VOV4.Êđê - Ti anôk bruă kriê pioh Êman Dak Lak, ară anei mâo dŭm pluh m3 kyâo amâo thâo klă phŭn agha, dưi bi klin ti ênhă lăn mâo Anôk bruă mprăp mkra war rông êman. Kyâo mâo bi mklă djŏ hdră bhiăn mơ̆ng bruă bi mlih hdră ba yua lăn dliê čiăng mkra hdră anei ka mdiăng mđuê̆ jih snăn kyâo soh hdră bhiăn mâo mkăm mdăp ti djiêu anôk anei, dăp dưm mtŭk mtŭl. Anôk bruă kiă kriê dliê kmrơ̆ng alŭ wăl dôk pŏk hdră ksiêm dlăng lehanăn mâo klei bi êdah ngă soh tinei.

Anôk kƀĭn mklin kyâo soh hŏng hdră bhiăn knŏng kbưi mă hŏng anôk răng kriê êman čar Dak Lak hlăm brô 1 km, giăm anăn mâo anôk gak răng dliê leh anăn ti djiêu êlan mtam. Dŭm bĕ kyâo điêt prŏng dôk mtŭk mtuh hlăm sa čuê dliê leh arăng bi rai jih. Ti phŭn dŭm bĕ kyâo anăn, gru anuă awă jing dôk mrâo, đa đa dôk mâo čai kyâo leh anăn anôk bruă kiă kriê dliê kmrơ̆ng bi klă leh kơ grăp bĕ kyâo. Kyâo bi mklin ti nei mâo dŭm mta msĕ si: ana Kpeh, kčĭk, ana hrač, klông kpang hŏng lu bĕ mâo boh prŏng mdê mdê, lu hĭn mơ̆ng 20-30cm.

Tui si klei ksiêm dlăng, tinei mâo 4 kăm kyâo giăm anăn leh anăn dôk krah wăl anôk bruă răng kriê êman Dak Lak, wăl dliê mrô 2, alŭ dliê 462, nah êngao anăn jing dliê êdrah. Ktrâo kơ kăm kyâo soh hŏng hdră bhiăn, sa čô knuă druh anôk bruă răng kriê êman Dak Lak brei thâo, ti anôk anei, anôk bruă dôk ngă hdră mkra war êman. Ƀiădah, kăn lŏ thâo lei si ngă anôk anei mâo hĕ dŭm kăm kyâo kƀĭn tinei.

Huỳnh Trung Luân, khua kiă kriê anôk bruă răng kriê êman Dak Lak brei thâo, hdră mkăp mkra mjing war êman mâo leh bruă sang čư̆ êa čar Dak Lak bi klă hlăm ênhă 3,21 ha, dưi druôm jih kyâo anôk anăn. Bruă awă druôm kyâo mâo klei ksiêm dlăng mơ̆ng kđông kiă kriê dliê kmrơ̆ng kdriêk Ƀuôn Đon hŏng klei bi mguôp mơ̆ng anôk bruă, bruă awă druôm kyâo dưi bi leh hlăm mlan 6 thŭn anei. Truh kơ mjưh ruê̆ klei yap mâo 132 m³ dŭm mtă kyâo leh anăn knơ̆ng bruă ngăn prăk čar Dak Lak ba čhĭ jih hlăm mlan 6 thŭn anei. Ară anei knŏng dôk mă 10m³ dŭm mta anôk bruă ka mdiăng mđuê̆ đuič dôk ti anôk pioh mkra war êman.

Huỳnh Trung Luân mâo klei bi kngăr mơh êjai akŏ mlan 7 thŭn anei, dŭm anôk bruă hmao ƀuh dŭm kăm kyâo soh hŏng hdră bhiăn ti anôk pioh mkra war êman. Tui si khua kiă kriê anôk bruă răng kriê êman, anôk bruă dưi mâo klei jao kiă kriê 200 ha dliê kmrơ̆ng, anôk bruă anei dôk lăn dliê anôk pô ksiêm dlăng leh anăn mâo 4 čô ngă bruă răng mgang dliê, lŏ mưn thiăm 2 čô hlăm alŭ wăl nao ngă bruă mbĭt, lu thŭn êgao, ti anôk bruă amâo mâo ôh klei bi rai dliê. Bruă hmao ƀuh kăm kyâo soh hŏng hdră bhiăn jing djŏ mmông dôk ngă hdră mkăp leh anăn 4 čô mă bruă nao đru dŏng êman ti čar Dak Nông. Bruă anei êgao leh mâo 2 mlan ƀiădah anôk bruă ka mâo klei hưn mdah kyua anôk bruă răng mgang dliê dôk ngă bruă ksiêm duah. Bi kơ bruă đing mčhoa ngă hdră mkăp čiăng bliư̆ kyâo soh hŏng hră bhiăn jing djŏ, Huỳnh Trung Luân lač: “Kâo lač sơnăn đuič, ƀiădah ka mâo pô bi klă ôh bruă anei. Hmei jing pô dliê, anăn jing boh blŭ ti tač, mâo mơ̆ng arăng dê. Mơ̆ng hruê anăn truh kơ ară anei, hmei mâo nanao klei bi mguôp ksiêm dlăng anôk anăn, čiăng hrăm mbĭt hŏng dŭm anôk bruă ksiêm duah hlei pô ngă bruă anei, ba klei anei kơ anôk mngač, kyua hmei mâo klei thâo săng răng mgang leh anăn kriê pioh dliê.”

H’Lan Niê Ƀuôn Dap, khua kiă kriê anôk bruă ksiêm dlăng dliê kmrơ̆ng kdriêk Ƀuôn Đon brei thâo, hlăm klei ksiêm duah, mâo 27m³ kyâo dŭm mta dưi hmao ƀuh bi mklin ti anôk bruă răng kriê êman ngă hdră mlih lăn dliê mkra mjing war êman leh anăn jih jang kyâo anei amâo djŏ kyâo hlăm anôk mkra war êman anăn ôh. Hlăm klei ksiêm duah, mâo đa đa bĕ kyâo djŏ hŏng dŭm phŭn kyâo ti anăn, ƀiădah mâo kyâo amâo djŏ tinei ôh, đing jing dưi awă druôm anôk mkăn leh anăn ba kƀĭn mklin ti nei. Tui si H’Lan, bruă anei amâo djŏ anôk bruă răng kriê êman hmao ƀuh ôh ƀiădah knơ̆ng bruă răng kriê dliê bi mguôp hŏng anôk bruă gak rang dliê kdriêk Ƀuôn Đon leh anăn êpul knhăk ksiêm dlăng dliê mrô 1 hmao ƀuh. Bruă ksiêm duah mâo leh 2 mlan ka leh ôh kyua dôk guôn klei bi klă mơ̆ng anôk bruă gưl dlông, ƀiădah ară anei ngă ênŭm leh hră mơar. Bruă ngă anei mâo ênŭm klei găl kčŭt hưn klei ngă soh, mâo hnơ̆ng kyâo dưi kčŭt hưn jing kđi soh prŏng leh anăn mơĭt hră mơar kơ anôk bruă kahan ksiêm lŏ ksiêm duah, bi klă. H’Lan mñă klă, hlăm grăp bruă mâo, anôk bruă răng kriê êman srăng đua bruă klam tal êlâo kyua bruă anei hlăm anôk bruă kiă kriê: “Ară anei, ka thâo ôh hlei pô awă druôm kyâo anăn, kyuanăn leh kčŭt hưn klei ngă soh anei srăng mơĭt kơ anôk bruă kahan ksiêm srăng lŏ ngă bruă. khă si jing, bruă anei mâo ti ênhă lăn pô dliê dôk ksiêm dlăng, bruă klam ti năp jing pô năn mâo leh klei jao bruă ksiêm dlăng mơ̆ng knŭk kna. Pô dliê srăng đua klam êlâo hĭn, klei bhiăn lăn dliê bi mklă leh mơ̆ng êlâo.”

Hŏng ênhă lăn điêt, êpul ngă bruă răng mgang dliê jing lu hĭn hlăm dŭm anôk bruă pô dliê krĭng Lăn Dap Kngư, 6 čô ngă bruă răng mgang 200 ha. Lu thŭn leh êgao, anôk bruă răng kriê êman amâo mâo hmao ƀuh ôh lei bi rai dliê, mă kyâo soh hŏng hdră bhiăn. Ƀiădah truh hruê mmông anôk bruă ngă hdră mkăp bi mlih lăn dliê čiăng mkra war êman lŏ mâo klei dŭm êtuh bĕ kyâo djăp mta, hŏng ênoh truh kơ 27m³ ba kƀĭn mklin ti anôk pioh ngă war êman, giăm kăm kyâo djŏ klei bhiăn ka dưi ba mđuê̆. Tơdah bi lŭk diñu srăng jing mtŭk mtul leh anăn ênưih ba mđuê̆ mơ̆ng dliê. Ênoh kyâo soh hŏng hdră bhiăn amâo ƀiă ôh, bruă kƀĭn mklin luič lu hruê mmông, êdeh êdâo, mnuih mă bruă găn êrô nanao ti nei ƀiădah amâo ƀuh ôh. Dŭm klei bi knăl amâo djŏ anei čiăng dưi bi mklă mơ̆ng dŭm anôk bruă djŏ tuôm čar Dak Lak leh anăn kdriêk Ƀuôn Đon.