VOV4.Êđê - Ho\ng hdră k`ăm đru mnuih [uôn sang djuê [ia\ g^r kpưn mđ^ kyar bruă duh mkra, mb^t ana\n mhro\ [ia\ klei bi c\h^ mnia, brei mưn yua lăn ti kr^ng taih kbưi, Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa să Hà Bầu, kdriêk Đăk Đoa, ]ar Gialai hluê ngă leh lu gru hmô mko\ hgu\m mje\ mjing bruă duh mkra plah wah go\ êsei mnuih [uôn sang djuê lar leh ana\n go\ êsei mnuih [uôn sang djuê [ia\. Tal êlâo, gru hmô anei mâo ba w^t leh boh tu\ dưn năng m’ak.

Go\ sang Rahlan Bak ti Plei Weh, sa Hà Bầu, kdriêk Đăk Đoa pla mjing kphê hlăm war êbeh 1ha. Kyuadah mjeh kphê djuê hdăh, boh rưng, điêt, boh mnga amâo mâo jăk lu ôh, snăn kah he\ jih kơ ênoh bi liê, grăp thu\n go\ sang `u adôk ma\ du\m pluh êklăk prăk. {uh lu mnuih [uôn sang mâo klei mje\ mjing ho\ng du\m go\ êsei mnuih djuê lar, ma\ brua\ mâo ba w^t boh mnga lu h^n. Bak jho\ng nao akâo kơ brua\ sang ]ư\ êa  bi kla\ klei ngă hra\ m’ar hgu\m ma\ brua\ hlăm 20 thu\n, ho\ng go\ sang Nguyễn Văn Hà ti thôn 5, sa\ Mang Yang ]ia\ng mâo klei đru hbâo pruê, mjeh, lehana\n hlo\ng hriăm êmuh hdră dlăng kriê wiê ênăk. Kno\ng leh 3 thu\n war kphê go\ sang `u leh khua lo\ hrô kơ ana\n ho\ng 800 phu\n tiêu mtah siam, ana\p srăng pe\ truh 1 tôn boh hlăm yan tal êlâo, Bak amâo mâo mdăp mtam klei m’ak pô:

“ Hlăk ana\n sang pô pla kphê mboh ma\ [ia\ snăk, ara\ anei mâo klei hgu\m ho\ng sang Hà đru mjeh, ana tiêu, hbâo pruê. Mơ\ng hruê hmei ngă brua\ mb^t snăn boh mnga đ^ h^n, mdul h^n leh. Hlăk ana\n kâo pla kno\ng kphê amâo mâo klei tu\ dưn ôh, go\ sang kâo le\ nanao hlăm klei dleh dlan. Mơ\ng leh mâo klei bi mguôp hlăm brua\ pla tiêu anei snăn dơ\ng mâo klei tu\ dưn, ]ang hmăng hlăm thu\n kơ ana\p srăng mâo lu h^n, ]ia\ng kơ pô mâo ai tiê ngă brua\ mơh, thu\n anei mâo giăm 1 tôn tiêu, thu\n kơ ana\p năng ai srăng truh kơ 3 tôn”.

Mb^t ho\ng klei mje\ mjing mse\ si Bak ho\ng Hà, ti sa\ Hà Bầu ara\ anei mâo leh truh 28 kruôp ngă klei bi mguôp mse\ djuê ana\n, pla mjing leh du\m pluh ha mnơ\ng. Mơ\ng klei ana\n, du\m go\ êsei mnuih djuê [ia\ mâo lăn, [ia\dah k[ah prăk ma\ brua\, amâo jăk thâo hlăm hdră ngă brua\. Bi du\m go\ sang mnuih djuê lar thâo mâo h^n, lăn pla mjing le\ amâo mâo ôh. Leh dua nah mâo klei bi mguôp, đơ go\ êsei ana\n mâo klei ngă hra\ mơar kuôl ka\ ma\ brua\ mb^t bi mbha boh tu\ dưn mâo klei kăp ksiêm dlăng mơ\ng brua\ sang ]ư\ êa. Kha\dah kno\ng mrâo ngă hlăm du\m thu\n giăm anei, [ia\dah du\m go\ sang mnuih djuê [ia\ ara\ anei dơ\ng mâo leh hnơ\ng hrui w^t hơ^t. Mb^t ho\ng ana\n, go\ sang mnuih djuê lar kăn lo\ hiu duah mưn lăn rei [ia\dah ăt mâo boh mnga ba w^t mơh. Nguyễn Tấn Long, ti sa\ Hà Bầu brei thâo, kyua mâo klei bi hgu\m mguôp ho\ng mnuih djuê [ia\, grăp thu\n `u lo\ mâo ba w^t du\m pluh êklăk prăk mơh:

“ Êlâo dih lăn anei jing anôk lui êruh, lăn ksơr. Kâo lăn lui êruh snăn kâo m^n lui mang h’ưi mơh, snăn kâo duah Khi jing pô lăn lehana\n hrăm mb^t ma\ brua\ ho\ng gơ\ pioh pla kphê ]ia\ng mđ^ kyar klei hd^p mda dua go\ sang, grăp thu\n mâo ba w^t êbeh leh mơh 100 êklăk prăk, kah he\ kơ ênoh bi liê jao kơ pô lăn êbeh mơh 30 êklăk prăk”.

Mâo sa klei s^t ti Gialai jing ara\ anei mnuih djuê [ia\ mâo lu lăn pla mjing, [ia\dah hnơ\ng thâo hlăm klei ma\ brua\ amâo mâo jăk kjăp ôh, ka thâo t^ng mka\ hlăm klei ma\ brua\. Mơ\ng brua\ k[ah prăk kăk, klei ngă brua\ amâo mâo jăk tu\ jing, dơ\ng le\ nanao hlăm klei brei ara\ng mưn ngă lăn sui thu\n, amâodah đa đa go\ sang hlo\ng ]h^ he\ lăn ho\ng ênoh êlưih mơh. Mơ\ng klei ana\n ngă leh kơ lu go\ êsei jing mnuih hiu ngă brua\ mưn hlăm lăn pô mơh. Ti kdriêk Đăk Đoa, t^ng truh kơ jih thu\n 2015, mâo leh êbeh 400 ha lăn pla mjing mơ\ng mnuih djuê [ia\ hlăm kr^ng bi ]h^ leh. Kyuana\n hdră ngă klei bi mguôp go\ sang ti sa\ Hà Bầu amâo mâo djo\ kno\ng lo\ đru jih ai ênai kơ klei hd^p mda phu\n tal êlâo, [ia\dah lo\ dưi gang mkhư\ klei bi ]h^ lăn hla\m [uôn sang pô.

Dơ\ng mơ\ng klei tu\ dưn jăk mse\ djuê ana\n, Nguyễn Hữu Thọ, khua brua\ Đảng kdriêk Đăk Đoa ]ang hmăng, ho\ng klei bi hmô anei srăng mko\ mjing du\m đang hma pro\ng, du\m klei hgu\m brua\ lo\ hma kơ mgi dih:

“ Hmei ba yua hdră bi hmô anei ]ia\ng dưi dưn yua jih lăn ala lui êruh mơ\ng mnuih djuê [ia\, lo\ pioh mđ^ kyar kơ klei hd^p di`u mơh, đru msir klei ư\ êpa bi hro\ klei [un knap halưm kr^ng mnuih djuê [ia\. Hmei [uh hdră ngă anei jing sa klei jăk adôk ti ana\p ana\n jing lo\ mtru\t mjhar jih jang du\m go\ êsei adôk lu lăn ngă klei bi mguôp mb^t ho\ng mnuih djuê lar hrăm mb^t bi pla mjing hlăm kr^ng lăn mnuih djuê [ia\ hluê ho\ng hdră hgu\m mrâo”.

Mơ\ng du\m boh tu\ dưn tal êlâo, klei bi hmô brua\ bi mguôp mb^t mnuih djuê [ia\ ho\ng go\ êsei mnuih djuê lar ti kdriêk Đăk Đoa, ]ar Gialai amâo mâo djo\ kno\ng đru kơ du\m go\ êsei [un mnuih djuê [ia\ mđ^ kyar klei hd^p, bi hro\ klei bi ]h^ lăn ala, [ia\dah lo\ jing knơ\ng k`ăm bi h’^t brua\ duh mkra pla mjing, đru msir klei ư\ êpa bi hro\ klei  [un knap ti alu\ wa\l.

H’Nga pô ]ih hlo\ng ra\k