Lơ̆m ‘măng iung tơblăh Tây Nguyên sơnăm 1975,  rim ƀô̆ đô̆i tơm kơ bơ̆n hlôi pơm tơhli hơgei, pơm ăn ayăt akom khul lĭnh năm tơ Pleiku păng Kon Tum, lơ̆m mă trong iung tơblăh tơm ‘noh Buôn Ma Thuột. Năr 10/3/1975, lơ̆m mă rim khul ƀô̆ đô̆i tơm kơ bơ̆n pơgơ̆r iung tơblăh pơlei tơm Buôn Ma Thuột, tĕnh koăng pơm tơ prăh tơprang khul ayăt. Adoi, Sư đoàn 10 păng Sư đoàn 320 pơgơ̆r iung tơblăh tang găn trong 14, tang găn kĕ ‘măng iung dŏng đơ̆ng Pleiku, pơvang kĕ kơdrăn tơblăh Buôn Ma Thuột. Vang iung năm tơblăh sơnăm ‘noh sơ̆, Thiếu tá Phạm Văn Tốn, kơdră so chĕp pơgơ̆r chinh trĭ Trung đoàn pháo binh 54, Sư đoàn 320, hơdơ̆r dơ̆ng:“Năr 8 tơblăh tơdrŭt blŭng a, bơ̆n tơblăh iŏk đei Cẩm Ga (dang ei găh apŭng Chư Sê), ‘noh lơ̆m mă noh rim pang jei iung tơblăh. Kiơ̆ nơ̆r tơchơ̆t đơ̆ng kơdră kơpal, pháo binh nhôn oei gô chang khul lĭnh Quân đoàn 2 ayăt jur năm tơgum dŏng Buôn Mê Thuột ‘noh nhôn mă iung tơblăh tang găn hloi.”.

Buôn Ma Thuột jei pơm ăn tơdrong vei lăng năng tông Tây Nguyên pă kĕ. Yŏng Khul lĭnh Việt Nam Cộng hòa tơlĕch nơ̆r tơchơ̆t athei lĕch veh đơ̆ng Gia Lai, Kon Tum yak kiơ̆ trong 7 (dang ei ‘noh Trong glung 25) năm tơ̆ Phú Yên, mă lei ‘nou jĭ trong bơh ƀơm kơtang. Rim Khul ƀô̆ đô̆i bơ̆n hlôi răp tơblăh tơdrŭt kơtang, hơnơ̆ng tang găn tơ̆ jăl trong 7, pơm ăn khul linh ayăt kơdou sơlăh sơlang, rơbou ‘nu lĭng ayăt lôch păng đei rôp. ‘Măng kơdou sơlăh sơlang tĕnh koăng pơm ăn ưh pă kĕ vei lăng kơjăp Tây Nguyên. Năr 17/3/1975, khul ƀô̆ đô̆i bơ̆n iung tơblăh mơ̆t lơ̆m Pleiku pơm rơngei Gia Lai. Đại tá Nguyễn Vi Hợi, Ƀô̆ đô̆i nuih mơng, tơroi:“Năr 17 păng năr 18/3, Quân đoàn 2 kơ ayăt kơdŭn lĕch kiơ̆ trong 7, ưh khan kơdou jăk. Mă lei nhôn hlôi răp tơblăh. Năr 18/3, ayăt tơblăh pơchoh trong, lơ̆m mă noh mă akhan kơdou jăk”.

Năr 26/3/1975, rim ƀô̆ đô̆i tơm vang iung tơblăh pơm rơngei Tây Nguyên đei pơjing jing Quân đoàn 3 (Binh đoàn Tây Nguyên) hơnơ̆ng tơblăh tơdrŭt năm tơ̆ tơring tơmăn. Trung tướng Nguyễn Quốc Thước, Kơdră so chĕp pơgơ̆r Quân đoàn 3, tơbăt:“Tơdrong kăl kơ ‘măng iung tơblăh Tây Nguyên ‘noh tơdrong đei pơjing kơ Quân đoàn 3. Lơ̆m mă ƀô̆ đô̆i tŏk bŏk iung tơblăh năm tơ̆ tơring tơmăn Trung Trung Bộ, Hơnih tơm Chinh trĭ tơchơ̆t jơ ‘năr hlôi truh, pơjing hloi mĭnh quân đoàn tơm dơnơm vă atŭm hăm Quân đoàn 1, Quân đoàn 2, Quân đoàn 4 hơmet ăn pơm rơngei Sài Gòn”.

Yak hloh 50 sơnăm, Quân đoàn 3 - Binh đoàn Tây Nguyên hơnơ̆ng atŏk tơ iung pran kơtang, atŏk tơ iung kiơ̆ trong gơ̆h jơgei, nuih mơng, kơchăng iung tơblăh truh tơ̆p truh troch. Vă đĭ sơnăm 2024, Quân đoàn 3 atŭm hăm Quân đoàn 4 đei pơgơ̆r jing Quân đoàn 34, tơbăt hơdăh hơyak atŏk tơ iung ‘nao lơ̆m chăl sơnăm nuih mơng pran kơtang.

Ƀlep lơ̆m năr tơbăt 50 sơnăm Jơnei Buôn Ma Thuột, rơngei dêh char Dak Lăk, ou ki jei hlôi pơgơ̆r tơƀơ̆p muh măt kang ƀô̆, ƀok thây kô vang năm bơ̆ jang tơ iung pơjing hơnih jang pơtho pơhrăm kĕch mang tơ̆ Dak Lăk lơ̆m chăl sơnăm tơblăh ayăt Mi păng đơ̆ng rŏng rơngei. 

Tơ̆ jơ tơƀơ̆p, rim bơngai tang măt hlôi pơma tơbăt dơ̆ng dôm chăl sơnăm vang bơ̆ jang, mă kăl lơ̆m chăl sơnăm tơblăh păng đơ̆ng rŏng rơngei. Tơbăt jơhngơ̆m đon chơt hơ iă mưh tơƀơ̆p dơ̆ng dôm ƀok thây kô, bôl boăl; ƀlŏk hơdơ̆r dôm bôl boăl hlôi hiong răm. Ƀok Hà Ngọc Đào, Kơdră hơnih tơchă  kang ƀô̆ so, ƀok thây kô pơtho so Dak Lăk tơbăt, ‘nou jing tơdrong pơgơ̆r tôch gĭt kăl ƀlep lơ̆m năr tơbăt 50 sơnăm jơnei Buôn Ma Thuột; Jĭ jơ ‘năr tơƀơ̆p pơma dơnuh dih băl păng hôn bơnê rim jơhnơr kang ƀô̆, ƀok thây kô hlôi đei lơ tơdrong tơgop ăn atŏk tơ iung dêh char Dak Lăk.“ ‘Măng tơƀơ̆p ou 50 sơnăm mă đei mĭnh ‘măng hăm đei tôm 100 ‘nu bơngai tôch hơ iă dêh. Lơ ‘nhŏng oh oei hơtăih, hơtăih truh kơhrĕng kây sô̆ jei hưch hanh vang năm tơƀơ̆p, pơma tơbăt jơhngơ̆m đon kơ dih lơ̆m chăl sơnăm tơblăh vang nuih mơng adoi nhen đơ̆ng rŏng rơngei truh dang ei, đơ̆ng dôm năr tơplih đơ̆ng pơtho pơhrăm lơ̆m tơring đei ayăt jing tơdrong jang pơtho pơhrăm kĕch mang jĭ tôch mơmat tat. Tơdrong tơgop kơ đe sư tôch kơ tih tên vă iŏk đei nhen dang ei, đơ̆ng tơdrong pơtho pơhrăm oei kơ ƀăh hơƀôch ‘noh truh dang ei hơnơ̆ng kiơ̆ yok păng atŏk tơ iung”.

Lơ̆m chăl sơnăm tơblăh tang găn ayăt Mi dŏng teh đak, đei 45 ‘nu kang ƀô̆, ƀok thây kô năm bơ̆ jang B đei ăn năm jang lơ̆m hơnih jang pơtho pơhrăm Dak Lăk. Rim ƀok thây kô pơtho năm jang B hlôi đei ăn năm jang tơ̆ rim kơdrăn tơblăh; mĭnh păh pơgơ̆r pơtho hŏk, mĭnh păh vang choh jang sa păng iung tơblăh hloi, hơdrin iung jang kơtang truh năr rơngei. Khei 8/1975, Ty Pơtho pơhrăm Dak Lăk đei pơjing, rim kang ƀô̆, ƀok thây kô hơnơ̆ng bơ̆ jang, vang iung jang tơ iung pơjing hơnih pơtho pơhrăm kĕch mang tơ̆ tơring dĭng truh sơnăm pơdơ̆h bơ̆ jang. ‘Nou jing dôm khul gĭt kăl hloh, tơgop lơ̆m tơdrong atŏk tơ iung kơ hơnih jang pơtho pơhrăm Dak Lăk đơ̆ng dôm năr blŭng rơngei truh dang ei.