RO|K HĂM XET

           

            Ro\k hăm Xet ‘no\h [ar ‘nu ‘nho\ng o\h pôm me\ [a\, oe\i xa lơ\m hnam pơbu\ng pơlang drang kơtơp. Me\ [a\ bre xư hlôi răm tơm pơle\i pơlôch đ^ đăng. Mir j^ ư\h kơ đe\i, lăp đe\i đăi m^nh to\ tơgăk tu\l vă chă xir [um hơtu\k xa. Mă đơ\ng lơ lo\h ră, mă le\i oe\i ư\h kơ ke\ er^h xa hiôk hian hăm bơngai tơm pơle\i ‘mơ\i. {ok tơm pơle\i au bơngai chư\ kơne#, hơnơ\ng tơ chă tơdrong vă athe\i ‘nho\ng o\h bre Ro\k, Xet pơm đ^ch đam hnam dông đe hăp.

            Ư|h kơ hrơ\ng  hơnơ\ng er^h xa mơmat tat lơ lau, kơ Xet chă pơtơm ‘nho\ng xư năm tơ\ tơring anai. Ro\k ‘no\h j^ bơngai lơlăh kơ jang ne\i. ‘Măng mă blu\ng xư drơ\ng drơ\t ư\h kơ ‘me\h mơ\ng nơ\r o\h, hăp akhan mă đơ\ng pơngot rơve\t tơngie\t găng dang yơ ră mă le\i oe\i chă to\k tơ\ kông jur tơ\ đak ‘no\h oe\i hiôk hlo\h dơ\ng. Xet chă pơma đak hai măh xăn ‘no\h Ro\k mă mơ\ng kiơ\.

            M^nh pơgê ‘no\h [ar ‘nu ‘nho\ng o\h măr xư năm bơih. Măr xư ư\h kơbăt vă chă năm tơ\ yơ vă tơchă tơdrong er^h xa xơ đơ\ng dơ\ng kơ jăp. Lăp đơ\ng ro\ng chă tơ che\ng, Xet hăm ‘nho\ng xư yak hơdrơ\k năm tơ\ găh tu thong đak.

            Măr xư yak kho\m lah kho\m lah. Tru\h năr mă poăn, năm tru\h tơ\ m^nh an^h ‘no\h pơm ăn ‘nho\ng o\h măr xư ‘nrơ\t dơ\ng. ‘No\h truh tơ\ 2 thong đak ro tơ [ư\h đak kroong măr xư rok. Chă pơma dơnu\h to\ xe\t, Xet ap^nh ‘nho\ng xư:

            - ‘Nho\ng Ro\k ăi! D^h kau ‘moi kiơ\ thong đak hlăng dăh kơ xo\k?

            Ro\k chă tơche\ng: “Thong đak kơxo\k ro\ năng tơ\ tu đe\i pơle\i kơna pơm ăn đak kơxo\k lơ lau. RO\ năng tơ\ au đe\i phe xa [a xo\ng păng đơ\ng au năm tru\h tơ\ no\h jei pă đe\i atăih bơih ro\ năng”. Rok tơche\ng lơ lo\h kơna tơl he#:

            - &nh yak kiơ\ thong đak kơxo\k au.

Xet rôp ti ‘nho\ng xư đơ\ng no\h pơkă:

- O|h ‘moi kiơ\ thong đak hlăng au. Tơdăh bơngai bu tơchă đe\i tơring ‘lơ\ng hơ iă, chă mu\ih ro\h cho\h jang jơmu\l pơtăm [a hơ [o pro amre\ đang ‘no\h năm tơchă băl hơ ‘nho\ng hơ.

Đơ\ng ro\h Xet xut đak măt, tơklăh ti hăm ‘nho\ng. Ro\k je\i hăt hot năm. Ro\k năm hơnơ\ng tru\h khe\i le\ch, jơ\ng đ^ rơgăh, klak đ^ pơngot. Hăp tơ oe\i to\ xe\t [ơ\t dơnơm ‘long. To\k bo\k khip ‘me\h vă tep ‘no\h [re\ng kơtơ\ng đo\k chă axi tơ je# ‘no\h. Hăp gruih iung vă hơmo\ hơmăi tơ chă đe\i ple\i ‘long đum hơlu\ng đơ\ng đo\k chă phe\. Kơtơ\ng krei kroih ‘no\h đo\k kơdau đ^ đăng. Ro\k dônh xa ple\i ‘long ‘no\h [o#h he# đo\k yo\ng tôch kơ t^h năm tơ je# xư. Đo\k rôp to Ro\k păng tơbăt ‘me\h vă pơm akăn Ro\k. ‘Măng mă blu\ng Ro\k oe\i pre\h pro\h, mă le\i tru\h po đơ\ng ro\ng, tơ che\ng truh chă xa tơnap tap, kơna Ro\k drơ\ng nơ\r iok oe\i kơ Đo\k, Ro\k chă tơche\ng: “Gơnăng đo\k chă rong ba bơ\n”.

Xet yak trong bri kho\m lah kho\m lah. Jơra vech pham le\ch [rông [rang, mă le\i Set oe\i ư\h kơ ‘nhuen. Yak hlo\h kơ kông, tơ hrông ư\h kơbăt dôm yơ thong đak, m^nh năr ‘no\h Xet năm tru\h tơ\ hơve\n ‘ngie\t. Tơ\ hơve\n lăng kơ pô [ơ [re# ư\h kơ đe\i bơngai chă ve\i. Xư mơ\t lơ\m pơle\i, lăng rơheng kơ kot kơ ‘nho\ hiă m^nh ‘nu bơngai. Xet chă năm tru\h rim hnam, u\nh hnam ayơ je\i ư\h kơ đe\i bu ngăl. Rơka hla ‘ngie\t vek pham le\ch [rông [rang. Năm tru\h tơ\ yơ je\i le\i lăi, Xet krao tơ ‘lông mă le\i rơ heng kơ kot, kơ ‘nho\ đe\i nơ\r chă tơl.

Kơ xơ\ mă ‘no\h, Xet năm tru\h tơ\ hnam j^h pơle\i vă pơdơ\h jơ\ng. Xet chă lăng, lơ\m mum hnam đe\i get đak tôch kơ t^h, to\k bo\k hnam ‘no\h kong tơnu\h oe\i đe\i ngar u\nh. Lăp ư\h kơ đunh [ar ‘nu bơngai hơdruh tôch kơ ‘lơ\ng le\ch đơ\ng get đak. Xet tơroi tôm tơdrong găh kơ d^h kau păng chă năm vă ap^nh mơng xung tơgăk chă mu\ih ro\h, ap^nh to\k io\k hơdre\ch [a vă jơmul pơtăm. {ar ‘nu  hơdru\h au athe\i Xet năm tơ\ tơring anai kơ yuơ tơ\ au dôm năr kơ au 2 to\ grơ\ ă yă ving vông hơnơ\ng rôp xa bơngai. Xem grơ\ ă yă ving vông au rôp xă vă je# bơngai lơ\p pơle\i au. Me\ [a\ bia je\i răm xem au rôp xa mơ\n. Lăp hơdro# 2 ‘nu mai o\h măr xư mơ\t kơ ‘nơp lơ\m get đak au kơna mă hoe\i kơ răm.

M^nh ‘nu bia to pơma:

- Dang yơ [o#h ‘nhui u\nh ‘no\h hăm năm tru\h hloi. Kơ yuơ lơ lo\h nhi mo\ Loang chă kơ ‘nơp lơ\m get đak au tru\h to\k bo\k măng ‘no\h mă pơ\n le\ch hlôm u\nh pai xa.

            Roi mơ\ng, Xet roi ble\k. Xet akhan ư\h kơ hli kiơ ôh, xư gô hơdrin pơlôch hu\t xem grơ\ ă yă ving vông au. Gơmăng ‘no\h Xet kro\ng prăt măng vă pơm hră hăm j^t [rơ\m. Hră hăm [rơ\m hră Xet pơm pă b^ bu gu\t ke\.

            Lăp [rưch hơdăh phoăh kơ ‘năr, mai o\h Loang kơ ‘nơp lơ\m get đak dơ\ng. Xet pơ gru u\nh. Xem grơ\ ă yă vingvông tơmông đơ\ng loe\i kông kơ jung to to tơmang [o#h ‘nhui u\nh ‘no\h păr năm hloi. Kơtơ\ng pơnăr xem grơ\ ă yă ving vông păr vă je# tru\h, Xet che\p hră jur tơ\ cham. Xem păr băh hnam. Xet gu\t gră prăh mă le\i ư\h kơ [ơm. Xem păr pơ đông đơ\ng no\h tơ jru\h vă chau Xet ră mă le\i Xet prăh [ơm he# kơ\l pơm ăn xem lôch hloi, akau hăp tôch kơ t^h. Xet io\k xăng răih klak xem. Lơ\m klak xem au oe\i [o#h kơ hre\ng ‘nu bơngai lôch. Lăp [ơ\t do\h xem ăng kôp [ơ\t pơbu\ng hnam pơpak pơma athe\i Xet io\k hơd^m chă pik tơ\ mu\h, tơ\ hla đon rim bơngai vă er^h dơ\ng. Xet pơm kiơ\. Tơpă mơ\n, lăp ư\h kơ đunh kơ hre\ng ‘nu bơngai lôch au gruih graih iung er^h. Xet athe\i đe xư jăh bro\k to\k tơ\ hnam hloi kơ yuơ oe\i đe\i pă m^nh pôm xem grơ\ ă yă ving vông yo\ng akăn tim lôch, kơnh hăp năm pơra\m kon pơle\i.

            Lăp [rưch hơdăh phoăh đơ\ng ro\ng. Xet pơ gru u\nh dơ\ng, lăp ư\h kơ đunh xem akăn păr tru\h. ‘Măng mă au, Xet hăm xem grơ\ á yă vingvông akăn tơ blăh d^h băl kơtang hlo\h dơ\ng. Mư\h hăp prăh pơlôch ke\ xem au ‘no\h je\i rơka [e\nh akau xư bơih. Xet pơm kiơ\ dơ\ng nơ\r xem ăng chă pơtho păng do\ng er^h dôm bơngai răm đơ\ng Xem grơ\ ă yă vingvông loăn jrok, lơ\m au đe\i hloi me\ [a\ pơmai o\h bre Loang.

            Lơ\m jơ ‘năr ko\h xa kơpô chhôk hơ iă năr er^h xa hiôk hian, kon pơle\i rơ\ng mai o\h Loang io\k oe\i kơ Xet hloi. Đơ\ng mă no\h, Xet er^h xa hiôk jơ nap. Rim năr, cho\h jang mir [a hllôi keh đang ‘no\h Xet io\k klel chă hlôm ăn akăn hơri kiơ\.

            Mă đơ\ng er^h xa hiôk hian chơt hơ iă ră mă le\i Xet hơnơ\ng [lo\k hơ dơ\r kơ ‘nho\ng Ro\k xư. M^nh năr ‘no\h, Xet tơ klăh ti hăm u\nh hnam vă năm tơ chă ‘nho\ng Rok… Xet to\k kơ kông, tơ hrông ư\h kơbăt dôm yơ thong đak, yak ư\h kơbăt dôm yơ bri kơdrơ\ng năm tru\h tơ\ thong đak tơ [ư\h xơ\ păng yak ‘moi kiơ\ thong đak kơ xo\k. Gơmăng ‘no\h, Xet kơtơ\ng nơ\r tơvơ kon tep nhen vă kơ năl kơna năm tơ je#. M^nh to\ đo\k akăn le\ch năm tơ\ xư păng rôp ti xư păng tơbăt ‘me\h vă io\k Xet pơm klo. Xet yoă io\k đak dru\h ko\h. Đo\k akăn kơdau hơo\h mơ\t lơ\m bri kơ drơ\ng.

            Xet năm tơ\ dơnơm ‘long kơtơ\ng nơ\r tơvơ ‘no\h tă kơ ‘nho\ng kơ d^h, Xet krao ‘nho\ng jur đơ\ng ‘long păng tơroi tơbăt năm tơ chă ‘nho\ng v^h er^h xa hăm xư. Kơtơ\ng lơ lo\h Ro\k hăt hot te\h pơlôch 2 ‘nu kon đo\k păng v^h kiơ\ Xet.

            V^h tru\h tơ\ hnam Xet, Rok tôch kơ hiôk kơ yuơ kon pơle\i ‘mêm kơ eng. Rim năr hơnơ\ng xo\ng xa m^nh hơn^h ư\h kơ đe\i chă pơ v^h pơ văn yă kiơ [iơ\. Lăng [o#h [ar ‘nu akăn o\h tôch kơ ‘lơ\ng, Ro\k ‘nhe\ng păng tơ chă tơdrong vă plăh io\k.

            M^nh pơgê ‘no\h, Ro\k pơtơm Xet năm tơ\ bri ko\h ‘long. Mư\h tru\h [ơ\t trôm jru\, Ro\k hơle\nh akhan tơ\ no\h đe\i jơ\ng ‘năr. Xet ngêh ngăi tơpă kơna ngơ nger lăng. Lăp [ơ\t do\h Ro\k tơlơ\ o\h huo\ng hloi. Hăp pơm nhơ\m ơ\h ol păng bro\k v^h tơroi tơ\ hnam akhan Kie\k xa o\h Xet bơih.

            Đơ\ng no\h, Ro\k tơchă tôm tơdrong pơ hlu\, pơ joă mai o\h Loang vă athe\i mai o\h măr xư io\k hăp. Kơ yuơ hli Ro\k pơlôch, kơna bre bia drơ\ng khan gô khe\i au, khe\i to.

            Huo\ng lơ\m xơlu\ng Xet chă tơche\ng m^nh ‘nu. Ư|h kơ e ‘nho\ng Ro\k tă pơra\m xư lơ lau. Pơngot dơ\ng, ol kơđak dơ\ng, xơlu\ng jru\ dơ\ng kơna ư\h kơ băt vă pơm lơ liơ\ ke\ to\k kle\ch, Xet tep gô chang lôch đe\ch bơih. Tơ\ hnam Xet đe\i m^nh to\ ko\.

M^nh năr ‘no\h, ko năm tơ\ bri păng yak tru\h [ơt trôm xơlu\ng au. Ko\ hoe lăng tă [o#h Xet lơ\m xơlu\ng. Đơ\ng mă no\h Ko\ hơnhăk por ba ăn kơ Xet xo\ng xa. Xet [lo\k kơ hnam, hơdơ\r kơ akăn kơna Xet athe\i ko\ năm io\k klel ăn kơ xư. Đơ\ng no\h Xet hlôm klel pơm ăn xem bri brăh lu\h năm tơ\ xơlu\ng au tôch kơ lơ. Lăng [o#h bơngai lơ\m xơlu\ng, Ro#ih hăm bôl boăl hăp chă hru\i tơle\i hre tơ dru\h ăn. Xet io\k tơle\i hre cho# akau đơ\ng no\h Ro#ih hor to\k tơ\ kông.

            Kơtơ\ng Xet brok, kon pơle\i kơdau năm tơroi ăn bre mai o\h Loang păng rim bơngai vang năm xơng hơvơn. V^h tru\h tơ\ hnam, Xet chă lăng ư\h kơ [o#h Ro\k tơ\ yơ. Xet krao răh tơ chă răh, mư\h plo#h ‘măng ‘no\h lăng [o#h dơđu\l Ro\k đ^ hơnhok ko [ơ\t tơpơng hnam. Xet ko\h tơle\h păng do\ng er^h ăn kơ Ro\k. RO\k hơnơ\ng ‘me\h lôch kơ yuơ kơdơ\ ưkau mơlau kơ d^h đêl xư chă pơm tơdrong ‘nau. Xet chă hơlêm ‘nho\ng. Đơ\ng no\h u\nh hnam Xet er^h xa chơt hơ iă ‘nă hal nhen xo dơ\ng.

            Mă le\i m^nh pơgê ‘no\h, Ro\k chă jăk. Hăp yak hơnơ\ng ư\h kơ chôt v^h tơ\ hnam hloi. Dôm năr đơ\ng ro\ng Xet yak ‘moi kiơ\ thong đak chă ap^nh đe. Kon pơle\i năm tơ\ bri tơroi hăm Xet akhan: Ro\k hlôi kơtăh lơ\m đak, akau Ro\k to\k bo\k hoch kiơ\ thong đak kơxo\k to bơih./.