Bhih dzung têy boóp nắc rau k’rang bhlầng âng apêê aconh căn vêy coon k’tứi. P’niên crêê dzung têy boóp nắc lêy cha n’hau đoọng đâh dưah?

Xooc đâu, cr’ay pr’đôm têy-dzung-boop năc âi tơơp dưr vaih cớ coh bâc vel đong, coh đêêc vêy đợ apêê ca ay ngân năc zư pa dưah đhị phòng cấp cứu. Nâu đoo năc muy coh bâc râu k’rang k’pân cơnh lâng p’niên k’tứi, học sinh tu môi trường học tập, ăt ma mông âng apêê ađhi pa bhlâng buôn trơơi boọ cr’ay pr’đôm dzung – têy – boop.

Đhị Việt Nam, hân đhơ xa nay bh’rợ zêl cha groong a’ngắt cóh k’tiếc k’ruung ơy bơơn bấc bh’nơơn đắh lêy cha mêết, bơơn lêy lâng zư pa dứah liêm choom, nắc cr’ay a’ngắt cóh k’tiếc k’ruung dzợ bấc hi lêệng, dzoọng 12 ooy pa zêng 22 k’tiếc k’ruung vêy đhr’năng pr’lúh cr’ay a’ngắt bấc bhlâng cóh bha lang k’tiếc.

Ra diu t’ngay 8/3/2021, bh’rợ Tiêm chủng ta bhưah prang k’tiếc k’ruung pa zưm lâng Hệ thống tiêm chủng VNVC ơy xay bhrợ g’luh tiêm vắc xin cha groong Covid-19 tr’nợơp đhị Việt Nam. Coh t;ngay tr’nợơp ơy tiêm đoọng ha 377 cha nắc nắc apêê cán bộ, nhân viên y tế xoọc trực tiếp pa dưah apêê bọo Covid-19, apêê nhân viên y tế bhrợ têng apêê bh’rợ cơnh pay pr’đhang cr’ay, xét nghiệm, chếêc lêy tơợ vaih pr’luh, apêê tổ Covid-19 coh đhanuôr. Apêê vắc xin xoọc bơơn ta đươi dua xoọc đâu vêy n’leh cơnh lơơng căh? Đhr’năng ca ay a cọ tợơ ơy tiêm doó vaih cơnh lơơng căh ha dang vaih nắc bhrợ têng cơnh ooy.

N’đhơ dzợ bâc râu zr’năh k’đhap, n’đhơ cơnh đêêc cơnh lâng bh’rợ năc “ bha lăh têy p’têêt dal” âng ngành y tế lâng đha nuôr coh zr’lụ da ding ca coong, zr’lụ đha nuôr acoon coh, c’bhuh y tế vel bhươl coh Sơn La ta luôn t’bhlâng bhrợ liêm bh’rợ xay truih, p’too moon đha nuôr zư lêy c’rơ, zooi đha nuôr bơơn đươi dua apêê bh’rợ zư x’mir lêy c’rơ liêm ta ni, tơợ đêêc ha dưr dal chất lượng pr’ăt tr’mông.

Ting cơnh bh’rợ pa chăp ch’mêệt lêy t’mêê, đươi bhrợ puyh c’lâng pr’hơơm, pa noor boóp vêy pr’đươi liêm choom pa bhlâng coh bh’rợ pa xiêr đợ bâc âng virus SARS-CoV-2 bhrợ t’vaih pr’luh cr’ăy Covid-19 lâng pa dưr c’rơ đoọng ha a chăc a zân zâl cha groong pr’luh cr’ăy.

Plêệng k’tiếc cha cêết ra ngoóh, 2, 3 đhị nhiệt độ xiêr bấc bhrợ cắh liêm crêê tước c’rơ tr’mung acoon manứih, lấh mơ nắc đợ apêê vêy c’rơ cắh lấh cơnh apêê t’coóh t’ha, p’niên k’tứi, pân đil xoọc k’đhạp... Hân noo nâu, ahêê nắc buôn váih zâp cr’ay ooy c’lâng pr’hơơm cơnh k’hir, k’oóh, viêm mr’loọng, đh’mâl... Tu cơnh đêếc, zư lêy c’rơ liêm crêê bêl plêệng cha cêết nắc zúp đoọng c’rơ, zêl cha groong pr’lúh cr’ay, cha groong râu cắh liêm crêê âng plêệng k’tiếc.

Muy pa chăp lêy pa căh đoọng, bele pleng cha kệêt mơ 5 độ C, đhr’năng đột quỵ ting bấc pa xoọng 7%. Cơnh đếêc, đhr’năng crêê đột quỵ moọt hân noo ha ọt bấc lâh t’ping lâng hân noo lơơng. Cơnh đếêc bhrợ têng cơnh ooy đoọng cha groong đột quỵ bêl pleng cha kệêt?

Bộ Y tế, Học viện Quân y , Bộ Quốc phòng lâng Công ty Cổ phần Công nghệ Sinh học Dược Nanogen nắc ơy tơợp đươi dua lêy g’lúh 1 vacccine Covid-19 Nano Covax ooy manứih tơợ t’ngay đêếc. Đhị cr’liêng xa nay nâu, đhanuôr xoọc k’rang tước đợ tình nguyện viên zước nhăn thử nghiệm vaccine Covid-19 ha cơnh, đợ t’niêm vaccine tr’nơợp nắc bơơn tiêm ha cơnh? Bhiệc năl ghít têêm ngăn ooy cr’chăl nâu ha cơnh lâng bhrợ ha cơnh đoọng Việt Nam choom têêm ngăn zâp 10.000 manứih vêy đhr’năng đoọng thử nghiệm lêy vaccine?