Căh zập đác coh a chăc nắc bêl coh a chăc hêê căh zập chất đa đác lâh mơ achăc hêê xoọc đươi lâng a chăc căh zập đac cung cơnh apêê chất đa đác lơơng đoọng bhrợ apêê chức năng c’xu. Lâh mơ, căh zập đac coh a chăc năc a chăc hêê căh vêy chất điện giải cơnh bhooh lâng cali. Ha dang ahêê xơơng r’hal đac, năc c’leh ghit bhlầng năc đoọng năl a chăc hêê xọoc căh zập đác. Đhơ cơnh đêêc, apêê c’leh căh zập đác coh a chăc êêh rau zập bêl cung ghit cơnh đêêc.

Ting cơnh pa chăp lêy âng Đại học San Diego State (SDSU), pazêng bh’rợ ba buôn bhrợ cơnh pih dooh đong xang, tang c’riing, lướt bộ cha ơh đăn đong,… cung năc cơnh choom pa xiêr đhr’năng ra ngặt pâm bhroọt.

Ting cơnh Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), tơợ tơợp c’moo tước nâu kêi, apêê vel đong coh prang k’tiếc k’ruung bơơn năl lâh 43.600 cha năc crêê bọo k’hir ploh a ham, 22 cha năc căh dzợ ma mông, k’rong bấc bhlânngf năc đhị apêê tỉnh đăh Nam. Moon đơc đhr’năng pleng k’tiếc cr’chăl tước đâu, đợ ma nuyh boọ pr’luh nâu dzợ ting bác lâng dưr vaih coh bấc đhị hadang căh xay bhrợ liêm ta nih, bhrơợng k’rơ cung cơnh apêê bh’rợ zêl, cha groong pr’luh.

Pr’luh cr’ăy bhoih bhót năc muy râu pr’luh cr’ăy trơơi boọ bâc bhlâng coh zr’lụ Tây căh cậ Trung Phi. Hân đhơ cơnh đêêc, đăn đâu đợ manuyh crêê pr’luh cr’ăy n’nâu năc u vaih coh apêê k’tiêc k’ruung châu Âu lâng bâc k’tiêc k’ruung n’lơơng. Apêê chuyên gia p’too moon, pr’luh cr’ăy bhih bhọt năc choom trơơi tơợ manuyh n’nâu tươc ooy manuyh n’lơơng tơợ bh’rợ ăt tr’đăn, crêê tơr gậ n’căr, xa nấp, khăn họm căh cậ đhị bh’nếch âng manuyh crêê pr’luh cr’ăy bhih bhọt.

Pazêng manuyh crêê pr’luh cr’ăy k’hiir ploh aham vêy đhr’năng dưr vaih bâc coh cr’chăl đăn đâu. Manuyh crêê k’hiir ploh aham buôn crêê k’hiir ngân lâng k’bao a chăc a zân, bhrợ t’vaih đhr’năng căh kiêng cha cha.

Ting cơnh dap lêy âng Bộ Y tế, tươc nâu kêi, prang k’tiếc k’ruung ơy bơơn năl k’nặ 2100 đhr’năng pr’luh cr’ay têy dzung boóp. Apêê đhr’năng pr’luh cr’ay leh đhị 57 tỉnh, thành phố.

P’răng pứih, bấc râu cr’ay buôn váih bấc k’rơ, lấh mơ nắc đắh cr’ay trơơi boọ. Tu cơnh đêếc, lêy bhrợ ha cơnh đoọng cha groong pr’lúh cr’ay hân noo p’răng pứih liêm choom?

Xoọc bêl zanươu, chi ớh thể dục lâng zâp kỹ thuật lêy p’hơơm nắc bơơn pa rơớt moon ha manứih buôn ặt k’rang k’pân, nắc dinh dưỡng cung chr’nắp đắh bhiệc lêy cha mêết đhr’năng nâu. Nâu cơy nắc 9 râu ch’na đh’nắh zooi đoọng doọ lấh k’rang k’pân ahêê lêy cha

Đhanuôr lâng pr’zơc da dêr! Ca ay lâng eh đhị tiêm nắc pazêng rau buôn lêy dưr leh vaih lâng vaccine Covid-19 đươi dua công nghệ mRNA cơnh Moderna căh cợ Pfizer-BioNTech. Bơr pêê đhr’năng leh vaih tơợ ơy tiêm vaccine nắc cơnh gluh ban, c’cọot… Nâu đoo nắc ta đơc phản ứng tơợ p’niên ơy tiêm vaccine Covid đhị têy, dzợ đơc nắc “têy Covid”. Đhr’năng nâu buôn leh tơợ p’niên ơy tiêm xang vaccine cha groong Covid-19.