VOV4.Êđê - Hla\k êjai mâo lu ênha\ dliê ti Daknông tuôm ho\ng klei ara\ng bi rai kjham kjhue# , sna\n dliê ti kr^ng knông la\n kdriêk Tuy Đức, kyua mơ\ng Knơ\ng brua\ Trách nhiệm hữu hạn  Dliê kmrơ\ng Dhu\ng Dap kngư kriê dla\ng hla\k lo\ kru\ hlua\ mda lehana\n đ^ jing. Dưi mâo he\ klei snei jing kyua mâo klei bi hgu\m tliêr kja\p plah wah pô dliê ho\ng brua\ knu\k kna lehana\n brua\ djo\ tuôm.

Hlăm mmông hiu suang êwa\ng dliê mơ\ng ]uê dliê mrô 2, Knơ\ng brua\ dliê kyâo Dhu\ng Lăn Dap Kngư mơ\ng aguah ưm mtam. Anôk răng mgang anei mâo 5 ]ô mnuih ngă brua\. Êngao kơ du\m mnơ\ng mnua\ yua kơ brua\ hiu gak răng dliê, hruê amâodah mlam, ăt dja\ hiu nanao êsei kpa\t, giêt êa, êa drao gu\n.

Lương Đình Việt mâo leh 10 thu\n sia\ suôr ho\ng brua\ anei, brei thâo: Anôk gak răng mrô 2 mâo brua\ klam răng kriê truh 4 ]uê dliê mâo: 1465; 1466; 1477, lehana\n 1487 lehana\n răng kriê jih jang truh êbeh 8.300 ha dliê hlăm ênoh jih jang êbeh 20 êbâo ha. Kha\dah dliê pro\ng mnuih ma\ brua\ [ia\, ho\ng brua\ suăi êmăn, [ia\dah ayo\ng adei ăt sia\ suôr ho\ng dliê:

“ Êlâo h^n ho\ng brua\ hlăm grăp hruê, grăp aguah dơ\ng mbha brua\ kơ ayo\ng adei ngă. Hlăm grăp ]uê dliê pô kia\ kriê, nao tăp năng jih hruê mlam mtam. {ia\dah prăk mơ\ng knơ\ng brua\ đru mse\ si pioh hua\ [ơ\ng, êa săng êdeh, grăp thu\n lo\ mâo klei kuôl ka\ mưn êdeh, kdrăp ma\ brua\ bi djăp, snăn kyua khăp kơ brua\, phung ayo\ng adei ăt hơ^t kơ brua\”.

Knơ\ng brua\ dliê kyâo Dhu\ng Lăn Dap Kngư kia\ kriê êbeh 20 êbâo ha hrông hlăm sa\ Quảng Trực, kdriêk Tuy Đức, ]ar Daknông. Anei jing alu\ wa\l knông ho\ng ]ar Bình Phước, ho\ng kmrơ\ng pro\ng, ]ư\ ]hia\ng troh trôk. Êlâo dih kreh mâo nanao klei bi rai dliê, bi ks^ng mia\ lăn dliê, đăm gua lua mnah hlông mnơ\ng dliê.

Phạm Hoà Dũng, khua kia\ kriê knơ\ng brua\: wưng thu\n 2010 – 2015 lo\ dơ\ng mâo klei bi rai dliê, ho\ng du\m êtuh ha dliê jih rai, lu jing du\m go\ êsei mnuih [uôn sang hriê mơ\ng du\m kdriêk Bu Dăng, Bu Ja Mâp, ]ar Bình Phước hriê ks^ng mia\ lăn dliê. Du\m thu\n kơ anei, klei knơ\ng brua\ kia\ kriê dliê mâo bi kjăp h^n, ho\ng brua\ mko\ mjing 5 kdrê] brua\ kia\ kriê lehana\n 1 anôk răng mgang wa\l mnơ\ng dhơ\ng hd^p. Mb^t ho\ng ana\n mâo pla leh êbeh 100ha mâo thu\n tal 3 leh. Phạm Hoà Dũng la]: Kyua bi hgu\m kjăp ho\ng brua\ sang ]ư\ êa, lehana\n du\m dhar brua\ djo\ tuôm hlăm alu\ wa\l snăn dliê mâo răng mgang kjăp, lu dliê rai lo\ dơ\ng bi hlua\ mrâo:

“ Knơ\ng brua\ mâo bi kla\ du\m brua\ mâo ngă hgu\m leh ho\ng lu dhar brua\, boh nik ho\ng brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l. Mse\ si brua\ ksiêm dlăng mnuih, hra\ asei, ho\ng knơ\ng brua\ amâo mâo brua\ klam ôh, [ia\dah jưh knang kơ brua\ sang ]ư\ êa. Leh êdei anei mâo klei knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar mkla\ mklơ\ng mrô 44 ho\ng brua\ klam kơ pô dliê, lehana\n brua\ sang ]ư\ êa, snăn klei bi mguôp kjăp brua\ klam plah wah pô dliê ho\ng alu\ wa\l bi mnga] h^n, mjing sa êpul klam ngă brua\ hrăm mb^t ho\ng alu\ wa\l”.

Sa\ Quảng Trực, kdriêk Tuy Đức, ]ar Daknông mâo truh 56 êbâo ha dliê hrông, hlăm ana\n lu jing dliê lehana\n lăn dliê. Đoàn Hồng Quân, khua knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa sa\ brei thâo: Hla\m alu\ wa\l mâo lu mnơ\ng brua\, phung duh mkra mâo knu\k kna jao kia\ kriê dliê, snăn brua\ bi mguôp ho\ng brua\ sang ]ư\ êa, lehana\n pô dliê knư\ h^n mơh mơh brei mâo klei mđing h^n.

“ Tơdah mâo ya mta boh klei amâo mâo jăk kơ brua\ bi ks^ng mia\ lăn dliê, amâodah tle\ ua\ druôm kyâo soh ho\ng klei bhiăn, snăn brua\ sang ]ư\ êa sa\ kha\dah êpul ngă brua\ adôk [ia\, snăn ăt bi mâo brua\ hgu\m ho\ng du\m dhar brua\, êpul êya, knơ\ng brua\. Ho\ng knơ\ng brua\ dliê kyâo Dhu\ng Lăn Dap Kngư snăn grăp thu\n kreh mâo nanao klei amâo mâo jăk, mâo knơ\ng brua\ nao hưn ho\ng brua\ sang ]ư\ êa bi tio\ nao mnuih nao đru kơ knơ\ng brua\ mghaih msir boh klei. Klei bi hgu\m anei mâo ngă nanao hla\m grăp thu\n k`ăm bi đru hdơ\ng găp”.

Tui si kahan ksiêm kdriêk Tuy Đức, ]ar Daknông ana\p bi rai dliê ăt adôk pro\ng. Kno\ng hlăm 3 mlan ako\ thu\n, êpul êya mâo hgu\m leh ho\ng djăp êpul brua\ mkăn gang mkhư\ truh 56 go\ êsei mnuih [uôn sang ti sa\ Dak Ơ, kdriêk Bu Ja Mâp, ]ar Bình Phước bi ks^ng mia\ hla\m ]uê dliê mrô 1500, 1504 hlăm kdrê] kmrơ\ng mơ\ng knơ\ng brua\ Dhu\ng Lăn Dap Kngư. Mb^t ho\ng brua\ ksiêm dlăng, mghaih msir du\m klei ngă soh, kahan ksiêm dua kdriêk bi knông mâo leh klei hâo hưn mtô mblang, jih ai tiê đru mb^t ho\ng knơ\ng brua\ Dhu\ng Lăn Dap Kngư hlăm brua\ kia\ kriê dliê. Thượng tá Dương Danh Quế, khua kia\ kriê kahan ksiêm kdriêk Tuy Đức brei thâo:

“ Hla\m 3 mlan ako\ thu\n 2018, snăn êpul kahan ksiêm kdriêk hgu\m leh kjăp ho\ng knơ\ng brua\ Dhu\ng Lăn Dap kngư ksiêm dlăng mâo 3 truh 4 klei ngă soh, hla\m ana\n dua klei bi rai dliê, 1 klei ua\ druôm kyâo. Kahan ksiêm ăt dăp sa êpul ngă brua\ hlăm sa\ Quảng Trực mâo nanao klei hgu\m ho\ng knơ\ng brua\ Dhu\ng Lăn Dap Kngư hiu ksiêm dlăng djăp mta klei ngă soh hlăm brua\ răng mgang dliê, boh nik hlăm du\m hruê tết, hruê knăm mdei, brua\ mtru\t mjhar mnuih [uôn sang đru bi hưn tơdah mnuih ngă soh, lehana\n đru bi răng kriê dliê, mâo mko\ mjing nanao”.

Hlăm du\m thu\n êgao, dliê hlăm Lăn Dap Kngư tuôm nanao ho\ng klei bi rai, lehana\n brua\ klam bi mjan hdơ\ng găp, tơl hnơ\ng pô dliê mtam yơh lo\ đru phung bi rai dliê k`ăm kjhiên [ơ\ng hlăm ana\n mơh. {ia\dah, ti kdriêk Tuy Đức, ]ar Daknông alu\ wa\l dliê mơ\ng knơ\ng brua\ Dhu\ng Lăn Dap Kngư lo\ mâo klei kia\ kriê kjăp, lehana\n [rư\ [rư\ lo\ dơ\ng hlua\ mrâo. Ana\n jing boh mơ\ng brua\ hgu\m kjăp plah wah pô dliê ho\ng brua\ sang ]ư\ êa, lehana\n du\m alu\ wa\l hlăm ]ar.

Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k