VOV4.Êđê - }ar Daklak ara\ anei mâo hla\m brô 17.500 ha kbâo hla\k truh hla\m wưng hrui koh. Kyua hma\i djo\ mơ\ng gưl ang^n êbu\ mrô 12 nga\, lu đang kbâo êbuh jih, hnơ\ng mâo tru\n hro\, hnơ\ng [ê` hra mâo hla\m kbâo a\t [ia\ mơh, ênoh ]h^ tru\n hro\, nga\ kơ mnuih pla kbâo tuôm ho\ng lu klei dleh dlan.

Amai Ngân Thị Tơ, ti alu\ 13, sa\ êa Pil, kdriêk M”Drak brei thâo: go\ êsei mâo 2 ha la\n pla kbâo. Yan êlâo, kyua kriê dla\ng ja\k, yan adiê ga\l djo\ ana\n hrui mâo hla\m brô 220 tôn kbâo, t^ng he\ pra\k bi liê go\ êsei a\t dôk mâo mnga hla\m brô 80 êkla\k pra\k. Sna\n hla\m yan kbâo thu\n anei, kyua hma\i djo\ mơ\ng ang^n êbu\ mrô 12 hla\k mlan 11 thu\n dih nga\ kơ kbâo êbuh jih, hma\i djo\ kơ klei đ^ jing mơ\ng ana kbâo hla\k êjai bi mjing [ê` hra ana\n hnơ\ng mâo leh ana\n hnơ\ng tu\ ja\k tru\n hro\ êdi.Amai Ngân Thị Tơ lac\ snei: yan kbâo anei, pra\k mâo hrui mơ\ng kbâo tơ lo\ mâo dja\p ho\ng ênoh pra\k bi liê gơ\ jing ja\k êdi leh yơh ana\n:

“ Thu\n dih kbâo mâo h^n kơ thu\n anei, hla\m sa ha hmei mâo êbeh êtuh tôn. Bi hla\m thu\n anei, kyua hma\i djo\ mơ\ng ang^n êbu\  mrâo êgao nga\, ana kbâo êbuh jih ana\n amâo đei mâo ôh, mnuih [uôn sang luc\ liê êdi. Hla\m thu\n anei sa ha  kno\ng mâo hlam brô mơ\ng 60 – 70 tôn đuic\.”

Bi Lê Văn Đen, ti alu\ 13, wa\l krah Êa Knôp, kdriêk Êa Kar brei thâo: go\ êsei bi hgu\m pla mâo êbeh 6ha kbâo, yan thu\n dih mâo hrui pra\k mnga truh gia\m 300 êkla\k pra\k. {ia\ thu\n anei kyua yan adiê amâo mâo ga\l djo\, hnơ\ng mâo leh ana\n hnơ\ng tu\ ja\k tru\n hro\,  ênoh mưn mnuih nga\ brua\ đ^ leh ana\n bohnik ênoh hrui blei kbâo mơ\ng sang ma\i a\t tru\n mơh mka\ ho\ng thu\n dih ana\n go\ êsei tuôm amâo mâo [ia\ ôh klei dleh dlan. Lê Văn Đen kah lac\ snei:

“ Thu\n anei pra\k mưn mnuih nga\ brua\ koh kbâo đ^, kyua kbâo êbuh dleh koh ana\n thu\n anei bi mưn mơ\ng 200 – 220 êbâo pra\k/ 1 ha. Ka t^ng ôh klei kbâo truưn hnơ\ng mâo leh ana\n hlo\ng nga\ hnơ\ng mâo [ê` hra a\t tru\n hluê mơh. Yan êlâo knơ\ng brua\  hrui blei jih mâo 930 êbâo pra\k/ 1 tôn hlo\ng blei jih, bi thu\n anei hnơ\ng mâo [ê` hra mơ\ng 8 – 10 phân sna\n kơh  knơ\ng brua\ hrui blei ho\ng ênoh 80, bi ti gu\ kno\ng mâo 7 – 8 phân sna\n di`u  t^ng luc\ truh 50% ênoh.”

Lê Tuân, Khua Adu\ brua\  kbâo pioh mkra mjing- Knơ\ng brua\ mguôp hnư kbâo [ê` hra 333 Daklak brei thâo: ara\ anei anôk brua\ hla\k bi mko\ hgu\m hrui blei jih kơ hla\m brô 7.000 ha kbâo mơ\ng du\m go\ êsei ti 2 kdriêk Êa Kar leh ana\n M’Drak. Yan kbâo thu\n anei, kyua hma\i djo\ mơ\ng ang^n êbu\ mrô 12 ana\n jih kr^ng pla kbâo mơ\ng knơ\ng brua\ bi hgu\m ho\ng mnuih [uôn sang pla kbâo tru\n hro\ kơ hnơ\ng mâo leh ana\n hnơ\ng tu\ ja\k. C|ia\ng đru kơ mnuih [uôn  sang ga\n hgao klei dleh dlan, mơ\ng hla\k leh ang^n êbu\ tuh hriê mtam anôk brua\ kah ma\ leh 4 êklai 800 êkla\k pra\k pioh đru kơ du\m go\ êsei luc\ liê. Bi brua\ hrui blei kbâo tru\n ti mmông anei jing kyua hma\i djo\ mơ\ng klei kuôl ka\ ATIGA s^t ba yua ênoh ma\ jia blei ba [ê` hra mơ\ng du\m sang c\ơ mnia ti Ngo\ Dhu\ng C|âu Á kơ Việt Nam dưi mâo klei tu\ yua. Lê Tuân mblang lac\ snei:

“ Hluê si hdra\ mtru\n hrui blei ara\ anei mơ\ng knơ\ng brua\, ênoh hrui blei kbâo doh ti đang jing hla\m brô 800 êbâo pra\k/ 1 tôn, jing tru\n 130 êbâo pra\k/ 1tôn mka\ ho\ng thu\n dih. Mta phu\n jing kyua êlâo adih ênoh [ê` hra kah knar mơ\ng 14 – 15 êbâo pra\k/ 1kg, [ia\ thu\n anei adôk ma\ kno\ng 12 êbâo pra\k/ 1kg. Anei jing klei hma\i djo\ mơ\ng Klei kuôl ka\ ATIGA, s^t pra\k ma\ jia blei ba [ê` hra mơ\ng ala tac\ êngao kơ Việt Nam tru\n mơ\ng 40% adôk ma\ 5%, du\m sang ma\i kbâo [ê` hra hla\m ala c\ar bi ktưn mhia\ ho\ng du\m sang ma\i hla\m kr^ng wa\l.”

Kyua yan adiê nga\, đang kbâo êbuh jih ana, hnơ\ng mâo tru\n hro\, hnơ\ng mâo [ê` hra hla\m kbâo [ia\ đuic\, mnuih pla kbâo ti du\m kdriêk t^ng nah Ngo\ mơ\ng c\ar Daklak tu\ ga\n hgao yan kbâo ph^ kyua amâo mâo klei tu\ ôh anei leh ana\n dôk c\ang hmang kơ kbâo thu\n êdei. {ia\ digơ\ thâo lo\ dơ\ng pla kbâo he\ amâodah mlih ba pla du\m mta ana mka\n, s^t ênoh c\h^ mta mnơ\ng pla anei a\t ka mâo klei h’^t ôh.

H’Mrư pô ]ih – H’Nga ra\k