, mâu kơxêng kiâ châ djâ vêh a hngêi tơkôm 'măn. Khu xiâm pơkuâ ngăn lêng kong pơlê Quảng Ngãi xo vâ mơnhên ADN ƀă 10 kơxêng kiâ vâ kum mơnhên inâi hơnăm.

Hâi lơ 14/8, 10 kơxêng kiâ mố đô̆i châ 'mế a ilâng kiâ mố đô̆i Đăk Glei. Drêng khu djâ mâu ngoh vêh a tíu ki 'mế, kơdrâm kuăn pơlê ối a péa pâ troăng, djâ dêi hlá cơ, reăng veăng chiên. Thươ̆ng tă BLong Nhâm, Kăn pơkuâ Khu pơkuâ ngăn lêng cheăm Đăk Pék, ăm 'nâi, cheăm ối 5 tíu hiăng châ mơnhên pơtối tí tăng kơxêng kiâ mố đô̆i hlâ ai hnoăng.

"Ngin ối 5 tíu tiô tọa độ cho tíu hdró dêi Khu hnê mơhno 515 ƀă tọa độ xua mâu mô đô̆i hneăng hdrối nah ăm 'nâi klêi kơ'nâi lăm séa ngăn a mâu tíu. Nôkố, ngin hiăng tơbleăng lăm hrik tăng mìn a tâi tâng mâu tíu. Tung pơla pêi pro, kong mêi khía rêm hâi mê tơdroăng  tơbleăng lăm tăng xuân trâm hên pá puât. Pơtối tơbleăng pêi kơtăng tâ nếo, tơkŭm a mâu tíu ki pơla kố nah Khu hnê mơhno 515 hiăng tơbleăng lăm tăng séa ngăn a tíu ki ai khât".

Nôkố, cheăm Đăk Pék pơtối mơhnhôk kuăn pơlê, mố đô̆i hneăng hdrối nah ƀă mâu ngế ki châ hlo tơdroăng tơplâ ton nah ăm 'nâi tơ'nôm 'na mâu kơpong ki mơni ai tơnâp, kơxêng kiâ mố đô̆i. Mâu tơdroăng ki nếo châ 'nâi kô châ mơnhên, pơchông ngăn ƀă mơnhên hdró kơpong vâ kum tung tơdroăng tí tăng. Lối tơdế chal hiăng hluâ, mâu ƀăng kong, troăng prôk, chiâk deăng a Đăk Pék hiăng hên xôh pơhlêh. Tơdroăng ối chôu vế dêi mâu ngế ki châ hlo tơdroăng tơplâ ton nah ƀă tơdroăng ki u ối tung kơdâm tơnêi cho mâu tơdroăng ki kơnía git.

Peăng ‘na ngiâ xuân ối ai mâu tíu ki kal séa ngăn, mâu tơdroăng hơ’muăn tối mê hâi teăm ai tơdroăng ki vâ tối ăm ‘nâi nhên ƀă mâu rơpŏng hngêi xuân ối tơkôm vâ ‘nâi mâu kơ'nâi chât hơnăm. Pôa Lê Viết Nam, Kăn pơkuâ hnê ngăn cheăng Đảng cheăm Đăk Pék, kong pơlê Quảng Ngãi tối ki mơ-eăm pêi pro ‘na tơdroăng kố:

"Tâng ai tơdroăng ki lâi mê tâi tâng Khu hnê mơhno xuân môi tiah mâu kơ koan ki ai tơdjâk troh, malối cho khu ki rơkê plĕng, athế tơkŭm tơpui tơno, séa mơnhên ngăn nhên ƀă ai troăng hơlâ, pơkâ vâ tí tăng. Hiâm mơno cho khŏm mơ-eăm, tí tăng tíu ki lâi mê tí tăng ăm i nhên, i krâu, klâ hdró kơpong ƀă pêi ôh tá lôi môi tíu ki lâi mê nếo khŏm tăng châ".