VOV4.Êđê - Hla\m du\m thu\n êgao, ho\ng klei hur har lo\ nga\ bi siam h^n gru rup knua\ druh, l^ng kahan mniê hla\m ênuk gưl mrâo, Êpul hgu\m brua\ mniê Knơ\ng g^t gai l^ng kahan ]ar Kontum mtru\t mđ^ leh ktang hdra\ brua\ “ Mniê s^t êm^t tui hria\m, nga\ brua\ m^n mjing, mko\ mkra go\ sang yâo m’ak, djo\ ho\ng ana\n jing L^ng kahan Awa Hồ”. Boh tu\ brei [uh mâo lu klei m^n mjing mơ\ng phung amai adei mniê hla\m brua\ hluê nga\ gru hmô bi lông ktưn nga\ brua\, duh mkra pla mjing dưi ba yua, đru ba w^t klei tu\ dưn kơ brua\ mơ\ng anôk kahan.

Êpul hgu\m mniê Anôk ngă brua\ hlăm knơ\ng brua\ kia\ kriê kahan ]ar Kontum mâo 42 ]ô amai adei, bi mguôp hlăm 4 êpul brua\ mniê nah gu\, dôk hla\m Adu\ brua\ kăp k]e\, Adu\ brua\ kđi ]ar, Adu\ brua\ duh kơ jih brua\ nah tluôn kdrăp mnơ\ng yua, lehana\n êpul mniê trung đoàn 990. }ia\ng kơ brua\ mniê “Jih ai tiê hlăm klei hriăm mjua\t, ngă brua\ ho\ng klei knhăk, mko\ mjing go\ sang jăk yâo, năng ho\ng ana\n pia l^ng kahan awa Hô” mtru\n agha êlan h^n, mb^t ho\ng klei mjua\t bi hriăm brua\ kđi ]ar, klei m^n knhuah hd^p kơ [^ng hgu\m, Êpul brua\ mniê knơ\ng brua\ kahan ]ar Kontum lo\ mđ^ h^n brua\ bi ktưn k`ăm ]ia\ng mtru\t brua\ klam, klei mbrua\, klei m^ng mrâo mơ\ng phung amai adei êjai ngă brua\ pô.

Thu\n 2015, Êpul hgu\m mniê Knơ\ng brua\ kahan ]ar Kontum mâo leh hdră bi hmô “Hrăm mb^t ho\ng adei nao sang hra\” mâo đru rông ba, lehana\n đru prăk hriăm hra\ mơar kơ 3 ]ô hđeh hriăm hra\ mâo klei hd^p dleh dlan ti sa\ Ya Xiêr, kdriêk Sa Thầy. Grăp thu\n Êpul đru kơ grăp ]ô hđeh 2 êklăk prăk. Mơ\ng klei mđing uê`, klei mđ^ ai jih jang phung hđeh lo\ mâo klei g^r h^n nao sang hra\ mơar, jing leh hđeh jăk, hriăm thâo. La] kơ hdră bi hmô “Hrăm mb^t ho\ng adei nao sang hra\” êpul hgu\m brua\ mniê knơ\ng brua\ kahan ]ar Kontum amai Y Nu\i, Khua êpul hgu\m brua\ mniê sa\ Ya Xiêr, kdriêk Sa Thầy brei thâo:

“ Phung hđeh hlăm anei hd^p hla\m klei dleh dlan, mâo phung amai adei đru kha\dah amâo mâo lu ôh, [ia\dah mâo đru mđ^ ai leh phung hđeh g^r hgao klei dleh dlan ]ia\ng hriăm hra\ mơar bi jăk. Mơ\ng leh mâo phung amai adei mđing, đru snăn phung hđeh mâo ai tiê g^r hgao klei dleh dlan ]ia\ng hriăm hra\ mơar bi jăk h^n”.

Dơ\ng mơ\ng ngă brua\ pô, ho\ng lu klei m^n jăk, mâo klei m^n mrâo phung amai adei mniê Knơ\ng brua\ kahan ]ar Kontum mâo leh klei bi ktưn hlăm êpul êya brua\ mtam. Mse\ si brua\ bi hmô “Boh mnu\ doh” mơ\ng êpul brua\ mniê Trung đoàn 990.Tui si mta\ mtru\n mơ\ng phu\n brua\ l^ng kahan, sa hruê kăm, mnơ\ng [ơ\ng mơ\ng grăp ]ô l^ng kahan bi mâo nanao mơ\ng 4 – 5 asa\r boh mnu\. }ia\ng rơ\ng dưi mâo djăp mnơ\ng [ơ\ng doh hlăm grăp blư\ hua\ [ơ\ng, êpul brua\ mniê trung đoàn 990 nao hlăm du\m anôk rông mnu\ mâo leh k’hưn hla\m kdriêk Đăk Tô ma\ ba w^t ho\ng ênoh lu, lehana\n ênoh blei ăt êlưih mơh mka\ ho\ng sang mnia mơ\ng 10 – 15%. Mơ\ng thu\n 2016 truh kơ ara\ anei, êbeh 70 êbâo asa\r boh mnu\ sang pui êpul êya kahan blei ba w^t, snăn mâo mkiêt mkriêm giăm 20 êklăk prăk, jih jang ênoh prăk ana\n dưm hlăm keh. Mb^t ho\ng na\n êpul brua\ mniê lo\ g^r pla mjing, rông mnu\, bip ho\ng ênoh jih jang êbeh 250 drei pioh mkra mnơ\ng [ơ\ng kơ l^ng kahan [ơ\ng hua\.Trung tá Phùng Trung Văn, khua brua\ kđi ]ar Trung đoàn 990, brei thâo:

“ Êpul brua\ mniê mâo đru leh sa klei yuôm bhăn ho\ng êpul êya. Di`u mâo lu klei m^n jăk, tôhmô mko\ mjing brua\ pla mjing djam mtam kơ êpul mniê, amâodah war boh kroh êpul mniê, lehana\n hdră blei boh mnu\ kơ sang pui ho\ng ênoh êlưih ]ia\ng mâo prăk mkiêt mkriêm kơ keh êpul mniê trung đoàn, lehana\n êpul brua\ mniê knơ\ng brua\ kia\ kriê kahan ]ar. Êjai phung mniê mâo klei m^n djuê anăn, snăn brua\ Đảng, Êpul kia\ kriê Trung đoàn sa ai lehana\n mjing djăp klei găl kơ phung amai adei ngă brua\”.

}ia\ng mđ^ ai, mtru\t mjhar phung knua\ druh, êpul hgu\m brua\ mniê bi êdah ai tiê thâo mkiêt mkriêm, jih ai tiê hgu\m hlăm brua\ răng mgang wa\l hd^p mda, răng mgang klei hgăm brua\ l^ng kahan, Êpul hgu\m brua\ mniê Knơ\ng brua\ kia\ kriê kahan ]ar Kontum mâo mko\ mjing, ngă leh klei bi hmô “Êpul brua\ mniê dui` mklin mơar sô, mnơ\ng leh yua”. Tui si hruê k]ah grăp knăm 5 hlăm hruê kăm, êpul brua\ mniê hiu dui` mơar, mnơ\ng leh yua mơ\ng du\m êpul brua\ mniê mơ^t ba. Jih jang mơar ana\n kwa\ [h^ êlâo kơ ]h^. Ho\ng brua\ ngă anei Êpul brua\ mniê mâo hrui mklin truh 10 tôn mơar, mnơ\ng leh yua ]h^ mâo giăm 35 êklăk prăk. Jing mnuih ngă brua\ hlăm anôk hra\ mơar, jih ai tiê ngă brua\ anei, la] kơ du\m brua\ dlăng mse\ si hơăi mang [ia\dah ba klei tu\ dưn jăk, Trung uý Nguyễn Thị Trinh, ngă brua\ ti adu\ brua\ k]e\ đru, brei thâo:

“ Hlăm klei ngă brua\ pô, asei di`u dui` ma\ hra\ mơar leh yua ksun lu. Tăp năng ba ]uh he\. Leh mâo khua kia\ kriê k]e\ brei pioh phung amai adei ngă brua\ hrui mklin jih hra\ mơar sô, hra\ lui pioh bi mdoh wa\l hd^p mda. Tal dua, mdul duah ngăn đah po\k pioh yua kơ brua\ amai adei, pioh đru kơ mnuih mâo klei dleh dlan, mse\ si nao ]ua\ mnuih rua\, lehana\n phung hđeh kr^ng taih kbưi”.

Dưn yua jih klei tu\ dưn leh mâo, Êpul hgu\m mniê Knơ\ng brua\ kia\ kriê kahan ]ar Kontum hlăk mko\ mjing gru bi hmô “Go\ sang mniê thâo bi hmô jăk”, mâo mko\ mjing leh hlăm Êpul mniê Trung đoàn 990. Thiếu tá Nguyễn Thị Lương, Khua Êpul brua\ mniê Knơ\ng brua\ kahan ]ar Kontum, brei thâo: Klei tu\ jing êdi mơ\ng êpul brua\ mniê jing ngă djăp brua\ bi đru, mâo lu phung amai adei hur har. Mơ\ng du\m brua\ ngă ana\n mâo mđ^ leh ai tiê, klei thâo săng mơ\ng phung amai adei hla\m brua\ pô lehana\n hlăm yang [uôn. Kơ klei ta\ êlan ngă brua\ êpul mniê wưng kơ ana\p, Thiếu tá Nguyễn Thị Lương, brei thâo:

“ Hlăm wưng kơ ana\p, êpul brua\ mniê srăng lo\ dơ\ng k]e\ kơ knơ\ng brua\ kia\ kriê mko\ mjing djăp brua\, djăp klei mtru\t mjhar mâo êpul mko\ mjing. Hmei ăt mđ^ ai phung knua\ druh hriăm mjua\t, ksiêm duah mâo klei mbrua\ h^n hla\m klei ngă brua\. Boh nik hmei lo\ dơ\ng mko\ mjing lehana\n bi lar djăp mta klei bi hmô jăk, lehana\n jih jang klei bi hmô siam, hdră ngă djo\ srăng dưi lo\ bi lar, ngă bi leh brua\ kđi ]ar mâo jao”.

Klei tu\ dưn mơ\ng brua\ “Phung mniê jih ai tiê hriăm, ngă brua\ ho\ng klei mbrua\, mko\ mjing go\ sang jăk yâo, năng jing l^ng kahan awa Hô” mơ\ng phung amai adei Knơ\ng brua\ kahan ]ar Kontum ngă leh hlăm du\m thu\n êgao, dưi lo\ bi msiam leh rup phung mniê jing knua\ druh l^ng kahan hlăm ênuk gưl mrâo.

Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k