VOV4.Êđê - Hla\m du\m thu\n êgao, brua\ Pui kmla\ Gia Nghĩa mơ\ng Knơ\ng brua\ Pui kmla\ ]ar Daknông mđ^ nanao brua\ đua klam ]ia\ng rơ\ng klei êđa\p ênang ti tuê nah gu\ êlan klei pui kmla\ rơ\ng kơ êlan klei pui dưi mka\p ba pui kmla\ tu\ dưn, mơ\ng ana\n rơ\ng mâo phu\n pui kmla\ yua kơ brua\ duh mkra pla mjing lehana\n klei hd^p mda h’^t.

Brua\ Pui kmla\ Gia Nghĩa djo\ jao kia\ kriê bi êran leh ana\n mnia blei pui kmla\ hla\m alu\ wa\l wa\l krah Gia Nghĩa leh ana\n sa\ Trường Xuân ti kdriêk Dak Song, mâo 5 phường leh ana\n 4 sa\ ho\ng boh pro\ng anôk mka\p pui hla\m brô 30km.

Ho\ng brua\ kia\ kriê gia\m 200km êlan klei pui man dưn, êdu leh ana\n mâo 285 anôk mđ^ mtru\n pui, brua\ Pui kmla\ Gia Nghĩa hla\k kia\ kriê sa alu\ wa\l pro\ng, mda\k mduê. Klei năng lac\ jing du\m anôk êlan klei pui nao ga\n, amâo [ia\ ôh klei nga\ soh ho\ng klei êđa\p ênang tuê nah gu\ êlan klei pui kmla\. Bohnik hla\m brua\  pla mjing ti tuê êlan nah gu\ klei pui kmla\ mơ\ng mnuih [uôn sang. Amâo [ia\ ôh go\ êsei mnuih [uôn sang đa s^t pla mjing c\o\ng bi klei [a\ng, mdơ\ng mnư\ mnang,  nga\  luc\ he\ êlan mơ\ng brua\ pui kmla\ leh ta\ c\ua nga\ dleh dlan kơ anôk brua\ kia\ kriê, bi êran pui hla\m klei ksiêm dla\ng, răng kriê lo\ w^t mkra msir mghaih klei truh. Kha\gơ\ mâo leh klei kc\ah mtru\n, [ia\ brua\ pui kmla\ a\t hla\k tuôm ho\ng klei gun kpa\k hla\m brua\ msir mghaih bi leh du\m klei nga\ soh.

Brua\ c\o\ng mdơ\ng pưk sang hla\m wang êđa\p ênang ti gu\ tuê êlan klei pui kmla\ a\t dôk mâo, sna\n [ia\dah leh hmư\ klei mtô mblang hâo hưn, sna\n mnuih [uôn sang gơ\ thâo săng mơh leh ana\n hluê nga\ djo\ kpa\ c\ia\ng rơ\ng klei êđa\p ênang kơ tuê êlan nah gu\  klei pui kmla\. Nguyễn Văn Như, ti phường Nghĩa Đức, wa\l krah Gia Nghĩa brei thâo snei:

“ Sang kâo a\t mâo êlan klei pui kmla\ nao ga\n ho\ng lu ana kyâo mtâo pro\ng,  hruê mdih mâ obrua\ pui kmla\ hriê a\t mta\ mta\n leh brei koh hre\ he\ ana kyâo ana\n, c\ia\ng đa\m nga\ hma\i djo\ kơ êlan klei pui, bohnik hla\m wưng anei hla\k yan adiê hjan ang^n. Ana\n kâo a\t ma\ kga\  nao koh he\ ana kyâo, phu\n tal êlâo [uh h’ưi mơh, [ia\ kyua klei tu\ kơ dja\p mnuih ana\n kâo koh he\, tơ lui kyâo hu\i `u joh êbuh nga\ tloh klei pui kmla\, sna\n jing  klei hu\i hyưt kơ jih [uôn sang.”

Klei gun kpa\k ara\ anei ana\n jing brua\ kha\t hre\ he\ ana kyâo hla\m kr^ng wa\l [uôn pro\ng. Ara\ anei, ti kr^ng wa\l wa\l krah, hla\k c\ua\l mka\ [uôn pro\ng kha\ng ba pla ana kyâo bi mtah mda ti gu\ êlan klei pui kmla\ ana\n gra\p blư\ koh hre\ ana kyâo rơ\ng klei êđa\p ênang kơ tuê êlan nah gu\ klei pui kmla\ jing tuôm nao ho\ng klei dleh dlan. Lu anôk, brua\ knu\k kna alu\ wa\l  bi mtru\n hra\ m’ar amâo mâo brei koh ôh ana kyâo hla\m wa\l [uôn pro\ng ti gu\  êlan klei pui kmla\. Kyua ana\n nga\ hma\i djo\ pro\ng kơ brua\ bi êran pui kmla\ mse\ si: nga\ bi so# djo\ ho\ng klei pui s^t mâo adiê ang^n pro\ng, nga\ klei truh bi kpa\k klei  mka\p ba pui kmla\ kơ mnuih yua. Êlan klei pui c\ia\ng bi mdei he\ êran pioh lo\ w^t mkra bi ja\k.

Lưu Văn Tiến, knua druh dla\ng klei êđa\p ênang brua\ pui kmla\ Gia Nghĩa brei thâo: kno\ng hla\m thu\n 2-0017, mâo leh 17 klei nga\ soh ho\ng klei êđa\p ênang ti gu\ tuê êlan klei pui kmla\, lu mâo ti sa\ Dak R’Muan, Dak Nia.

“ Du\m klei mtô mblang hâo hưn kơ mnuih [uôn sang, sna\n t^ng kơ brua\ pui kmla\ mâo leh lu blư\ nga\ hra\ m’ar hưn mthâo truh kơ du\m phường, êpul c\ia\ng hưn mthâo kơ du\m go\ êsei mnuih [uôn sang thâo. Ana\n lu go\ êsei mnuih [uôn sang thâo săng leh ana\n hluê nga\ djo\ kpa\. Hla\m yan hjan brua\ pui kmla\ Gia Nghĩa mâo s’a\i hra\ m’ar leh ana\n mâo du\m klei hưn mthâo truh kơ du\m phường, sa\ leh ana\n phung hđeh hria\m hra\, brei sang hra\ hưn mthâo c\ia\ng rơ\ng klei êđa\p ênang jing phu\n, leh mơ\ng ana\n ka tuôm mâo ôh ya klei truh mơh mơ\ng sang mnuih [uôn sang amâodah mơ\ng ana kyâo joh êbuh.”

Nguyễn Hữu Trình, K’ia\ng khua  brua\ Pui kmla\ Gia Nghĩa brei thâo: mka\ ho\ng du\m thu\n êlâo adih, du\m klei truh kơ êlan klei pui kmla\ hro\ leh mơ\ng 60 – 70%, brua\ kia\ kriê, bi êran pui kmla\ mơ\ng anôk brua\ Pui kmla\ Gia Nghĩa lac\ hja\n leh ana\n Knơ\ng brua\ Pui kmla\ Daknông jing leh knhuah bhia\n. Rơ\ng klei êđa\p ênang kơ tuê nah gu\ êlan klei pui kmla\.

“ Ho\ng êlan tuê nah gu\ klei pui kmla\ hla\m sa mlan bi nao ksiêm dla\ng sa blư\, hluê ho\ng hdra\ brua\ mơ\ng ayo\ng adei ti êpul sra\ng bi kah mbha kyua brua\ bi nga\ jing lu sna\k. Klei truh mơ\ng pui kmla\ Gia Nghĩa  dưi bi mhro\ leh ja\k êdi. Ti wa\l krah Gia Nghĩa lu jing hla\k dôk lo\ w^t mkra bi ja\k êlan klei pui, hla\m brô 80% êlan klei pui luôm s’a\i ana\n jing [ia\ mâo klei truh. A|t kha\ng răng kriê lo\ w^t mkra amâo djo\ kno\ng ti tuê êlan klei pui kmla\ đuic\ ôh, [ia\ lo\ mâo brua\ mka\n đa, lu brua\ [ia\ brua\ rơ\ng klei êđa\p ênang ti nah gu\ tuê êlan klei pui kmla\ jing brua\ pô c\ia\ng bi mđing êdi.”

Brua\ msir mkra du\m klei nga\ soh kơ klei êđa\p ênang ti nah gu\ tuê êlan klei pui kmla\ jing sa brua\ dleh dlan. Kyua ana\n, mb^t ho\ng brua\ mđ^ ktang brua\ mtô mblang hâo hưn c\ia\ng bi mđ^ klei thâo săng mơ\ng mnuih [uôn sang, bi mkhư\ klei bluh mâo du\m klei nga\ soh, hla\m wưng ti ana\p, brua\ Pui kmla\ Gia Nghĩa hla\k c\ia\ng êdi kơ klei hgu\m kngan mơ\ng du\m gưl brua\ knu\k kna, c\ia\ng msir mghaih bi leh du\m klei nga\ soh, rơ\ng klei êđa\p ênang kơ brua\ bi êran pui kmla\ ho\ng klei tu\ ja\k mơ\ng êlan klei pui kmla\ ala c\ar.

H’Mrư pô ]ih – H’Nga ra\k