VOV4.Êđê - Kyua hmăi mơ̆ng klei ruă tưp Covid-19, lu knơ̆ng bruă, gŏ sang duh mkra mnia mblei ti čar Dak Lak dôk tuôm hŏng lu klei dleh dlan. Klei mkra mjing lehanăn mnia mblei lu knơ̆ng bruă mâo klei dleh kpăk lehanăn luič hơăi mang. Knơ̆ng bruă ngăn prăk bruă lŏ hma lehanăn mđĭ kyar krĭng ƀuôn sang Agribank mâo anôk ngă bruă ti čar Dak Lak ngă leh bruă bi kdung hruê tla nư, bi hrŏ prăk mnga đru kơ phung lĭng čan mđul ƀiă klei dleh dlan. Khădah knơ̆ng prăk ala čar mâo klei mlih hră mtrŭn 03/2021 čiăng kơ phung lĭng čan mâo klei găl mgaih msir, mđĭ bruă mkra mjing.

Gŏ sang aduôn Nguyễn Thị Phơn, ti Êpul mrô 3, wă krah Ƀuôn Trăp, kdriêk krông Ana mâo 3 ha lăn pla tiu, kphê, boh durian, lehanăn 13 ha lŏ. Hŏng 13 ha lŏ, hlăm dŭm thŭn giăm anei ñu knŏng rah mă sa yan mdiê, dŭm yan adôk ñu pla hbei tao Nhật Bản. Hŏng hdră pla mjing anei, klei tŭ dưn ñu mâo ba wĭt êbeh kơ dua blư̆, mkă hŏng pla mdiê hlăm dua yan msĕ si êlâo dih. Ară anei ñu hlăk dôk đuôm nư knơ̆ng prăk êbeh 2 êklai prăk, ênoh prăk anăn lu jing duh kơ bruă blei mjeh, hbâo pruê kơ mnơ̆ng pla. Thŭn anei ênoh hbâo pruê yuôm, msĕ si hbâo ĕngre urê đĭ êbeh dua blư̆ mkă hŏng thŭn dih. Ƀiădah lĕ boh mnga mâo ba wĭt čhĭ amâo mâo ênoh ôh, lehanăn dleh čhĭ mnia mơh. Aduôn Phơn brei thâo: Gŏ sang ñu mâo leh knơ̆ng prăk hưn bi hrŏ truh 10% ênoh mnga kyua hmăi amâo mâo jăk mơ̆ng klei ruă tưp. Tui si aduôn Phơn, ngă lŏ hma prŏng pioh čhĭ mnia hlăm wưng anei bŏ hŏng klei dleh dlan:  “Mưn mnuih mă bruă, lĕ jing amâo mâo dưi mă bruă bi ngi lu mnuih ôh. Ƀiădah ară anei lŏ hma gŏ sang hmei jing mă bruă hŏng ênoh mnuih lu yơh. Tơl lu blư̆ lŏ mưn lu mnuih truh mơ̆ng 30 – 40 čô mnuih mă bruă mtam hlăm sa blư̆. Klei ruă tưp msĕ si ară anei, ăt ba klei dleh dlan mơh hŏng mnuih mă bruă, kyua êjai nao mă bruă amâo mâo dưi ôh mă bruă bi ngi hlăm sa anôk, kyua dôk hyưt kơ klei ruă tưp”.

Wưng leh êgâo ti kdriêk krông Ana, čar Daklak dôk ngă nanao asăp mtrŭn mrô 15. Dŭm gŏ êsei duh mkra mnia mblei, êpul êya ngă bruă êmưt ktrŏ hlăm bruă knuă, kƀah mnuih mă bruă. Lu gŏ sang lŏ mâo klei ktrŏ kyua anak aneh hlăm sang nao mă bruă kơ anôk mkăn mrâo wĭt čiăng ñĕ đuĕ kơ klei ruă tưp. Ƀiădah 60 čô mnuih mă bruă mơ̆ng knơ̆ng bruă duh mkra mnia mblei Nam Hà, să Êa Bông, kdriêk krông Ana ăt dôk mă bruă. Trần Văn Thương, Khua kiă kriê knơ̆ng bruă brei thâo: Prăk ƀơk kơ grăp čô mnuih mă bruă ăt djăp mơ̆ng 10 – 11 êklăk prăk/mlan. Ƀiădah hlăm mlan 8 leh êgao, kyua bruă rŭ mdơ̆ng mdei êjai ngă bruă snăn knơ̆ng bruă Nam Hà adôk ksŭn êbeh 1 êklăk mkrah klŏ ƀrĭk. Dleh dlan, nư klei hlăk êdah leh yơh ti anăp. Krơ̆ng klei duh mkra, lehanăn rơ̆ng bi mâo djăp prăk ƀơk kơ mnuih mă bruă hlăm wưng anei ăt jing sa mta bruă dôk dleh dlan mơh:“Kâo čan ti knơ̆ng prăk hŏng sa ênoh prăk prŏng. Knơ̆ng prăk mjing djăp klei găl mơh, bi hrŏ ênoh prăk mnga mâo sa kdrêč leh. Ƀiădah ară anei klei duh mkra lŏ tuôm hŏng klei dleh dlan hlăm hdră êlan mă bruă, snăn knơ̆ng prăk lŏ dơ̆ng ksiêm dlăng čiăng lŏ bi kdung, tư̆ hdui mâo ƀiă prăk mnga hŏng phung duh mkra, čiăng lŏ dưi krơ̆ng bruă knuă mă kơ mnuih mă bruă”.

Knơ̆ng bruă Thông Phát mơ̆ng dua ung mô̆ Đinh Văn Kháng mâo sa boh sang jưh ti êlan Hùng Vương, ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt. Êlâo dih sang jưh anei mjhĭt m’uăt mnuih mŭt kbiă hriê mơ̆ng djăp anôk. Ƀiădah dŭm mlan hŏng anei sang jưh knŏng mnuih mă bruă lehanăn pô gak đuič dôk mă bruă. Kháng yăl dliê klei knơ̆ng prăk ti Hoà Thắng anôk ñu hdĭp đru bi hrŏ ênoh prăk mnga ñu čan truh kơ 6 êklai prăk adôk ka tla.  “Leh klei ruă tưp truh snăn bruă pŏk sang jưh anei tuôm hŏng klei tue hriê jưh mơ̆ng dŭm čar hriê amâo jăk lŏ ƀuh ôh, snăn bruă knuă hlăk dôk lĕ hlăm klei dleh dlan, pătdah amâo mâo mnuih hriê jưh mdei ôh. Bi tĭng kơ knơ̆ng prăk ăt đru bi hrŏ brei leh mơh prăk mnga hmei čan, anei jing sa klei bi đru jăk êdi. Leh mâo knơ̆ng prăk hưn mthâo kơ anôk bruă hmei dưi bi hrŏ truh 10% ênoh prăk mnga hlăm jih jang ênoh prăk čan”.

Vương Hồng Lĩnh, Khua knơ̆ng prăk lŏ hma dôk ti čar Daklak brei thâo: Êjai ară anei knơ̆ng prăk bi hrŏ leh ênoh prăk mnga kơ êbeh 50 êbâo phung čan prăk hŏng ênoh jih jang jing 12 êbâo 400 êklai prăk, bi hrŏ hlăm brô 10% ênoh prăk čan hŏng jih jang phung leh čan prăk. Êngao anăn, Knơ̆ng prăk lŏ kah truh 30 êbâo êklai prăk lŏ brei kơ dŭm phung duh mkra man dưn lehanăn điêt čan hŏng mnga jing 7%/thŭn. Wưng leh êgao bruă đru kơ klei hdĭp mda ala ƀuôn ăt mâo leh mơh knơ̆ng prăk dưi ngă hŏng klei jăk, mâo đru leh bruă sang čư̆ êa êbeh 5 êklai 400 êklăk prăk, hlăm anăn mâo đru kơ sang êa drao prŏng Ƀuôn prŏng Ƀuôn Ama Thuôt sa boh êdeh đru mdiăng mnuih ruă, lehanăn dŭm kdrăp mdrao mgŭn hŏng ênoh truh 2 êklai 950 êklăk prăk. Čiăng mâo đru kơ phung tŭ mă klei đru mâo mă ênoh đru hŏng klei pral, ba wĭt klei tŭ dưn hlăm bruă knuă, Vương Hồng Lĩnh akâo:  “Hlăm bruă ngă klei bi đru, snăn knơ̆ng prăk Agribank ti Daklak mâo găn leh dŭm klei gun kpăk, anăn jing: Bi klă hnơ̆ng ênoh phung hmăi mơ̆ng klei ruă tưp, pioh mkă tĭng bruă bi hrŏ prăk mnga čan, prăk tăk, dôk krơ̆ng snăn ênoh leh čan snăn lu jing ăt adôk mtŭk mtŭl, dôk kƀah klei thâo tĭng mkă čiăng bi djŏ. Tal dua, nư knơ̆ng prăk leh brei čan ka dưi tla ti knơ̆ng prăk srăng lŏ đĭ nanao, kyua lu phung čan hmăi amâo mâo jăk mơ̆ng klei ruă tưp. Klei knơ̆ng prăk Agribank akâo jing: Knơ̆ng prăk knŭk kna đru bi ksiêm dlăng čiăng tư̆ hdui nư leh brei čan, lehanăn lŏ mkŏ wĭt hdră kơ phung čan čiăng ruh mgaih klei dleh dlan đru bi tla nư knơ̆ng prăk ƀrư̆ ƀrư̆, đru mdul klei dleh dlan, mă bruă hŏng hdră ênưih hĭn, tal dua lĕ, jing ksiêm dlăng, lŏ bi mlih hră mtrŭn mrô 03 thŭn 2021 mơ̆ng knơ̆ng prăk knŭk kna kơ klei ksiêm dlăng jih jang ênoh leh brei čan êdei kơ hrue 10/6/2020 kơ phung čan prăk, čiăng kơ phung čan prăk mâo klei găl lŏ krŭ wĭt bruă duh mkra mâo klei tŭ dưn hĭn”./.