Hlŏh 3 khei ‘nâu, rim kơmăng đơ̆ng năr mônh truh năr đăm rim giĕng, lăm xoă mu chư tơ̆ Hnam trưng jăl mônh Trần Phú (xăh Ia Dom, apŭng Đức Cơ) ƀrach unh điên, ơ ơ̆r pơhrăm đŏk chư. Lăm hŏk đei vă jê̆ 40 'nu bơngai 'nŏh jĭ kon pơlei kon kông đơ̆ng dôm pơlei lơ̆m xăh Ia Dom, apŭng sơlam Đức Cơ, dêh char Gia Lai.  

Tơ̆ lăm hŏk, yă Siu H’Phem (tơ̆ plei Mok Đen 2, xăh Ia Dom, apŭng Đức Cơ) 54 sơnăm, bơngai năm hŏk ‘lŏ hlŏh tơ̆ lăm, oei reng răi chih chư. Yă tơroi, đĭ kră bơih, hŏk ưh ƀônh hlôt mă lei yă adrin năm hŏk, dang ei gơ̆h găi đŏk chư, chih măt kơdih bơih: “Dang ei, inh adrin hŏk tơ̆ lăm xoă mu chư âu, inh ‘mĕh kơdih kâu gơ̆h chih, gơ̆h đŏk, mă hơdăh ‘nŏh jĭ gơ̆h chih măt kơdih, păng dôm bơngai jŭm dăr hai, kơna inh vă adrin tôch ai. Inh kiơ̆ hŏk tơ̆ lăm xoă mu chư âu ưh lăp vă pơyoa ăn kơdih kâu đĕch mă oei vă pơtho dơ̆ng ăn kơ kon sâu”.

Pŭ kon 5 khei tơ̆ rŏng, mŏ Rơ Mah H’Với (tơ̆ plei Mok Đen 1, xăh Ia Dom) tơ nglĕng mơ̆ng kô pơtho ƀai. H’Với tơroi: 26 sơnăm, đei 3 ‘nu kon, tơdrong arih xa unh hnam tôch pơmat tat. Lăm hŏk jĭ tơdrong ‘lơ̆ng vă mŏ yak tŏk, kơna H’Với năm hŏk tôch pơnam rim kơmăng ưh đei pơdơ̆h mă đơ̆ng hnam hơtăih kơ hnam hŏk vă jê̆ 10km ră: “Inh năm hŏk tơ̆ lăm xoă mu chư âu yoa ‘mĕh băt chư vă pơtho ăn kon hơ ‘lơ̆p, hơdai hăm ‘nŏh mưh chă năm pơm hla ar ‘nŏh băt kĭ hơnăn. Unh hnam tôch pơmat tat kơna adrol sơ̆ ưh đei năm hŏk, dang ei đei khul kơdră pơgơ̆r tơring pơih lăm hŏk xoă mu chư kơna vă adrin kiơ̆ hŏk truh băt chư, vă mưh pơm bơ̆n hla ar âu to ƀônh ƀiơ̆”.

Kô Trương Thị Cúc, bơngai pơtho lăm xoă mu chư tơ̆ Hnam trưng jăl mônh Trần Phú ăn tơbăt: vă rim bơngai hŏk tơ̆ lăm âu tôch gĭt kăl, tơtă ‘lŏ ngăl bơih, jĭ bơngai kon kông ngăl, prăt sơnăm pôm băt jang mir na đĕch. Kô athei adrin pơtho tôch hơlen vă bơngai hŏk hlôh vao, băt chư, đŏk chư: “Tôch hơiă yoa bơngai kiơ̆ hŏk tôch adrin, đe sư ‘mĕh hŏk vă băt chư, băt truh lơ anih ‘lơ̆ng rŏ kơ Việt Nam mưh pơtho đe sư mơ̆ng tôch hơlen. Bơngai hŏk năng tôch mơnat, dôm bơngai năm hŏk xoă mu chư âu mă lơ ‘nŏh jĭ bơngai tơnuh ngăl, unh hnam tôch pơmat tat kơna đe sư ‘mĕh băt chư. Tơdrong pơtho athei rơih hơmet bơngai bu gơ̆h ƀiơ̆, bu tam mă gan gơ̆h vă pơtho mă ‘lơ̆ng, đe kô pơtho gleh lap ƀiơ̆ pơting hăm pơtho lăm hmă.”

Mă lei, kiơ̆ kô Phan Thị Tâm, bơngai đei lơ sơnăm pơtho xoă mu chư, blŭng a tơgŭm ăn mih ma duch nă gơ̆h đŏk, gơ̆h chih ‘nŏh ƀônh ƀiơ̆, mă lei truh khei ‘năr đơ̆ng rŏng kơsô̆ bơngai kiơ̆ hŏk jur tŏk hơnơ̆ng yoa lơ tơdrong. Ƀât lăp đe kô athei năm truh tơ̆ hnam vă chơ đe năm hŏk: “Truh hŏk ki 2 bơngai hŏk tơchĕng gơ̆h đŏk, gơ̆h chih ‘noh huei bơih kơna tơgĕch năm jang chŭn mir, đei 1 kơsô̆ druh dăm lơ̆m sơnăm choh jang, năm jang tơ̆ Bình Dương kơna kơsô̆ bơngai hŏk roi tŏ sĕt. Tơdrong pơlung bơngai năm hŏk kŭm tơƀâp lơ pơmat tat yoa đe sư năm jang brŏk klui, đang kơ ‘nŏh 1,2 ‘nu bơngai tôch tơnuh, ưh đei jên đak xăng vă năm hŏk. Kô pơtho năm pơlung asong jên hơmet gre, răt đak xăng, ƀât lăp năm iŏk chơ bơngai hŏk, chă rim trong pơlung vă bơngai hŏk gơ̆h năm hŏk tôm.”

 Tơdrong pơgơ̆r pơih lăm xoă mu chư đơ̆ng 2021 – 2025, apŭng Đức Cơ hlôi pơih đei 20 lăm pơtho xoă mu chư ăn hlŏh 600 ‘nu bơngai. Đức Cơ hlôi pơjing anih pơgơ̆r pơtho xoă mu chư tơ̆ dôm tơring, klăih song hơnăp jang ăn dôm bơngai jang tơ̆ rim tơring mă hơdăh; pơgơ̆r hơlen năng, tơgŭm ăn dôm tơring oei đei lơ tơdrong pơmat tat.

Ƀok Siu Luynh, Phŏ Kơdră vei lăng kon pơlei apŭng Đức Cơ, pơma: “Mưh mih ma duch nă bơ̆n gơ̆h đŏk, gơ̆h chih, tơdrong roi tơbăt hăm kon pơlei kŭm ƀônh ƀiơ̆, ƀât lăp oei gơ̆h vei lăng tơdrong đei yoa tôch tơgăl ăn kơdih hai. Kiơ̆ đơ̆ng hơlen năng, đe mih ma duch nă ‘lŏ kră gơ̆h đŏk, gơ̆h chih đei sư đei dơ̆ng lơ tơdrong chơt hơiă, đĭ đăng lơ̆m hnam vang hŏk, mĕ ƀă, yă ƀok, kon hơ ‘lơ̆p vang hŏk. Găh khul kơdră tơring nhôn mưh chă pơma nuh, roi tơbăt kŭm ƀônh ƀiơ̆, lơ tơdrong jang jur truh tơ̆ pơlei pơla, truh hăm kon pơlei kŭm đei kon pơlei jang kiơ̆ ‘lơ̆ng.”

 Ƀrŭng ƀrach unh đeng tơ̆ lăm hŏk xoă mu chư oei tơ̆k hơdăh rim măng, hơnhăk ba đon hơpơi ‘mĕh, đon lui kơ tơdrong arih xa roi ‘lơ̆ng ƀiơ̆ ăn kon pơlei kon kông tơ̆ tơring sơlam Đức Cơ, Gia Lai./.