Hăt hot pĕ rim hơmrŭk kaphê đum brê tah lơ̆m hơkă, ‘nhŏng A Kham, oei tơ̆ pơlei Lê Toan, xah Ngọk Linh, apŭng Đak Glei, dêh char Kon Tum, chơt hơ-iă kơlih sơnăm âu kaphê đei kơjă kăp. Pơyan âu, unh hnam gô đei yua jê̆  80 triu hlj đơ̆ng hloh 4.000 tơm kaphê, unh hnam A Kham hlôi klaih đơ̆ng hin dơnuh:

“Inh hŏk păng jang kiơ̆ kang ƀô̆ pơtho, kaphê tŏk giơ̆ng ‘lơ̆ng. 2 pơyan jang pơtoi hloi kơjă măt ƀiơ̆, inh pơkăp sơnăm kơnh pơtoi tŏk iŏk jên đơ̆ng anih mong jên vă pơih să teh pơtăm kaphê. Klaih đơ̆ng hin dơnuh bơih mă lei inh adoi oei hơdrin pơm jang vă kon hơ-ioh đei hŏk pơhrrăm tơnăp”.

Ƀok A Min, Ƀĭ thư chi ƀô̆ pơlei Lê Ngọk, xah Ngọk Linh ăn tơbăt, tơdrong tơgŭm đơ̆ng dôm jăl jang đảng, jơnŭm pơgơ̆r tơring, lơ̆m dôm sơnăm tơjê̆ âu hlôi pơm tơplih tơdrong hơrih păng pơm jang kơ kon pơlei. Tơdrong tơlĕch jang đơ̆ng dêh char, apŭng păng xah noh atŭm oei jang xa hăm kon pơlei, pơtho gah kih thuơ̆t pơm jang, tơgŭm hơdrĕch ‘long pơtăm, kon yŏng. Kiơ̆ đơ̆ng noh, tơgŭm kon pơlei tơplih đon tơchĕng, trong pơm jang, hơdrin hloh lơ̆m pơm jang. Teh pơtăm kaphê, sâm hroi, quê̆, đinh lăng, sâm Ngọc Linh đei hơtŏk hơnơ̆ng, tơgŭm hơtŏk iŏk yua ăn kon pơlei păng tơjur hin dơnuh tenh kuăng. Lơ̆m 4 sơnăm, kơsô̆ unh hnam hin dơnuh lơ̆m pơlei tơjur jê̆ 60%, dang ei oei pă 20 unh hnam hin dơnuh. Ƀok A Min sơkơ̆t hơdah, kon pơlei dar deh hơtŏk pơm jang vă sơđơ̆ng hơrih jang xa:

“Hơdrol ki mŭk drăm tơnap tap mă lei dang ei da ƀiơ̆ bơih. Lơ unh hnam đei Đảng, teh đak tơgŭm pơm jang oei thoi âu noh sơđơ̆ng dêh. Kon pơlei adoi tơrĕk hơtŏk mŭk drăm, unh hnam tŏk iŏk jên vă pơtăm sâm, đei unh hnam tŏk iŏk jên jang tơdrong nai mă tơm noh jang kaphê, quê̆, tơƀăr, sâm hroi. Gah sâm Ngọc Linh noh dôm unh hnam lơ̆m thôn, unh hnam mă yơ adoi pơtăm ngăl. Unh hnam ayơ kĕ đei noh pơtăm lơ, unh hnam tơnap tap noh pơtăm tŏ sĕt đĕch”.

Kiơ̆ kơ ƀok A Thảo, Ƀĭ thư Anih jang Đảng xah Ngọk Linh, hơdrol ki kon pơlei tơ̆ âu hin dơnuh hloh dêh char kơlih ưh kơ băt trong pơm jang, ưh đei jên asong jang. Sơnăm 2020 vih hơlơ̆k tơ̆ rŏng, kon pơlei ưh khĭn tŏk iŏk jên kơlih ưh kơ băt tŏk iŏk noh vă pơm kiơ. Tơdrong tơplih tơpă hăm xah, ah mă Tĭnh uy Kon Tum, Huyên uy Đak Glei pơm jang, tơgŭm xah hơtŏk mŭk drăm, tơpôl. Kon pơlei đei pơtho pơtam ‘long trŏ ƀlep hăm tơring teh, tŏ ‘mi kial, pơm tơlĕch đei dôm tơmam drăm gơh chă tĕch lơ̆m tơring. Dôm tơdrong jang hadoi kiơ̆ jơnŭm jang hơp tak xah hăm dôm anih jang mŭk drăm tĕch răt đei iung jing. Gơnơm noh, kơsô̆ unh hnam hin dơnuh lơ̆m xah tơjur tenh, đơ̆ng hloh 70% dang ei oei pă 21%. Ƀok A Thảo lui ngeh: lơ̆m minh ƀar sơnăm dơ̆ng noh xah Ngọk Linh gô sut lê̆ đĭ tơdrong hin dơnuh.

“Xah Ngọk Linh hơdrol ki noh xah hin dơnuh hloh kơ dêh char. Gơnơm hơyak jang trŏ ƀlep noh hơtŏk pơtăm ‘long pơm pơgang, iŏk yua tơdrong pran, kon pơlei adoi jang hadoi noh tơmam drăm pơtăm đei tĕch hlot sơđơ̆ng. Mă hơtŏk jang sâm Ngọc Linh jĭ hơyak hơtŏk pran vă kon pơlei klaih đơ̆ng hin dơnuh. Inh lui ngeh ning mônh kơnh kon pơlei gô hơtŏk tơ-iung pran hloh”.

Tĭnh uy Kon Tum pơjao sơnong jang ăn apŭng Đak Glei rim sơnăm tơjur 10% unh hnam hin dơnuh. Ƀĭ thư Huyên uy Đak Glei, ƀok Thái Văn Tưởng akhan, âu jĭ tơchơ̆t ưh đei ƀônh, mă kăl noh hăm 2 xah Mường Hoong păng Ngọk Linh, anih hơtaih đơ̆ng apŭng truh 70km, trong nơnăm tơnap tap, 99% kơsô̆ kon pơlei kon kông. Mă lei, hăm pơkăp jang khŏm mă đei đơ̆ng tôm anih jang chĭnh trĭ hăm hơyak jang trŏ ƀlep, tơdrong tơjur hin dơnuh tơ̆ 2 xah hlôi hloh kơ tơchơ̆t dêh char pơjao:

“Gơnơm đei tơdrong pơgơ̆r jang đơ̆ng Anih jang thương vŭ Tĭnh uy, Anih jang thương vŭ Huyên uy păng tơdrong vang jang đơ̆ng jơnŭm pơgơ̆r tơring, truh dang ei đon tơchĕng, trong pơm jang kơ kon pơlei, tơdrong hơrih mŭk drăm, tơpôl kơ kon pơlei 2 xah Mường Hoong, Ngọk Linh đei tơplih hơdah. Ah hơtuch sơnăm 2020, kơsô̆ unh hnam hin dơnuh kơ 2 xah âu  hloh 70% noh khei năr âu kơsô̆ unh hnam hin dơnuh oei pă hloh 21% đĕch”.

Ƀok Thái Văn Tưởng adoi sơkơ̆t hơdah, sut lê̆ hin dơnuh pơtơm blŭng đĕch, apŭng Đak Glei hlôi sơkơ̆t vă 2 xah Mường Hoong, Ngọk Linh jing minh tơring tơrang pran jơnap. Apŭng tŏk bŏk oei hơtŏk jang hadoi hăm dôm pơlei tơm tih nhen pơlei tơm Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng … păng dôm anih jang mŭk drăm pran lơ̆m teh đak vă pơjing tơring âu jing minh anih truh tơmang pơhiơ̆ hŏk hơlen.