VOV4.Êđê – Đảng viên Krung Da\m Veo, (Y’Veo), thu\n anei mâo 75 thu\n, dôk hd^p ti [uôn Piơm, wa\l krah Đa\k Đoa, kdriêk Đa\k Đoa, ]ar Gialai. Jing sa ]ô knua\ druh cách mạng sui thu\n êdi mâo leh 50 thu\n Đảng, sa ]ô Đảng viên ba ako\ jing gru mngac\, hd^p sia\ suôr jih ai tiê ho\ng mnuih [uôn sang kyua ana\n mâo lu mnuih [uôn sang ti [uôn gia\m, kbưi kha\p h’iêng êdi.  Hla\m klei nga\ brua\ cách mạng lehana\n nga\ brua\ leh hruê mtlaih êngiê, `u kdrưh dưi mâo leh Đảng, Knu\k kna pah mni ho\ng lu ana\n kna\l, mêđai tu\ yuôm êdi lehana\n dưi mâo Khua la\n ]ar Nguyễn Minh Triết hla\k dôk pa\n brua\, pô mtam nao ]hưn leh ti sang `u.

{ri bi hdơr 88 thu\n Hruê mko\ mjing Đảng Cộng sản Việt Nam, A Dơ\ng, Pô ]ih klei mrâo kơ Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam dôk jưh ti kr^ng Dap Kngư hưn mthâo kơ sa ]ô anak tu\ kdlưn h^n êdi mơ\ng mnuih [uôn sang djuê ana Bahnar, sa ai tiê su\k suôr ho\ng Đảng, Awa Hồ.

Am^ k’kiêng thu\n 1943, hlăm  sa go\ êsei [un, mâo 4 ]ô ayo\ng amai adei ti Kông C|ro, ]ar Gia Lai, mơ\ng hlăk điêt dhiêt Krung Dăm Veo ( Y Veo) tu\ lu klei k[ah wư knap m`ai. Ka bo\ mơh 10 thu\n, am^ gơ\ djiê he\, bi ama phung lar kak Prăng mă nao ngă kli, anăn ayo\ng adei Krung Dăm Veo le\ hlăm klei amâo mâo anôk jưh knang, ]o\ng ngă bruă rông asei mlei, klei hd^p mda bo\ ho\ng klei dleh knap êdi.

                             Krung Dăm Veo leh ana\n ]ô êkei

Grăp hruê, [uh klă go\ êsei pô leh ana\n [uôn sang tuôm ho\ng phung kar kak Prăng ap gư\ ktư\ juă, ngă ai tiê ngê` kbê` kơ phung roh đ^ h^n hlăm êkei điêt Krung Dăm Veo. 12 thu\n, Y Veo bi mtuôm ho\ng knuă druh Êpul mtô mblang mtlaih êngiê l^ng kahan, thâo [uh săng leh ana\n tui hluê l^ng kahan Việt Nam ngă cách mạng. Êkei điêt êr^t am^ ngă bruă jih ai tiê, pral kdal, mâo phung knuă druh đăo knang jao bruă hiu ba hră, ata\t êlan, du\ mdiăng mnơ\ng dhơ\ng, ngă kahan mblah dê], kriê dlăng klei hgăm, kriê mgang phung knuă druh ngă bruă hlăm ai tiê phung roh. Y Veo yăl dliê snei: Băng Bahnar.

“ Hlăk ana\n phung roh Prăng tăp anôk nao, ngă klei êka êkeh tăp ana\n mơh, ]uh sang rông, bi rai pưk sang, ap gư\ ktư\ juă [ơ\ng ai tiê mnuih [uôn sang, boh nik gơ\ hlăm yan pla mjing, di`u mă jih phung êkei brei nao ngă kli, amâo brei dôk ti sang ngă pưk hma buh kju\k mdiê kuê, phung êkei suaih pral ktang kjăp di`u mă nao ngă kahan… djăp mta bruă ngă k`ăm ]ia\ng bi mlih kluôm lăn Dap kngư”.

15 thu\n, êkei điêt Krung Dăm Veo klă s^t jing l^ng kahan, bi mu\t hlăm anôk bruă 50, anôk kahan 50 ]ar Gialai. Leh mko\ mjing L^ng kahan alu\ 6 ( êlâo dih mâo du\m ]ar Lâm Đồng, Daklak, Bình Thuận, Ninh Thuận leh ana\n 1 kdrê] t^ng nah Dưr ]ar Đồng Nai, Krung Dăm Veo djo\ jao ngă B Khua g^t gai mơ\ng anôk kahan hlăm Sư đoàn 321, L^ng kahan kr^ng 6, hluê nga\ lu kdrăn mblah hlăm kdrăn mblah Dap Kgư pro\ng êhai. Thu\n 1961, Krung Dăm Veo kdrưh k’ang dưi bi mu\t Đảng Cộng sản Việt Nam. Ksu\ng nao hlăm kdrăn mblah, gru êka êkeh ăt bo\ hla\m asei mlei mơh, thu\n 1967, `u nao mdrao kơ kwar Dưr leh ana\n hriăm mjuăt. Truh kơ thu\n 1972, `u nao kơ Gialai, ngă bruă hlăm du\m kdrăn mblah dap Kngư hlơr h^p, hlo\ng truh kơ hruê mtlaih êngiê. Hdơr w^t hdơr kơ  sa ênuk gưl kdrưh k’a\m hlăm du\m thu\n mblah Mi do\ng mtlaih ala ]ar, Krung Dăm Veo hưn ktưn êdi lac\:

“ Hruê 20/3/1961 kâo mâo mu\t Đảng Cộng sản Việt Nam, anei jing klei kdrưh  pro\ng h^n êdi, klei kdrưh tal 2 ana\n jing thu\n 1965 mâo tu\ mă klei pah mni Mêđai l^ng kahan mrô 2, ho\ng kâo jing klei yuôm bhăn h^n êdi kyua mơ\ng awa Hồ pô si`ê pah brei, jing klei kdrưh k’ang pro\ng mơ\ng  sa ]ô mnuih ngă cách mạng. Leh hruê mtlaih êngiê, klei hơ\k m’ak h^n êdi ana\n jing đồng chí Nguyễn Minh Triết nao ]hưn kơ sang hla\m thu\n 2009, hlăk ana\n `u dôk ngă khua Lăn ]ar, hlăm gưl nao ]hưn kơ ]ar Gialai weh nao ]hưn kơ sang. Dưi bi mtuôm ho\ng đồng chí hơ\k m’ak êdi, mă kiê kngan bo\ ho\ng klei m’ak hlak, mrâo [uh kâo iêu mtam “ Ayo\ng Sáu, ayo\ng Sáu! ~u w^t la]: Y Veo, Y Veo… sia\ suôr êdi!”.

Leh hruê mtlaih êngiê kluôm dhuôm kwar Dhu\ng, bi hluh mlir ala ]ar thu\n 1975, Krung Dăm Veo hluê ngă lu mta bruă, mơ\ng bruă êpul êya, êpul hgu\m mnuih [uôn sang ngă lo\ hma, truh kơ bruă iêu la] mtru\t mjhar mnuih [uôn sang. Jing mnuih kơ bruă knuă, djăp bruă păn `u ăt g^r  ngă bi leh ja\k bruă k]ah jao. Ngă K’iăng khua g^t gai bruă Đoàn ]ar Gialai, leh ana\n khua Êpul hgu\m brua\ mnuih [uôn sang ngă lo\ hma, klei tu\ jing pro\ng h^n êdi mơ\ng `u ana\n jing mko\ mjing kơ êpul êya Êdam êra ksu\ng adru\ng kru\ mkra êbeh 23 êbâo ha lo\, po\k phai du\m đang ]ê Bàu Cạn, Biển Hồ…, iêu la] mnuih [uôn sang Bahnar, Jarai ngă lo\ hma ala [uôn pla phu\n sa anôk, ktrâo la] kơ mnuih [uôn sang hdră rông mnơ\ng, pla mjing, pla mdiê lo\...  Kyua ana\n, klei hd^p mda mnuih [uôn sang [rư\ [rư\ tlaih kơ klei [un [in ư\ êpa, kthul mluk leh ana\n sa ai hmư\  hluê `u, nao ai ho\ng lu hdră êlan mtru\n mơ\ng Đảng, Knu\k kna.

                    Krung Dăm Veo hơ\k m’ak mb^t ho\ng go\ sang

Hla\k djo\ jao ngă Khua anôk bruă iêu la] mtru\t mjhar mnuih [uôn sang ]ar Gialai, `u lo\ hluê ngă bruă klei m^n, đru mnuih [uôn sang djuê [ia\ thâo săng klă mnê] m^n ju\ jhat mơ\ng phung Fulro đue# hd^p ti ala ta] êngao k`ăm bi rai Knu\k kna. Lu thu\n mtam, ho\ng klei pia  bi msa\p hga\m“ Knu\k kna Tin Lành Đê ga”, di`u bi tuăk ma\ kngan ho\ng phung jhat, alah ngă bruă, duah m]u\t m]hur, duah m]eh jhat kơ Đảng, Knu\k kna ktu\ng ba mnuih [uôn sang nao ngă griâo, ngă lui] klei êđăp ênang, bi kah klei hgu\m mguôp djuê ana hlăm kr^ng lăn Dap kngư.

Amâo uê` hruê mlam, adiê mđiă amâodah hjan, `u mb^t ho\ng êpul knuă druh nao truh hlăm [uôn sang, nao hlăm du\m anôk “ hlơr mơr” ti Gialai ]ia\ng mtă mtăn, k]ik hlak mblang kơ mnuih [uôn sang du\m bruă ngă soh ]huai, ju\ jhat mơ\ng phung hliăr ngă roh leh ana\n iêu mthưr lu mnuih ]huai êlan lo\ w^t hd^p ho\ng go\ sang, hgu\m ai mđ^ kyar bruă duh mkra, mko\ mjing [uôn sang.

Roma, knuă druh Anôk bruă iêu la] mtru\t mjhar mnuih [uôn sang mơ\ng  bruă Đảng kdriêk Đăk Đoa, ]ar Gialai bi mklă:

“ Truh 60 thu\n kâo w^t mdei bruă knu\k kna, hriê dôk hd^p ti [uôn Piơm. {ia\dah [uôn sang adôk [un [in, mnuih [uôn sang adôk dleh dlan, snăn si thâo h’^t ai tiê mdei msăn. Pô jing đảng viên bi ba ana\p, lo\ dơ\ng đua klam bruă êpul hgu\m mnuih khua thu\n, êpul hgu\m kahan hđăp, iêu la] mnuih [uôn sang mđ^ kyar bruă duh mkra, pla djam mtam, pla kphê, rông mnơ\ng…. iêu la] phung anak aneh mu\t ngă kahan ênu\m ênap. Lăm lui du\m klei bhiăn amâo lo\ djo\ guôp, đăo kơ yang adiê, mko\ mjing knhuah hd^p mrâo. Kyua ana\n [uôn Piơm mâo leh klei bi mlih jăk siam, mnuih [uôn sang bi hgu\m mguôp, amâo mâo ngă ya mta klei soh ]huai”.

Truh kơ ara\ anei, ti thu\n 75, khă gơ\ thu\n leh khua, ai leh awa\t, gru êka ruă w^t ruă nao êbat hiu dleh dlan mơh, [ia\dah ho\ng ai tiê mơ\ng  sa ]ô đảng viên êdah kdlưn, 57 thu\n Đảng, `u ăt kăn mdei msăn lei. Y Veo la] snei: “ {uôn sang adôk [un, mnuih [uôn sang adôk dleh dlan, jing đảng viên si thâo mdei msăn”. Kyua klei ana\n, `u lo\ dơ\ng mtô mblang, iêu la] mnuih [uôn sang mđ^ kyar bruă duh mkra, lăm lui du\m klei bhiăn amâo lo\ djo\ guôp, đăo kơ yang adiê, mko\ mjing knhuah hd^p mrâo, mtă mtăn kơ phung anak aneh bi hriăm hră m’ar, amâo dê] mu\t ngă kahan, amâo mâo ngă du\m mta bruă soh ho\ng hdră bhiăn knu\k kna. Y Veo yăl dliê:

“ Mnuih [uôn sang [uh hưn ktưn kơ Y’Veo,  sa ]ô đảng viên hđăp đê mâo k’hưm êdi, jing mnuih hriăm lu săng êlam sia\ suôr je\ giăm ho\ng mnuih [uôn sang. ~u hur har jih ai tiê đru mguôp klei blu\ mko\ mkra Đảng, knu\k kna  s^t êdi. Djăp bruă ngă điêt pro\ng ti alu\ wa\l `u bi mđing dlăng,ktrâo la] s’a^. Go\ êsei `u ăt ba ana\p, anak aneh hriăm hră tu\ jing”.

Jing đảng viên, Krung Dăm Veo thâo săng klă kơ klei đua klam đru mguôp mko\ mkra brua\ knu\k kna, mđ^ kyar đảng, bohnik gơ\ hlăm kr^ng [uôn sang djuê [ia\. Hlăm wưng dôk ngă bruă leh ana\n wa\t leh w^t mdei bruă knu\k kna, `u hmao [uh, hưn mthâo adu\ ksiêm hriăm Đảng kơ lu mnuih tu\ kdlưn, mâo knhuah hd^p jăk. Aduôn H’Yao,  sa ]ô đảng viên mrâo bi mu\t ti [uôn Piơm, wa\l krah Đăk Đoa, ]ar Gialai [uh lac\:

“ Y Veo hd^p su\k suôr ho\ng mnuih [uôn sang pô, `u ksiêm dlăng djăp mta bruă điêt pro\ng, khăng ktrâo la] kơ anak aneh klei jăk, bruă siam, jing  sa ]ô đảng viên êdah kdlưn. Wa\t hlăm bruă mđ^ kyar đảng viên mrâo, `u jih ai tiê krâo la] ]ia\ng hmei dưi mu\t hlăm đảng, hrăm mb^t đua klam bruă mko\ mkra [uôn sang, lăn ]ar”.

Amâo dưi yap jih ôh du\m mêđai yuôm bhăn mơ\ng Đảng, Knu\k kna pah brei kơ knuă druh khua thu\n mâo êbeh 55 thu\n Đảng, klei m’ak mơ\ng `u ana\n jing mâo mnuih [uôn sang jih ai tiê đăo knang khăp ]ia\ng. ~u yăl dliê, ana\n jing klei kdrưh pro\ng h^n êdi mơ\ng bruă ngă cách mạng. Krung Dăm Veo năng djo\ jing anak mơ\ng djuê ana Bahnar jho\ng ktang, jing gru bi êdah klă h^n êdi kơ klei sa ai kpă ênuah, kluôm dhuôm mơ\ng du\m djuê ana [ia\ ti kr^ng ]ư\ dliê lăn Dap Kngư ho\ng Đảng, awa Hồ.

                                                                                H’Nga pô ]ih hlo\ng răk