TƠDĂM KON TUNG

(Tơdrong tơroi kră sơ\ kơ bơngai Hre)

            Jơ\p jang tơring kông mă to, bu bu je\i băt ngăl Kon Tung ‘no\h bơngai tơdăm Klăn ‘lơ\ng hơ iă pă bu dê. Tơ je# ‘no\h, đe\i u\nh hnam pơdro\ng mă to hơnhơl đe\i 11 ‘nu kon hơdru\h. Bia hơdruch anăn sư Y Giật. Tơdăm Klăn hưch kơ Y Giật păng me\ [a\ Y Giật drơ\ng nơ\r ăn oe\i.

            Mă le\i Y Giật tim mă băt tơdrong ‘no\h. M^nh năr ‘no\h, me\ [a\ athe\i bia yak hơdoi hăm kon pơle\i năm chă ‘long u\nh tơ\ atăih. Đe sư măh pơdơ\h m^nh măng lơ\m hơgơ\p tơmo. Gô chang Y Giật tep hlơ\k, rim bơngai kơdau bro\k hơchăng. Mư\h ie\r bri oo\, bia ‘nơ\t kơdrăt hơ ‘nơ\r, chă lăng [iao pă [o#h hiă m^nh ‘nu, lăp hơdro# bia lơ\m hơgơ\p tơngie\t tơngiot.

            Tăp dăr bia lăng năng bơ\n [ih kơep ke\t keng. Lơ\m au đe\i [^h tur, [^h kơdong, [^h bôm kơ\h sư ‘ngơ ‘ngo\k păng kie\ng uơ uêl chhôk hơ iă. To\k bo\k tơpôl [^h ‘no\h m^nh to\ Krăn tôch kơ t^h ku\h ka hla bat ăn kơ bia. Y Giật tăr văr kơdau jăk. Bia kơdau tru\h dang yơ tơpôl [^h dru\h kiơ\ tru\h dang no\h. Bia sa roi tăr văr. Klăn lăng pă băt vă pơm lơ liơ ‘no\h kơna hăp măh pơtoch ti le\ch đơ\ng akar klăn. Lăng [o#h lơ lo\h, bia băt hloi ‘no\h tơdăm Klăn Kon Tung kơna dă [iơ\ kơ hli.

            Tơdăm Klăn athe\i Y Giật ba sư bro\k tơ\ u\nh hnam me\ [a\ bia. Tru\h [ơ\t thong đak kroong to, măr sư pơtơm d^h băl chă hum. Tơdăm Klăn athe\i bia hum tơ\ găh tu, mă le\i bia pơ jăh pơ jăng ‘me\h vă hum găh pơbăh. Măr sư hơnơ\ng pơ jăh d^h băl. Tru\h po đơ\ng ro\ng tơdăm Klăn j^ chu kiơ\ nơ\r bia đe\ch bơih.

            Tơdăm Klăn lak akar ming tơ\ tơmo lơ\k. Lăp ư\h kơ đunh phu\t huơ\r he# akar klăn huo\ng lơ\m thong đak kroong hoch năm tơ\ Y Giật. Bia hăt hot hiot io\k akar klăn păng ôn hloi.

            Kon Tung hlôi jing bơngai tơpă, akau akar sư bru\ng bre\o tôch kơ ‘lơ\ng. Y Giật chop lăng pơ glăn tơ hnhor pă te\p ‘mre\h kơmăt. Mư\h hum đang, tơdăm Klăn hoe lăng pă [o#h akar tơ\ yơ bơih, tơdăm Kon Tung hăt hot tơ chă mă le\i [o#h [a\i đơ\ng yơ.

            Sư hơdrin tơchă ră mă le\i lăp tơ [ơ\p mu\h măt hơ ‘nhưp kơ bia đe\ch. Măr sư tơ [ơ\p d^h băl jơhngơ\m đơ đôl dang go\ blôk. Đak kroong po\h yă gơ gring.

            Chông d^h băl bro\k, kon pơle\i lu\h lăng păng hôn ‘lơ\ng, mă kăl mơ j^t ‘nu mo\ bia Y Giật. Păng đơ\ng no\h đe sư gar hăm o\h hơdruch.

            Lơ\m hnam, rim pơmai o\h đe sư đe\i kơ d^h kong tơnu\h. Tơ\ kơ ‘năr pơđ^ u\nh hnam năm jang mir, mơj^t ‘nu mo\ bro\k hro#ih, io\k tơnu\h u\nh chă prôi tơ\ hơn^h hơnơ\m klo akăn bia Y Giật. Rim năr Y Giật hơnơ\ng chă hơpu\ih gle\h hrat. Pơ đ^ mơj^t ‘nu mo\ je\i gar hăm o\h Y Giật, kơ yuơ ‘me\h vă io\k oe\i kơ Kon Tung pơm klo sư.

            M^nh năr ‘no\h, Kon Tung năm ko\h ‘long păng yo# gia vă pơm hnam t^h kơ jăp. Sư năm tưo chă ‘nhot tôch kơ lơ ming tơ\ hnam vă Y Giật chă pai sa rim năr ư\h kơ kăl le\ch đơ\ng hnam năm tơchă. Đơ\ng no\h sư pơkă hăm akăn sư:

            - &nh năm tơ\ atăih plăih kơ jung, d^h kau oe\i tơ\ hnam ‘ne\h mơ\ng đe hơdro, sem chă pơ hlu\ pơdôr, ‘ne\ chă pôih ‘măng, kơnh đe pơra\m hơ.

            Lơ\m mă au Y Giật to\k bo\k hơnăp.

            Lăp Kon Tung năm, mơ j^t ‘nu mo\ năm tơ\ hnam chă pơdôr o\h hơdruch sư. Đe sư hơnhăk ba prit, hru\k hơbe\\n ‘nao ao ‘lơ\ng, hơnam hu măih năm pơ hlu\. Y Giật hơnơ\ng trơ tre\h kơ\l, dôm tơmam drăm ‘no\h bia đe\i ngăl.

            M^nh năr ‘no\h, đe sư chă trong chă pơ hlu\. Đe sư pơtơm Y Giật chă hao te\h tu\n. Chă hao te\h tu\n tôch hơ iă. Mư\h hao tơ\ te\h tu\n hơri:

            Te\h tu\n plo\ng păh au

            Te\h tu\n plo\ng păh to

            {o#h mu\h măt me\ [a\ chơt hơ iă

            Te\h tu\n plo\ng păh au

            Te\h tu\n plo\ng păh to

            {o#h kon pơle\i chơt hơ iă ‘nă hal

            Đơ\ng no\h đe sư chă hao te\h tu\n, Y Giật kơtơ\ng lơ lo\h chơt hơ iă păng pơma hăm đe mo\ hăp:

            - Tơdrong ‘no\h ^nh ư\h kơ đe\i, ^nh ‘me\h le\ch ră mă le\i klo ^nh tang măt kơ jăp ư\h kơ gơ\h plôih ôh.

            + Gô ^nh pơtho ăn e le\ch tơ\ ‘ngoăih văi.

            Pơma đang, sư bu\ch so\k sop ‘mơn ăn kơ Y Giật kiơ\ trong pơlo#h păng athe\i [u\h so\k ‘no\h lơ\m kong tơnu\h.

            Kong tơnu\h hơlu\ng. Y Giật kơtăh jur đơ\ng hnam păng năm hơyo\h tơ\ đak kroong.

            Mơj^t ‘nu mo\ to\k bo\k chă hao te\h tu\n. {ar păh j^h đak kroong kon pơle\i chă lăng tôch kơ lơ, [ơ [re# dang le\ hmôch ranh đe\ch.

            Tru\h tơ\ Y Giật to\k hao te\h tu\n ‘no\h m^nh to\ sem re\ch păng m^nh to\ kơne kôp tơ\ tơle\i. Chă te\h tu\n to\k bo\k thong đak kroong, rim đe mo\ sư hơri:

            Te\h tu\n plo\ng păh au

            Te\h tu\n plo\ng păh to

            Sem re\ch kăp hre\ch tơle\i

            Kơne kăp kơte\ch tơle\i.

            Phơ\t tơle\i te\h tu\n kơte\ch, Y Giật huo\ng lơ\m đak ving huơ\r dơdu^nh tru\h tơ\ klo\ng đak kroong. Tơ\ no\h đe\i m^nh to\ [ư pơya kră kru\t. {ư pơya ‘nao vă loăn Y Giật ră mă le\i lăng bia hơke\ hơkong, hăp mơnap pơma:

            + Dăh [lep ‘ne\h ^nh sa e ră deh mă le\i lăng [o#h e ie\ ioch păng ‘lơ\ng dơ\ng. Vă liơ ^nh hơchăng e. Dang e\i e ‘me\h oe\i tơ\ yơ?

            - &nh ‘me\h to\k tơ\ kông yă ăi.

            {ư pơya kră chro trong ăn kơ bia chôt bro\k v^h tơ\ groi te\h. Y Giật yak kiơ\ trôm hơgơ\p yak kho\m lah, kho\m lah ... chă yơ yak lơ\m gơmăng gơmu, bia ư\h kơ băt gơmăng dăh mă kơ ‘năr. Mơ\ng lap, bia pơdơ\h [ơ\t rơ\h ‘long. Lăp ư\h kơ đunh kơtơ\ng ie\r bri asi, Y Giật hơdơ\r lơ\m kơdu\ng ao đe\i săng pơnhar păng găr kro#i. Bia io\k săng chă koer hơnơ\ng no\h mă [o#h [rach hơdăh măt ‘năr pơ chrang. Y Giật chhôk ‘nă to\k tơ\ kông păng găr kro#i huo\ng he#.

- Nhạc dạo-

            Lơ\m mă no\h blep lơ\m năr hơnhơl – bia hơnhơl m^nh ‘nu kon dro\ nglo. Đe\i m^nh ‘nu yă ving vông găn trong ‘no\h, chă kăt klo\k ăn nge tăh lơ\m đing hlot. Bia pơkă hơnhăk tru\h dang yơ pă đe\i kơtơ\ng thong đak ro ‘no\h mă [u\. Bia hlôi tăh si lơ\m klo\k.

            Yak m^nh jăl trong ‘no\h, yă au vă sa to\ se\t ‘no\h si pơpak pơma:

            - Yă ăi, bu mă sa sau nơ?

            - Ye\ng loh, ye\ng loh, yă hlôm [ruih [ra\m tơ klep tơ\ akau akar sau lah.

            Hơnơ\ng lơ lo\h yă chă yak tôch atăih. Tơ\ an^h Y Giật tơ [^ch ‘no\h găr kro#i đăh păng chăt mơyông mơyang. Ya Giật athe\i:

            - Kro#i ăi dăh t^h vơ\ te\nh koăng be\, tơdăh ư\h kơnh yă ving vông sa me\ kon nhi văi.

            Tim mă tom te\p ‘mre\h, dơnơm kro#i hlôi t^h to\ tơm ‘long t^h sot m^nh hre\ng sơnăm. Me\ kon Y Giật er^h tơ\ kơ nho\ng ‘long. Đe\i sem mơmat me\ kon bia, tru\h tơ\ no\h kơtăp m^nh to\, tru\h kơtăp sep che\h ‘no\h đe\i hơnar sem tôch kơ ‘lơ\ng păng asi tôch kơ hiôk pơm ăn kơ me\ kon Y Giật chơt hơ iă hiơt hiong tơdrong hli hlơt. Bia chă hơli tơ\ kơ\l sem păng pơma:

            - Sem ăi, dang e\i klo ^nh oe\i năm tơ\ atăih, ih năm tưochă tơgu\m hăm liơ ưh. Tơdăh tơ [ơ\p le\i asi: “ Tơdăm Kon Tung ăi, tơ\ pơle\i đe\i tơdrong kơne#, kon akăn ih mơmat tat. Tơdăh ih ‘mêm kơ eng kon akăn le\i dăh bro\k văi”.

            Lăp sem păr ‘no\h yă ving vông tru\h. Lăp đơ\ng ro\ng băt bia pơdăr ‘no\h hăp sa pơđ^ klo\k nge. Chôt v^h lăng [o#h me\ kon Y Giật er^h sa tơ\ kơnho\ng ‘long, yă tap tơ\ bu pơma jơ jo\k:

            + Tơdăh băt lơ lau he\i ^nh sa e bơih văi.

            - Yă ving vông ăi, tơdăh ih ‘me\h vă ‘me\h sa măr nhi kon ^nh le\i ih tơchă ‘long u\nh ru\k [ơ\t tơm kro#i ‘nau văi. Đơ\ng no\h ^nh tơdru\h ăn kơ ih kon hơ ‘lơ\p ^nh. Oe\i tơ\ kơcho\ng ‘long au hăp pơngot ro\ năng pă er^h bơih văi.

            Kơtơ\ng lơ lo\h hăp chă ‘long u\nh ru\k [ơ\t tơm ‘long kro#i. Y Giật io\k che hiăh ‘nu\ng ple\i kro#i tơdru\h tơ\ pôi u\nh. Yă ving vông plo\ng dônh, u\nh sa yă ôr klơ klek. Y Giật athe\i:

            - Pơto\k bơih văi, ih dăh kơtăh lơ\m thoong đak jru\ to văi.

Mơ\ng hli, yă ving vông kơtăh lơ\m đak jru\, lôch hloi.

- Nhạc dạo-

            Găh sem, hăm păr găn hlo\h pơđăm thong đak, yak hlo\h mơ j^t bri kông tru\h tơ\ an^h te\ch mơdro kơ bơngai Yoăn păng chă asi hơlo\k. Tơdăm Kon Tung kơtơ\ng, [re\ng hơdơ\r kơ akăn tơ\ hnam. Đơ\ng no\h hăp athe\i đ^ch đam chă hơnhăk ba bơ\n go\ ge, brông bre che thêt v^h tơ\ hnam.

            Kơte\ch pêng khe\i, sư năm tru\h tơ\ tơm ‘long kro#i. Lăp [ơ\t do\h ‘mi grơ\m glăih mơtek mơtok. Khu\l sư chă kơnơp pơdơ\h [ơ\t yơ\p dơnơm ‘long kro#i. Kơtơ\ng nơ\r hơ io\h nhơ\m, Kon Tung to\ hao ‘long. Bơngai hơ io\h hơvơn:

            - Mơ\t ngôi tơ\ hnam pu pơlang drang kơtơp, nhă đak et hơ\t tơ\ au văi.

            Kon Tung ‘mêm kơ eng hơ io\h mă le\i ư\h kơ gơ\h vă oe\i tơ\ au. ‘Năr vă je# măng, ‘mi je\i đ^ prăng. Sư ‘nao vă jur, bơngai hơ io\h krao:

            - {a\ ăi, ih ư\h kơ ‘mem kơ eng kon pran jăng, akăn ‘lơ\ng ah?

            M^nh păh put m^nh păh ư\h, lơ\m mă no\h Y Giật ‘nao le\ch đơ\ng hơmu\l ‘long. Kon Tung thar koăr me\ kon bia hloi.

            Y Giật tơroi dôm tơdrong tơ\ hnam au ki. Tơdăm Kon Tung tôch kơ ble\k. Sư athe\i đ^ch đang năm tru\h tơ\ m^nh loe\l kông tôch atăih tơ iung pơ jing hnam, hơchăng rơmo, hơtol mu\k drăm. Lăp đang, sư tanh m^nh to\ reo tôch kơ t^h vă kon akăn sư oe\i lơ\m no\h, io\k che klơ\p he#. Me\ kon bia je\i chă che\p jơla. Tơdăm Kon Tung pu\ bro\k tru\h tơ\ hnam so.

            Mơj^t ‘nu mo\ chhôk ‘nă. Đe sư tơgar d^h băl chă tơroi akhan akăn Dăm Kon Tung đ^ răm yang kơne# rôp sa lôch bơih. Tơdăm Kon Tung pơma:

            - Vă liơ ^nh io\k oe\i pơ đ^ mai o\h ie\m hloi. &nh đe\i reo tăh mu\k drăm [ơ\t hơdrơ\m đak su\ng, tơdăh bơngai bu ke\ pu\ kle\ch tơ\ hnam le\i bơngai ‘no\h akăn tơm.

            Y No#k hăt hot tơgar pu\ hơdrol. Hăp ‘nao pu\ ‘no\h me\ kon Y Giật [et hăm jơla tơ\ kơdu\. Pham le\ch [rông [rang [e\nh kơ ao. Đ^ đăng mơ j^t ‘nu mai o\h sư je\i chă pu\ mă le\i je\i pham le\ch ngăl. Kơna đe sư j^ sơlăh đe\ch bơih. Tuch luch ‘no\h Y Chin jơhngơ\m đon ‘lơ\ng. Sư pu\ kle\ch tơ\ hnam.

            Kon Tung hơnhăk ba akăn hăm Y Chin v^h tơ\ pơle\i hle. To\k bo\k trong sư akhan hiơt he# tơmo pat. Y Chin chôt io\k. Lăp Y Chin năm ‘no\h, Tơdăm Kon Tung pơm m^nh to\ hnam tôch kơ ‘lơ\ng. Đơ\ng no\h klo akăn măr sư yak. Lă3p yak dôm hơ yak ‘no\h sư hơkat pơm ăn ‘long chăt krum gl^p glăp.

            Mư\h Y Chin hơnhăk tơmo năm ba ‘no\h pă [o#h bơngai bu. Hăp nhơ\m ơ\h ol m^nh ‘nu tru\h gơmăng đơ\ng no\h mơ\t tep lơ\m hnam ‘nao pơm. To\k bo\k gơmăng, Y Chin chă tơche\ng nhen le\ đe\i bơngai chă kơsu ăn kơpo khăn. Iung t^l pơgê, por ‘nhot đ^ pai đang mă le\i ư\h kơ [o#h bơngai. Gơmăng mă pêng, Y Chin pơm tep hlơ\k. Đe\i bơngai năm tep tơ je#, đơ\ng no\h Y Chin rôp so\k bơngai tơdăm cho# tơ\ so\k sư, io\k ao bơngai tơdăm cho# tơ\ ao sư, io\k tơle\i cho# hơ grop jơ\ng măr sư. Lăp ie\r oo\, bơngai tơdăm vă iung ‘no\h ư\h kơ gơ\h, Y Chin hlôi [o#h hơdăh mu\h măt bơngai tơdăm, ‘no\h tơdăm Cột Ling.

            Đơ\ng no\h măr sư jing u\nh om chom go\. Mư\h pơgơ\r pơkong, bri kơ drơ\ng gl^p glăp au ki tă jing te\h tơmăn ngơ ngal, u\nh hnam klo akăn Kon Tung tăih kơ ‘no\h lăp dôm hơyak jơ\ng đe\ch.

            Đơ\ng mă no\h, [ar u\nh hnam er^h sa chơt hơ iă ‘nă hal, hiôk hian.

 

                                                                                                Tơblơ\: AmaZưt