Sơnăm 2025, tơmang pơhiơ̆ dêh char Quảng Ngãi hơpơi sơng đei 5,2 triu 'nu tơmoi, tŏk 38% pơtêng hăm sơnăm hơdrol. Tơdrong pơyua gah tơmang pơhiơ̆ đei 3.700 tih hlj, đei yua kiơ̆ jên teh đak đe pơhlom 22 triu đôlar, tŏk 2,5 'măng. Tơdrong đei yua ou ăn ƀôh tơdrong hơtŏk hơdah kơ tơdrong jang tơmang pơhiơ̆ tơ̆ tơring, chŏng mă adoi tơlĕch lơ trong jang kăp gĭt vă hơtŏk kơjăp lơ̆m jăl jang truh ou kơnh.

Khei năr ou ki, dôm hơnih jang tơmang pơhiơ̆ tơ̆ xah Măng Đen (hơdrol ki noh oei lơ̆m apŭng Kon PLông, dêh char Kon Tum) hơvơn lơ tơmoi truh hloh, mă kăl noh lơ̆m dôm năr lêh, năr têt. Mă lei, tơmoi truh Măng Đen adoi oei gơnơm kiơ̆ kơ pơyan đĕch, tam mă sơđơ̆ng prăt sơnăm.

Kiơ̆ pơmai Y Trang, tơ-'ngla hơnih jang Sóc’s House xah Măng Đen, hơtŏk Măng Đen kăl đei tơdrong vei răk tơƀăk mong noh hơdrol hloh, lơ̆m noh tơdrong vei sơđơ̆ng joh ayŏ păng cham char jing tơdrong tơm dơnơm hloh. Kon bơngai đei sơkơ̆t tơm lơ̆m tơdrong hơtŏk tơ-iung; rim kon pơlei athei jing bơngai vei răk tơƀăk mong joh ayŏ, păng jing “tang măt ăn tơmang pơhiơ̆”. Pơmai  Y Trang hơpơi 'meh: “Jang truh dang yơ noh inh jô̆ hơlen hơdah truh dang ăi. Măng Đen mă vei đei tơdrong tơm hlôi đei ou. Cham char plenh teh 'lơ̆ng rŏ, yuh 'năr rơngơp 'lơ̆ng. Kon bơngai tơguăt hăm cham char 'lơ̆ng. Tơdrong hơtŏk tơ-iung noh kăl đei dôm tơdrong asong ming man tih nhen cham gre păr, trong kơdou hrĕnh, hơnih pơdơh pơdei 'lơ̆ng dah mă hơnih 'măn vei lăng jơhngơ̆m jăn ou to, noh adoi pơm ăn tơring teh Măng Đen jơnap kơjăp sơđơ̆ng”.

Mă akŏm đei lơ tơdrong hiôk kăp gĭt gah cham char, tŏ 'mi kial păng plenh teh 'lơ̆ng rŏ, chŏng mă hơnih jang kơ Măng Đen tam mă sơđơ̆ng 'lơ̆ng. Tơdrong tĕch răt ưh đei lơ, mă kăl noh tơmam choh pơtăm păng hla 'long pơm pơgang, ưh kơ mah tơdrong akŏm pơchơt pơhiơ̆, păng vei lăng tơnăp ăn tơmoi truh tơmang, mă kăl noh dôm tơdrong pơvih ăn đe drăkăn. Ƀok Phạm Văn Thắng, Kơdră Hơnih jang vei lăng kon pơlei xah Măng Đen, dêh char Quảng Ngãi ăn tơbăt, tơnap tap tih hloh dang ei kơ Măng Đen adoi oei ƀôh hơdah gah trong nơnăm: “Dêh char Quảng Ngãi hlôi tơchơ̆t man Jăl trong 24 lơ̆m sơnăm 2026. 'Nou adoi jing dôm tơdrong kăp gĭt hloh vă tơmang pơhiơ̆ Măng Đen hơtŏk tơ-iung. 'Nguaih kơ noh, dôm tơdrong ming man kăl, hơnih hơdah hloh hăm Măng Đen adoi kăl tơdrong tơgŭm đơ̆ng dêh char. Dang ei, dêh char adoi pơgơ̆r chă hơvơn 3 tơdrong ming man tơring kơdrơ̆m. 3 tơdrong ming man tơring kơdrơ̆m ou đei teh să hloh 800 hectar păng đei jên asong jang pơhlom 26.000 tih hlj. Ah mă 3 tơring kơdrơ̆m ou đei iung jing gô pơtrŏ hăm tơdrong kăl răt yua păng dôm tơdrong akŏm tĕch pơdro”.

Tơ̆ Măng Đen adoi nhen dôm xah gah Pơmơ̆t dêh char Quảng Ngãi, pơm jang tơmang pơhiơ̆ adoi oei chă jang kơdih đĕch, jang rah rai; dôm hơnih jang tĕch pơdro, hơnih truh tơmang pơhiơ̆ mă lơ noh kơyuơ kon pơlei păng hơnih jang mŭk drăm rah rai kơdih asong jang. Kiơ̆ kơ ƀok Võ Trung Mạnh, Ƀĭ thư Đảng uy xah Tu Mơ Rông, mưh ưh đei tôm tơdrong pran, dôm xah tơnap vei tơnăp dôm hơnih tơmang pơhiơ̆ oei đei dang ei, lơ̆m kơplah mŭk drăm hơtŏk tơ-iung tơmang pơhiơ̆ tơguăt hăm 'long pơm pơgang, bri păng choh jang xa cham char kơ tơring ou noh tih tên tơpă: “Tu Mơ Rông păng dôm hơnih tơmang pơhiơ̆ lơ̆m tơring teh kơ dêh char Kon Tum so noh adoi nhen lĕ dôm hơnih tơlĕch jang kơdih đĕch, tơdrong tơgŭm asong jang đơ̆ng dêh char oei tŏ sĕt đĕch. Kơyuơ noh, pơtruh nơ̆r hăm dêh char kăl pơđăp mă jrŭ hloh dơ̆ng vă hơtŏk asong jang, tơgŭm ming man vă hơtŏk tơmang pơhiơ̆”.

Minh lơ̆m dôm hơnih tơhlăk tăk tih hloh kơ tơmang pơhiơ̆ Quảng Ngãi dang ei noh ưh kơ mah hơnih oei xa păng pơvih 'lơ̆ng tơnăp, lơ̆m kơplah trong nơnăm tơroh rim tơring tam mă drơ̆ng minh, pơm ăn lơ hơnih asong jang pơngơ̆t kơ đon ah tơlĕch tơdrong jang tih. Vă hơnhăk tơdrong jang tơmang pơhiơ̆ hơtŏk tơgăl hăm mŭk drăm hlôi đei, dêh char Quảng Ngãi sơkơ̆t hơdah tơdrong tơm noh athei keh đang tơchơ̆t jang, pơklaih dôm hơnih tơhlăk tăk păng pơjing jơhngơ̆m pran đơ̆ng tơring. Lơ̆m noh, dêh char dah hrôih tơlĕch tơchơ̆t tơgŭm kăp gĭt, asong jang hơdrol gah hơtŏk tơmang pơhiơ̆ pơlei pơla tơguăt hăm vei răk tơƀăk mong joh ayŏ păng iŏk yua tơnăp dôm hơnih tơmang pơhiơ̆ cham char 'lơ̆ng rŏ. Yă Phạm Thị Trung, Kơdră Hơnih jang Joh ayŏ, Tơplŏng kơdou păng Tơmang pơhiơ̆ dêh char Quảng Ngãi ăn tơbăt: “Lơ̆m tơdrong tơchơ̆t jang truh ou kơnh gô tơlĕch tơdrong jang hơtŏk tơmang pơhiơ̆ kơjăp sơđơ̆ng kơ dêh char Quảng Ngãi đơ̆ng rŏng kơ tơmơ̆t hơdai. Tơdrong mă ou vă iŏk yua rah tơchơ̆t kơ 2 dêh char Kon Tum so păng Quảng Ngãi so lơ̆m jăl sơnăm pơm jang ou ki, atŭm hăm noh sơkơ̆t hơdah, hơmet păng chih akŏm dơ̆ng minh ƀar tơchơ̆t jang tih hloh kơ Hơnih jang Tĭnh uy Quảng Ngãi gah hơtŏk tơmang pơhiơ̆ lơ̆m khei năr truh”.

Dêh char Quảng Ngãi sơkơ̆t hơdah, pơm kiơ̆ tơroh jang kơjăp đơ̆ng tơring Hơlĕch păng Pơmơ̆t, hơtŏk tơmang pơhiơ̆ đak dơsĭ tơguăt hăm tơmang pơhiơ̆ cham char bri, tơmang pơhiơ̆ joh ayŏ tơpôl, kiơ̆ đơ̆ng noh dar deh 'nhăk tơmang pơhiơ̆ jing tơdrong jang mŭk drăm dơnơm.