06 c’xêê tơơp c’moo đâu, tỉnh Quảng Ngãi xay moon k’noọ 1.300 cha năc crêê k’hir ploh a ham, dzooc knoọ 3 chu t’piing lâng cr’chăl đâu c’moo ahay. Pa bhlâng năc đhị thành phố Quảng Ngãi, pr’luh âi dưr vaih đhị 21/23 chr’val, phường âng thành phố. Đợ apêê k’hir ploh a ham dưr bâc, tỉnh Quảng Ngãi đh’rưah luh bhrợ pa liêm môi trường, c’chêêt cr’vov cr’vêêc đoọng zư lêy c’rơ đhanuôr.

Ahêê vêy năl, căh zập i-ốt coh a chăc buôn bhrợ tuyến giáp âng hêê vaih rau căh liêm?

Bâc ngai xay moon, ơy tiêm vaccine t’niêm 1, 2 lâng coh l’lăm ahay ơy crêê Covid-19 năc doọ dzợ ng’tiêm vaccine t’niêm 3, 4 tu k’pân vaih cr’ăy xang bêl tiêm. Ting cơnh PGS. TS. BS Phạm Quang Thái, Trưởng Văn phòng tiêm chủng t’bhưah miền Bắc- Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương nâu đoo năc cr’noọ căh crêê. Việt Nam bơơn lêy 3 cha năc crêê pr’luh Covid-19 t’mêê BA.5 doọ ngân lâng k’rang bhlâng biến chủng n’nâu ting t’ngay dưr vaih k’rơ lâh mơ. Đoọng n’năl ghít lâh mơ ooy râu liêm choom âng bh’rợ tiêm vaccine zâl Covid-19, c’nặt t’ruih: Manuyh pa dưah đh’reh cr’ăy coh bhươl cr’noon coh tuần n’nâu, đhanuôr lâng pr’zơc đh’rưah đương xơợng bh’rợ prá xay bhlưa PGS.TS.BS Phạm Quang Thái lâng PV Báo Sức khoẻ lâng Đời sống đoọng n’năl ghít lâh mơ ooy xa nay n’nâu ớ!

Tỉnh Quảng Bình leh vaih bấc zr’lụ pr’luh k’hir ploh a ham, bấc apêê ca ay moọt viện pa dưah lâng leh đhr’năng ngân. Ngành Y tế tỉnh nâu xoọc k’rong zêl, cha groong đâh đhị pazêng zr’lụ tơợp vaih, oó đơc dưr vaih zr’lụ pr’luh pậ bhưah, pa zưm lâng xay moon zêl, cha groong pr’luh coh đhanuôr.

Căh zập đác coh a chăc nắc bêl coh a chăc hêê căh zập chất đa đác lâh mơ achăc hêê xoọc đươi lâng a chăc căh zập đac cung cơnh apêê chất đa đác lơơng đoọng bhrợ apêê chức năng c’xu. Lâh mơ, căh zập đac coh a chăc năc a chăc hêê căh vêy chất điện giải cơnh bhooh lâng cali. Ha dang ahêê xơơng r’hal đac, năc c’leh ghit bhlầng năc đoọng năl a chăc hêê xọoc căh zập đác. Đhơ cơnh đêêc, apêê c’leh căh zập đác coh a chăc êêh rau zập bêl cung ghit cơnh đêêc.

Ting cơnh pa chăp lêy âng Đại học San Diego State (SDSU), pazêng bh’rợ ba buôn bhrợ cơnh pih dooh đong xang, tang c’riing, lướt bộ cha ơh đăn đong,… cung năc cơnh choom pa xiêr đhr’năng ra ngặt pâm bhroọt.

Ting cơnh Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế), tơợ tơợp c’moo tước nâu kêi, apêê vel đong coh prang k’tiếc k’ruung bơơn năl lâh 43.600 cha năc crêê bọo k’hir ploh a ham, 22 cha năc căh dzợ ma mông, k’rong bấc bhlânngf năc đhị apêê tỉnh đăh Nam. Moon đơc đhr’năng pleng k’tiếc cr’chăl tước đâu, đợ ma nuyh boọ pr’luh nâu dzợ ting bác lâng dưr vaih coh bấc đhị hadang căh xay bhrợ liêm ta nih, bhrơợng k’rơ cung cơnh apêê bh’rợ zêl, cha groong pr’luh.

Pr’luh cr’ăy bhoih bhót năc muy râu pr’luh cr’ăy trơơi boọ bâc bhlâng coh zr’lụ Tây căh cậ Trung Phi. Hân đhơ cơnh đêêc, đăn đâu đợ manuyh crêê pr’luh cr’ăy n’nâu năc u vaih coh apêê k’tiêc k’ruung châu Âu lâng bâc k’tiêc k’ruung n’lơơng. Apêê chuyên gia p’too moon, pr’luh cr’ăy bhih bhọt năc choom trơơi tơợ manuyh n’nâu tươc ooy manuyh n’lơơng tơợ bh’rợ ăt tr’đăn, crêê tơr gậ n’căr, xa nấp, khăn họm căh cậ đhị bh’nếch âng manuyh crêê pr’luh cr’ăy bhih bhọt.

Pazêng manuyh crêê pr’luh cr’ăy k’hiir ploh aham vêy đhr’năng dưr vaih bâc coh cr’chăl đăn đâu. Manuyh crêê k’hiir ploh aham buôn crêê k’hiir ngân lâng k’bao a chăc a zân, bhrợ t’vaih đhr’năng căh kiêng cha cha.