Ko\, meo păng  bơngai tơdăm dơnu\h

(Tơdrong tơroi kră sơ\ Việt Nam)

Kră sơ\ đe\i [ar ‘nu me\ kon bơngai tơdăm dơnu\h, prăt thông hoang tơchă jang ăn kơ đe ră mă le\i pă b^ bu hơvơ\h. Tru\h po đơ\ng ro\ng đe\i m^nh ‘nu bơngai tơ ‘ngla duk lăng [o#h sư bơngai tơdăm pran jăng kơna athe\i sư vang jang. Bơngai au drơ\ng ăn bơngai tơdăm au so\ng sa lơ\m năr pêng ‘măng păng ăn poăn j^ koan jên ăn hơdrol. Bơngai tơdăm au chơt hơ iă ‘nă hal pă băt dang yơ, hăt hot hơnhăk ba pêng j^t klak jên ăn kơ me\ sư, pă mơ j^t hlak sư che\p ba vă ‘măn răk chă răt hơbe\n ao.

Tăh tơmam drăm lơ\m duk, đơ\ng no\h yak tơ\ đak dơs^ kơte\ch pơđăm năr hlôi tru\h tơ\ th^ trân kơdrơ\m bơngai. Tơ\ dơno\k đe chă răt ket keng. Khu\l jang lơ\m tho\ng nan pơma hăm bơngai tơdăm au:

- Tơ\ au dôm tơmam yă kiơ je\i chă te\ch hlot ngăl. Ih chă răt to\ se\t hơnhăk tơ\ pơle\i chă te\ch văi, đe\i đăi mơ\n văi.

Bơngai tơdăm đơ\ng sơ\ tim mă lăh chă te\ch mơdro tơmam drăm kơna che\p jên lơ\m tơpang ti ư\h kơbăt vă răt yă kiơ. Lăp ư\h kơ đunh, sư [o#h m^nh ‘nu bơngai năm tơ\ dơno\k che\p ba ko\ đ^ cho# jơ\ng ti vă klơ\m hu\t lơ\m đak. Lăng mơnat, bơngai tơdăm au hăt hot găn ga păng ap^nh jet gia kơ yuơ kă kiơ mă klơ\m hu\t. Bơngai vă hu\t ko\ tơroi: lơ\m năr au tơngla hnam răt ‘nhe\m ‘nhot vă krao tơmoi et sa ră mă le\i ko\ au sa pơgo\h. Mơ\ng ble\k sư cho# ko\ te\h dong păng athe\i klơ\m hu\t tơ\ đak kroong. Kơtơ\ng lơ lo\h, bơngai tơdăm ap^nh răt ko\. Bơngai to hiơ hie\k păng pơma:

- Ko\ au hơnơ\ng sa tơtông, ih răt vă pơm kiơ?

- Hoe\i, te\ch ăn kơ ^nh văi!

Tru\h po đơ\ng ro\ng, bơngai tơdăm ăn bơngai vă klơ\m ko\ pêng hlak, đơ\ng no\h sư yăih tơle\i cho# jơ\ng ko\ păng cho# ko\ tơ je# sư jang. Lăp ư\h kơ đunh, sư [o#h bơngai dro\ kăn che\p meo vă hu\t lơ\m đak kroong. Bơngai tơdăm je\i hăt hot găn păng ap^nh hơlen ‘no\h băt meo au je\i sa tơtông tơmam drăm. Mơ\ng mơnat, bơngai tơdăm ap^nh răt, mă le\i bơngai dro\ kăn hơnơ\ng chă tơroi khan meo au hơnơ\ng sa tơtông bơ\n ‘nhe\m. Mă le\i bơngai tơdăm pơma:

- Hoe\i, ih te\ch ăn kơ ^nh văi mo\ văi!

Bơngai tơdăm ăn bơngai dro\ kăn pêng hlak jên, đơ\ng no\h cho# meo oe\i tơ je# ko\. Tơ oe\i m^nh ‘nu lơ\m tho\ng nan, mơ\ng pơse\l, bơngai tơdăm au jur đơ\ng tho\ng nan chă yak ngôi tơ\ j^h đak kroong. Lăp ư\h kơ đunh sư [o#h đe hơ io\h ve\i kơpô rôp đe\i m^nh dăng [^h đak, io\k hơnoe\t hoăt. Bơngai tơdăm hăt hot găn ga:

- Đe o\h ăi, bu mă te\h hăp nơ, hăp ‘no\h [^h đak, ư\h kơ đe\i chă cho\h đe ôh?

- Mơ\ng kơ nhôn hle\ nơ, nhôn rôp hăp đe\i, nhôn te\h, ih găn ga pơm kiơ?

Lăng [o#h đe hơ io\h ư\h kơ chu, bơngai tơdăm ap^nh răt vă do\ng b^h. Đe hơ io\h athe\i ăn pơđăm hlak. Tru\h đơ\ng ro\ng đe hơ io\h mă chu io\k poăn hlak. Lăp răt đang sư hơchăng [^h lơ\m đak. Mư\h kơtơ\ng sư tơroi dôm tơdrong chă răt ‘no\h, khul jang lơ\m tho\ng nan dơ\r hiơ hie\k ngie\l, akhan kơ hlo#h kơ vao. Sư ‘mơng ư\h kơ đe\i pơma hiă m^nh nơ\r.

Mư\h bro\k, dang to\k bo\k gơmăng, sư to\k bo\k oe\i vơ\r tho\ng nan [o#h he# [^h glơi tơ\ đak krông pôk ăn kơ sư m^nh to\ tơmong păng pơma:

- {a\ ^nh pơtao yang đak, bơnê kơ ih do\ng ^nh, kơna [a\ ^nh athe\i ^nh ăn kơ ih m^nh to\ tơmo\ng au vă hơvơn ih jur ngôi hăm nhôn. Mư\h ih che\p tơmo\ng au ih gơ\h jur lơ\m đak nhen le\ yak tơ\ kông mơ\n.

Kơtơ\ng lơ lo\h, bơngai tơdăm hơchăng pơnai vơ\r tho\ng nan kiơ\ [^h đak jur năm tơ\ hơn^h hơnơ\m [ok pơtao đak. Tơpă mơ\n, lăp tru\h {ok pơtao đak pơgơ\r et sa t^h păng ăn kơ sư bơ\n hu măih, brông bre che thêt. Mư\h bro\k, athe\i đ^ch đam năm ba tru\h tơ\ hnam hloi. Bơngai tơngla tho\ng nan lăng ư\h kơ [o#h bơngai tơdăm, ngêh ngăi sư huo\ng lơ\m đak, kơna ăn tho\ng nan dơ\ng păng tơroi tơbăt ăn kơdră tơring băt. Mă le\i mư\h đe sư v^h tru\h tơ\ pơle\i ‘no\h hlêng hlang kơmăt, kơ yuơ bơngai tơdăm mơlo#h vơ\r tho\ng nan au ki hlôi bro\k v^h tru\h tơ\ hnam đ^ pêng năr hơdrol bơih.

Đơ\ng mă no\h sư jing bơngai pơdro\ng krên dên. mă le\i sư oe\i hơnơ\ng er^h sa hơdro# hơdrăn hăm me\ sư. Ko\ hăm meo đêl sư do\ng yak hlo\h lôch răm je\i hơnơ\ng oe\i hăm sư. Lăp đơ\ng ro\ng ‘no\h sư io\k akăn. Akăn sư ‘no\h bơngai hơdru\h ‘lơ\ng klă klang rang kơ đak rak kơ hla păng ‘me\h chă [a\k hơnam. Lăng [o#h tơmo\ng rang bơbling lơ\m hip, kơna sư io\k tơtông păng che\p ba ăn bơngai joăt pơm tơ khie\n athe\i pơm ăn sư tơ khie\n, mă le\i bơngai pơm tơ khie\n au băt ‘nau tơmo\ng kăp g^t kơna tơ pl^h io\k tơtông hloi tơmo\ng mơse#h au.

Mư\h băt tơmo\ng hiong, bơngai tơdăm au sơ ‘nhôi sơ ‘ngon. Rim năr sư năm tơ\ j^h đak kroong hơmo\ tơ [ơ\p b^h đak dơ\ng mă le\i ư\h kơ đe\i tơ [ơ\p. Ko\ hăm meo lăng [o#h bơngai tơ ‘ngla sơ ‘ngon lơ lo\h, m^nh năr ‘no\h ap^nh tơ ‘ngla ăn măr sư năm tơchă tơmo\ng.

Trong năm tru\h tơ\ hnam bơngai hơjơ\m pơm tơ khie\n koa đak kroong să ‘mơ\i mă tru\h. Ư|h kơ đe\i trong ayơ vă năm tru\h, [ar ko\ hăm meo mơ hoal tơ\ j^h đak kroong. Lăp ư\h kơ đunh măr sư tơ chă [o#h hnam pre\i păng tơroi ăn kơ pre\i băt tôm tơdrong păng athe\i pre\i tơgu\m măr sư koa păh to thoong đak kroong. Pre\i chơt hơ iă drơ\ng nơ\r đơ\ng no\h krao bôl boăl hăp chă glơi tơ je# d^h băl pơm nhen rơk^ chơ bre meo hăm ko\ koa đak kroong. Mư\h tru\h tơ\ hnam bơngai hơjơ\m pơm tơ khie\n, meo pơma hăm ko\:

- Le# ^nh to\k tơ\ pơbu\ng hnam vă tơpôl ko\ hnam [ok au dru\h koăl ^nh ‘no\h d^h kau mơ\t trong ‘măng jang pă b^ băt hơ.

Tơpă mơ\n, tơpôl ko\ hnam [ok hơjơ\m kơtơ\ng meo ‘moi ‘no\h đe hăp le\ch dru\h koăl. Meo kơdau hơnhăk ko\ dru\h tôch atăih, đơ\ng no\h ko\ chop mơ\t pă b^ bu băt. Mư\h meo hăm ko\ tơ [ơp d^h băl, bre hăp tơ chă jơ\p lơ\m hnam, dôm tơmam drăm kăp g^t [ok hơjơ\m tăh lơ\m hip tơ kăl tôch kơ jăp, pă b^ yă kiơ mơ\t gơ\h. Đơ\ng no\h meo tơchă trong, rôp đe\i kơne. Kơne hơlo\k ap^nh athe\i meo hơchăng. Meo athe\i ba măr sư ko\ năm tơ [ơ\p yo\ng kơne. Meo tơroi tơbăt hơdăh tơdrong ăn kơne yo\ng băt păng gơnăng kơne vang tơchă tơmo\ng mơse#h, tơ pl^h ăn meo ư\h kơ đe\i chă pơm tơdrong hăm hơdre\ch hơdrung kơne bơih. Kơne yo\ng drơ\ng nơ\r hloi:

- Le# ^nh athe\i kôn mon kon sau, đ^ch đam hnam dông vang chă koer hip ‘no\h, tơchă ăn kơ ie\m.

Mă le\i, mư\h koer đ^ hlo#h mơ\t lăng lơ\m hip ư\h kơ đe\i [o#h. Yo\ng kơne năm tơroi ăn kơ Meo păng pơma:

- Lơ\m hip au đe\i m^nh kơ hôp pơm hăm hu. Ro\ năng sư ôn tơmo\ng lơ\m no\h ro\ năng, kơ hôp ‘no\h tơnap mă koer ke\ văi.

+ Mư\h le\i pơm lơ liơ koh?

- Dang e\i gô nhôn krao bôl boăl anai vang chă koer pơlo#h ‘no\h să, hơnhă kơ hôp au le\ch tơ\ ‘ngoăih ăn kơ ie\m.

+ Mư\h le\i mă koăng hơ!

Lăp lơ\m m^nh măng, tơpôl kơne hlôi hơnhăk ba kơ hôp ăn kơ meo. Meo hăm ko\ tơchă trong plo#h kơ hôp, mư\h plo#ih ke\, tơpă mơ\n tơmo\ng lơ\m au tơpă. Bre hăp chơt hơ iă ‘nă hal. Lăp đơ\ng ro\ng le\ch đơ\ng hnam [ok hơjơ\m tơ khie\n, ko\ tơgar che\p tơmo\ng đơ\ng meo. Mă le\i, lăp vă je# koa đak kroong, kơ yuơ tơ hil hăm ko\ anai, kơna ko\ pơm tơ huo\ng tơmo\ng lơ\m đak. M^nh to\ ka lăng [o#h tơmo\ng hăt hot glơi cho\h sa păng loăn hloi. Lăng [o#h ko\ pơm tơ mo\ng hiong, meo tôch kơ ble\k, păng hil kơko\ pă tơdrong tơdrơ\r. Ko\ ‘mơng, bơ blơ\n đak măt pơma:

- Ư|h kơbăt pơm lơ liơ mă tơchă [o#h ‘nau?

Lăp ư\h kơ đunh, meo pơma hăm ko\:

- Dang e\i măr ba năm tơchă u\nh hnam tho\ng nan dăng hơnhoăl rôp ka hơdang tơ\ tơring au năm oe\i hăm sư. Gô dang yơ ka loăn tơmo\ng ‘no\h ‘le\h hơnhăl ‘no\h ba tơchă trong tơtông io\k che\p bro\k.

Ko\ hôn kơ meo hơge\i, đơ\ng no\h măr năm tru\h u\nh hnam bơngai dăng hơnhoăl to\k bo\k sơ\k hơnhoăl [ơ\t j^h đak kroong. Meo hăm ko\ pơm ‘mơ gơ guêl năm tơ\ bơngai dăng hơnhoăl kơna u\nh hnam [ok au io\k rong hloi.

Lăp ư\h kơ đunh, [ok au dăng hơnhoăl đe\i m^nh to\ ka tôch kơ t^h, mư\h roch klak ‘no\h [o#h tơmo\ng. Ko\ hăm meo chhôk ‘nă lơ\m lăm. Lơ\m mă u\nh hnam chă tơpơng d^h băl che\p lăng tơmo\ng, ‘no\h meo hơbe\ch hơbal hơngoe\ch io\k tơmo\ng păng kơdau hloi. Đơ\ng no\h ko\ je\i kơdau kiơ\ pơm ăn u\nh hnam [ok dăng hơnhoăl hlêng hlang. ‘Măng mă au meo tơgar che\p tơmo\ng. Meo pơma hăm ko\:

- Hơdrol au ki, ‘mo\m pơm ăn huo\ng he#, ‘măng mă au do\ng tơ\ kơ\l. Vă je# tru\h tơ\ hnam bơih hli kă kiơ.

Hăp pơma lơ liơ ‘no\h pơm lơ lo\h hloi. Bu ê ăi yak ư\h kơmăh atăih dang yơ ‘no\h, đe\i m^nh to\ ak to\k bo\k păr [o#h tơ\ kơ\l meo rang hlơ hlu\ng, kơna păr băh hơnhong kôp tơ\ ‘long kơ jung. Lăng [o#h tơmo\ng hiong do\ng, tru\h ‘măng mă au ko\ hil kơ meo bơih:

- Tơmo\ng huo\ng lơ\m đak oe\i tơchă [o#h, păr tơ\ ple\nh lơ lau vă [o#h đơ\ng yơ kơnh.

Meo sơ ‘nhôi sơ ‘ngon, mă le\i hăp chă tơche\ng to\ se\t ‘no\h pơma hăm ko\:

- {lep bơih. Dang e\i ^nh băt bơih.

- Băt lơ liơ?

- Lơ liơ đe\i, pơm lôch rôp ak.

Pơma đang meo năm tơ\ đak nhă đak pơm ăn klak ăn tơ plan. Tru\h tơ\ an^h athe\i ko\ kơ ‘nơp tơ\ nai, le# hơdro# hăp tep [ơ\t yơ\p ‘long yơ\k klak hăp tơ plan pơm lôch. Ak to\k bo\k hơnhong tơmo\ng tơ\ kơpal ‘long lăng tơ\ te\h bring br^h [o#h he# meo lôch, hăt hot păr jur vă sa meo. Mă le\i mư\h ak lăp jur tru\h meo hlôi hơ liang chau rôp ak. Ak hơlo\k athe\i meo hơchăng păng pơdre\o ăn kơmeo tơmo\ng. Meo lăp gô lơ lo\h đe\ch, hơchăng ak, che\p tơmo\ng v^h.

‘Măng mă au, pơ đ^ meo hăm ko\ che\p ba tơmo\ng tru\h tơ\ hnam. Bơngai tơdăm vơ\r tho\ng nan io\k đe\i dơ\ng tơmam drăm đơ\ng {ok pơtao yang đak pôk ăn chơt hơ iă ‘nă hal. Đơ\ng mă no\h, bơngai tơdăm au sa roi ‘mêm kơ eng kơ ko\ hăm meo hlo\h dơ\ng.