Tơdrong tơroi kră sơ\:                                                                     Năr 2/3/2014

PƠTAO XEM PƠDO|NG

                                  (Tơdrong tơroi kră sơ\ kơ Te\h đak đe)

{ok tơpao lăp đe\i 1 ‘nu kon hơdru\h. Bia ‘lơ\ng klă krang rang kơ đak rak kơ hla, kơna bia tôch pơ ang păng pă b^ bu lăp đon bia. Bia pơ jălh đơq\ng bơngai au tru\h bơngai to, ư\h khan lơ lo\h đe\ch ôh mă le\i bia oe\i hie\k ngie\l đe sư dơ\ng.

Đe\i m^nh ‘măng ‘no\h, [ok pơtao athe\i hơvơn đ^ đăng tơdăm đơ\ng rim te\h đak tơ je# atăih tru\h pơgơ\r et sa vă tơ chă o\ng. Tơmoi năm cháư pơ re\ng brơch, găh hơnăp ‘no\h dôm [ok pơtao, re\ng mă 2 găh ro\ng ‘noh dôm kon tơdăm [ok pơtao, kiơ\ đơ\ng ro\ng ‘noh dôm bơngai tơdăm u\nh hnam pơdro\ng hlo\h. Đơ\ng no\h ba bia năm chă rơ\ih, rim ‘măng tơ [ơ\p đe tơdăm ‘no\h bia hơnơ\ng chă che pơle đe sư ngăl. Đei bơngai bia khan bek dêh hnang, bia krao ăn akhăn khan kơthu\ng tônô, bơngai hơke\ ‘no\h bia khan hơke\ lơ lau kial tơ hlu kơnh păr tơ nai hloi, bơngai mă pêng ‘noh kơ đe\h, bia dê: Kơ đe\h bek dơ\ng ‘no\h ư\h hơbe\ch hơbal ôh, bơngai mă poăn mu\h măt dreng drơt, bia akhan dreng drơt nhen lôch glơ\k, bơngai mă pơtăm măt [rê, bia krao akhan tơdăm măt [rê, bơngai mă tơdau dơ\ng ư\h gan tơpăt, bia dê akhan ‘long pơnu\ng, lăng bơngai bu bia je\i tơchă trong vă chă che pơle, bia tôpch chhôk mư\h [o#h tơdăm đe\i kang nhen le\ sơlu\ng sem pơdo\ng, đơ\ng mă no\h [ok pơtao đe\i jơhngơ\m ‘lơ\ng hơ iă ‘no\h đe\i anăn akhan pơtao pơdo\ng.

Lăng [o#h kon po lăp hơnơ\ng chă che pơle păng dê đ^ đăng đe tơdăm kơna [ok pơtao tôch kơ ble\k păng tơle\ch nơ\r tơchơ\t, tơdăh đe\i [o#h bơngai ăn măy ayơ găn kiơ\ trong hnam, ‘no\h [ok pơtao gô ăn bơngai ‘no\h io\k oe\i kơ bia kon hơdru\h [ok pơtao hloi. M^nh [ar năr đe\i m^nh ‘nu bơngai chă jo\h hơri, tơ oe\i [ơ\t ‘măng ‘mo\k chă hơri m^nh ‘nu, hơpơi đe chă hơpăh ăn m^nh kăk. Kơtơ\ng lơ lo\h [ok pơtao athe\i:

- Dăh krao bơngai chă hơri ‘no\h năm tơ\ au hơ.

Hăm hơbe\n ao hơ pre\m hiăh hiok, ‘me# ‘mach, bơngai chă hơri năm ơ\t lơ\m hơn^h hơnơ\m [ok pơtao, hơri ăn [ok pơtao păng kon hơdru\h [ok pơtao chă mơ\ng, đơ\ng no\h tơ arơ\ tơpơng ti ap^nh kon jên. {ok pơtao pơma:

- Mơ\ng d^h kau hơri hơ iă dêh, kơ yuơ lơ lo\h ^nh rơ\ng ăn kơ ih io\k kon hơdru\h ^nh.

Bia kon [ok pơtao tăr văr, mă le\i [ok pơtao oe\i hơnơ\ng pơma:

- {a\ hlôi pơma hơkăp akhan, rơ\ng ăn kon oe\i bơngai ăn may blu\ng a br^h hơn^h hơnơ\m bơ\n, [a\ ‘me\h ve\i kơ jăp nơ\r pơma pơkăp ‘no\h.

Mă đơ\ng bia pơ jăh pơ jăng ră mă le\i ư\h kơ ke\ păng pơgơ\r et pơkong hloi. Lăp et pơkong đang [ok pơtao pơma:

- Kiơ\ tơdrong joăt joe, akăn bơngai chă hơri yơ yak au to ‘no\h ư\h kơ ơ\h oe\i lơ\m hơn^h hơnơ\m [ok pơtao, dang e\i e kiơ\ klo e le\ch đơ\ng au văi.

Đơ\ng no\h bơih, bơngai hơ ri chă yơ yak au to kơ đơ\p rôp ti bia, pơ đ^ măr sư le\ch ve\i đơ\ng hơn^h hơnơ\m pơtao, bia măh yak jơ\ng kiơ\ klo. Tru\h m^nh tơring bri kơdrơ\ng să sap, bia pơma:

- Bri kơdrơ\ng ‘lơ\ng lie\m ‘nau, bri đe bu koh?

- ‘Nau bri pơtao pơdo\ng văi. Tơdăh bia io\k sư le\i bri ‘no\h bri bia hloi.

- &nh bơngai dim rơnim, mă [lep ‘ne\i io\k oe\i kơ pơtao pơdo\ng ‘no\h mă [lep deh.

Lăp ư\h kơ đunh măr sư yak tru\h tơ\ hơve\n să, bia ap^nh dơ\ng:

- Hơve\n glơch glach ‘lơ\ng lie\m au găh đe bu ‘nau?

- Hơve\n glơch glach găh [ok pơtao pơdo\ng. Bia io\k oe\i kơ sư, hơve\n ‘ngie\t au găh bia hloi.

- &nh bơngai dim rơnim, mă [lep ‘ne\i io\k oe\i kơ pơtao pơdo\ng ‘no\h mă [lep deh.

Đơ\ng no\h măr sư năm tru\h tơ\ pơle\i tơm să, bia ap^nh dơ\ng:

- Pơle\i tơm um rup ‘lơ\ng lie\m au, pơle\i tơm đe bu koh?

- Pơle\i tơm um rup ‘lơ\ng lie\m au, găh pơtao pơdo\ng văi. Bia io\k oe\i kơ sư, pơle\i tơmt au găh bia hloi.

- &nh bơngai dim rơnim, mă [lep ‘ne\i io\k oe\i kơ pơtao pơdo\ng ‘no\h mă [lep deh.

Bơngai hơri yơ yak au to pơma:

- &nh mơ\ng ư\h hơ iă văi, lơ liơ bia hơnơ\ng ‘me\h vă io\k klo nai koh, mư\h le\i ^nh au ư\h tơ găl hăm bia a?

Tru\h po đơ\ng ro\ng đe sư năm tru\h tơ\ pơsu\n ie\ ioch, bia hơmrăi:

- Oe\i uơ oe\i ah, hnam yă kiơ tă ie\ ioch lơ lau nơ, hnam đe bu mă ie\ ioch, mơnat dêh yơh?

Bơngai hơri tơl:

- HNam ^nh, hnam e, hơn^h măr ba oe\i sa văi.

Bia ku\p pơ ‘ngu\ng ‘no\h mă mơ\t hlom. Bia ap^nh:

- Bơngai đ^ch đam tơ\ yơ koh?

- Bơngai đ^ch đam yơ? ‘Me\h vă pơm kiơ ‘no\h ba pơm kơ d^h. Dang e\i d^h kau dăh ru\k u\nh pai sa hơ, ^nh mơ\ng lap dêh.

Mă le\i bia ro\ băt chă ru\k u\nh hăm pai go\ ‘ne\i, kơna bơngai hơri vang pơ v^h ‘no\h mă keh đang. Xo\ng sa đang, măr sư tu\l tep hlơ\k hloi. Lăp [rưch hơdăh phoăh kơ ‘năr, bơngai klo râu akăn sư vă pơ v^h lơ\m u\nh hnam. Hơnơ\ng lơ lo\h, lăp m^nh [ar năr phe sa [a so\ng lơ\m u\nh hnam hlôi đ^. Bơngai klo pơma hăm akăn sư:

- Đe au ăi, măr ba hơnơ\ng so\ng sa oe\i lơ\m hnam lơ lau vă đei tơmam drăm sa đơ\ng yơ, d^h kau chă tanh bai te\ch hơ.

Đơ\ng no\h bơngai klo năm ko\h kram, pơ o đơ\ng bri v^h tơ\ hnam, akăn chă chăr tơ lak tanh bai. Ma le\i tơpang ti rơmo\ rơmo\, kơna tơ lak hie\t he# ti bia pham le\ch [rông [rang. Klo sư pơma:

- Lơ lau ‘nau ư\h bơih, ro\ năng tanh brai ‘ne\i [lep [iơ\.

Bia chă tanh brai, mă le\i brai hie\t ti pơm ăn pham le\ch dơ\ng. Bơngai klo pơma:

- E hăm [o#h ư\h deh, jang yă kiơ je\i ư\h kơbăt ngăl, er^h sa hăm d^h kau mơmat tơpă mơ\n. Dang e\i măr ba chă te\ch go\, pơnhan đe\ch.

Bia tơche\ng lơ\m to: “ Tơdăh kon pơle\i te\h đak bơ\n năm tơ\ au chă te\ch mơdro, [o#h bơ\n te\ch mơdro kơnh đe sư hie\k ngie\l. Mă le\i tơdăh ư\h kơ chă te\ch mơdro le\i vă io\k kiơ pai sa kơnh lôch rơve\t đe\ch”. Kơna bia năm te\ch mơdro. Tơmoi lăng [o#h bơngai te\ch mơdro ‘lơ\ng hơ iă kơna năm răt tôch kơ lơ, bia krao dôm yơ đe răt io\k dôm no\h hloi, ư\h kơ đe\i chă pơma yă kiơ, đe\i bơngai ăn jên mă le\i ư\h kơ io\k tơmam drăm. Đe\i ‘măng te\ch tơmam drăm hlôi đ^, klo io\k tơmam drăm ăn kơ akăn chă te\ch. Bia to\k bo\k tơ oe\i te\ch mơdro ‘no\h [o#h he# m^nh ‘nu tơdăm hao ase\h kơdau mơ\t lơ\m kơ chơ joă he# bơ\n pơnhan bia chă te\ch pơchăh đ^ đăng. Bia tơ oe\i jơ\m m^nh ‘nu:

- Oaih uơ oaih ăh ih, lơ lau ‘nau kơnh păng vă pơ\n tơ [ơ\p klo ah?

Bro\k tru\h tơ\ hnam tơroi ăn kơ klo mơ\ng. Mơ\ng đang, bơngai klo pơma:

- Đơ\ng sơ\ tam lăh [o#h đe, te\ch bơ\n pơnhan khan tơ oe\i tơ je# trong mơ\t lơ\m kơ chơ đe v^h vơ\t, nhơ\m pơm kiơ. &nh lăng d^h kau jang pă đe\i tru\h tơ\p tru\h troch tơpă mơ\n. He\i ^nh năm tơ\ hơn^h hơnơ\m pơtao, ap^nh tơ\ no\h hăm vă hơvơ\h đe pai go\ ư\h, đe sư khan đe\i păng drơ\ng nơ\r ăn d^h kau jang tơ\ no\h văi. Đơ\ng no\h bia hlôi jing bơngai che\p go\, mư\h đe chă ăn por ‘nhot xo\ng sa ‘no\h bia ‘nu\ng bro\k v^h tơ\ hnam klo akăn măr sư vang so\ng sa. ‘Măng mă ‘no\h lơ\m hơn^h hơnơ\m pơtao pơgơ\r et pơkong ăn kon tơdăm [ok pơtao, bia chop lăng năng. Mư\h chă tơ\nh u\nh jre\nh tôm ‘no\h lơ\m hơn^h hơnơ\m [ok pơtao tôch kơ ‘lơ\ng, tơmoi năm et sa ke\t keng hơbe\n ao ‘lơ\ng lie\m, chă lăng măh hiep kơmăt.

Lơ\m mă no\h, bơngai pai go\ au sơ ‘nhôi sơ ‘ngon, chă tơtok kơ d^h kơ yuơ pơko\h dêh hnang kơna pơm ăn kơ d^h kau tơnap tap lơ lau. Lăng đ^ch đam hnam dông chă hơnhăk bơ\n por bot ‘nhot ‘lơ\ng [au phu tru hut. Đunh đunh khu\l đ^ch đam hnam dông chă klơ\m ăn tơmam drăm sa, bia chă dônh tăh lơ\m go\. Lăp ư\h kơ đunh kon [ok pơtao le\ch, hơbe\n ‘nao ao ‘lơ\ng, [a\k hơnam hu măih tôch kơ ‘lơ\ng. Lăng [o#h bơngai ‘lơ\ng chă ngơ nger lăng đơ\ng ‘ngoăih, kon tơdăm [ok pơtao năm rôp ti dui ba chă asoang, mă le\i bia hli hơ ‘nu\h ti. Bia kơnăl ‘no\h pơtao Pơdo\ng, bơngai hlôi đe\i ‘măng ‘me\h vă io\k bia pơm akăn păng hlôi răm kơ bia dê hie\k ngie\l. Bia kơru\n jơhngơ\m pơdu\ng ti ră mă le\i ư\h kơ ke\ tơ ple\h păng bơngai tơdăm au hoi bia năm tơ\ lăm pơm ăn tơle\i cho# go\ kơte\ch, [ar to\ go\ huo\ng he# tơ\ te\h, đak ‘nhot hăm [e\nh mi tu\h kơlu\k tơ phăh jơ\p lơ\m hnam. Tơmoi lăng [o#h lơ lo\h dơ\r hiơ hie\k păng pơma hie\k ngie\l. Mơ\n kơdơ\ akau mơ lau kơ d^h, klă kă kiơ gơ\h pur mơ\t lơ\m te\h đe\ch, bia tưpche\ng lơ lo\h. Bia hơ ‘nu\h hơbơ\t tơ ple\h đơ\ng ti pơtao Pơdo\ng, kơdau hơyo\h tơ\ ‘măng vă kơdau jăk, mă le\i ‘nao lăp jur tơ\ kung ‘no\h đe\i m^nh ‘nu dro\ nglo pơdu\ng rôp, lăp [ơ\t do\h bia [o#h dơ\ng pơtao Pơdo\ng. Pơtao chơt hơ iă pơma pơhach hăm bia:

- Bia ăi ‘ne\ kơ hli hơ, bơngai chă hơri thông hoang er^h sa atu\m hăm bia lơ\m pơsu\n ‘no\h ^nh văi. Kơ yuơ hưch kơ bia kơna ^nh pơm bơngai chă hơri thông hoang mang đai. Bơngai hao ase\h jo# pơ chăh pơnhan bia au ki ‘no\h ^nh mơ\n. Dôm tơdrong ‘no\h vă pơ hrăm ăn kơ bia hlo#h vao pă đe\i chă pơ ang, oe\i sa pơma dơnu\h hăm đe ‘lơ\ng hơ iă đe\ch. Lăp [ơ\t do\h bia krônh nhơ\m păng pơma hơdrơ\:

- &nh hlôi pơm lơ tơdrong glăi, kơna ư\h tơgăl pơm akăn ih ôh [ok pơtao ăi.

- Bu mă le\i, dôm tơdrong tơnap tap au to hlôi yak hlo\h, dang e\i măr ba pơgơ\r pơkong đe\ch.

Đơ\ng no\h bia mơ\t tơ\ lăm tơ pl^h hơbe\n ao, đ^ đăng bơngai lơ\m hơn^h hơnơ\m pơtao vang hmach ăn klo akăn bre [ok pơtao tơ [e\ dang do\ng tơ [o\ng dang dan. Đơ\ng no\h tơdrong chơt hơ iă ‘nă hal ling lang prăt năr dăr sơnăm hloi.

         

AmaZưt: tơblang nơ\r