VOV4.Êđê - Hluê nga\ Klei mkla\ mtru\n mrô 33/QĐ – TTg mơ\ng Khua knu\k kna kơ Hdra\ mtru\n đru brei sang dôk ho\ng mnuih [un wưng mơ\ng thu\n 2015 – 2020, amâodah lo\ pia jing Hdra\ brua\ 167 wưng tal 2, ]ar Gialai po\k po\k nga\ leh Klei mkla\ mtru\n 455/QĐ – UBND, amâodah lo\ pia klah ]u\n jing Hdra\ brua\ 455 ho\ng hdra\ k`a\m đru brei pra\k bi liê kơ 4438 boh go\ êsei lo\ mkra mđ^, ru\ mdơ\ng mrâo sang dôk, [rư\ [rư\ bi h’^t kja\p klei hd^p mda, ana\p nao truh tlaih mơ\ng klei [un ho\ng kleih’^t kja\p. Kha\ sna\n, adôk mâo lu klei ka djo\ hla\m hdra\ hluê nga\ brua\ ti gưl nah gu\ nga\ kơ mnuih [un dleh dưi mâo c\an pra\kmơ\ng phu\n pra\k ]an anei. Boh s^t klei anei ti sa\ kr^ng 3 Đa\k Jơ Ta, kdriêk Mang Yang jing sa klei tô hmô.

Go\ êsei Ngư\p jing  sa hlăm du\m go\ êsei [un h^n êdi ti [uôn Đê Bơ Tưk, să Đăk Jơ Ta, kdriêk Mang Yang. Thâo kơ hnư ]an 25 êklăk prăk, ho\ng wưng k]ah tla 15 thu\n, ho\ng hnơ\ng prăk mnga [ia\ 3% ]ia\ng mnuih [un ]an pioh ru\ mdơ\ng sang dôk,  Ngư\p nao kơ êpul brei ]an prăk mơ\ng [uôn ]ia\ng ma\ ]an prăk. Sna\n [ia\dah, `u mâo klei hưn mthâo, Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa să ka hmao ]ih ôh go\ sang `u hlăm ana\n go\ êsei [un, anăn amâo dưi mâo djăp hnơ\ng ]ua\n akâo ]an prăk ôh. Knhal tui], mơ\ng thu\n 2016 truh kơ ara\ anei, go\ êsei mâo 4 ]ô mnuih dôk kđap mđiă hjan hlăm sang djip mdjap ho\ng du\m po\k tôl t^, akâo mơ\ng găp djuê riêng gah. Ngư\p ênguôt ê’ưn ya\l dliê:

“ Hjan snăn msah jih pưk sang, tôl t^ jih mơh, msei đ^n bring [ơ\ng s’a^. Kyua pô amâo mâo hră go\ êsei [un, ara\ng amâo mâo brei pô ]an prăk ôh. Tơdah ]an prăk mnga sra\ng u h^n, mâo hră go\ êsei [un gơ\ dul [ia\. Hră tu\ yap go\ êsei [un mrâo ngă leh, [ia\dah ăt dôk hlăm să adih”.

Amai Đinh Thị Ban ( ao ju\) amâo mâo thâo ôh klei hưn mthâo kơ ênoh ]an prăk đru mnuih [un ru\ mdơ\ng sang dôk.

Hlăk êjai go\ êsei thâo kơ klei hưn mthâo, [ia\dah amâo dưi mâo ]an prăk, snăn mâo lu go\ êsei mkăn amâo thâo ôh kơ klei hưn mthâo ]ia\ng akâo ]an prăk. Amai Đinh Thị Ban, pô go\ êsei [un [in ti [uôn Bông Pim, să Đăk Jơ Ta brei thâo: amai ka tuôm thâo ôh kơ klei hưn mthâo mnuih [un dưi ]an prăk ru\ mdơ\ng sang dôk. Kyua ana\n, ako\ thu\n 2017, hlăk prăp êmiêt dơ\ng kkiêng anak tal 2, ]ia\ng kơ sang dôk h’^t kjăp, amai Ban ]an 20 êklăk pra\k mơ\ng sa boh sang sah mdro\ng hlăm [uôn, ho\ng hnơ\ng prăk mnga ktro\:

“ }an prăk ngă sang, khua [uôn amâo hưn mthâo ôh. Amâo thâo lo\ mjing ôh si be\ ngă, anăn nao c\an pra\k mơ\ng sang mnia. 20 êklăk prăk, grăp thu\n tla 4 êklăk prăk mnga. Pô thâo mơh ]an mse\ snăn jing mnga ktro\, [ia\dah ara\ng gơ\ brei pô ]an mse\ snăn gơ\ jăk leh. Yan hbei [lang, pô kuai mă 1, 2 boh êdeh ]ia\ng tla [rư\ [rư\ kơ ara\ng gơ\. Tla w^t lo\ dơ\ng ]an ]ia\ng blei braih. Yan êbu\ng, snăn bi hiu ]oh êbu\ng ]h^ blei braih”.

Bông Pim leh ana\n Đê Bơ Tưk jing 2 boh [uôn [un h^n êdi mơ\ng să kr^ng 3 Đăk Jơ Ta. Ti anei, mâo du\m pluh boh sang t^ rư], amâo mâo kjăp ôh. {ia\dah, hlăm ana\n du\m go\ êsei dưi ]an prăk mkra w^t sang dôk, ru\ mdơ\ng sang mrâo, amâo mâo ôh ana\n du\m go\ êsei anei.

Hlak mblang kơ klei k[ah amâo mâo ]ih ana\n du\m go\ êsei anei, Phạm Đức Minh, khua adu\ brua\ brei ]an prăk, hla\m Knơ\ng prăk dlăng ba yang [uôn ti kdriêk Mang Yang brei thâo: t^ng kơ knơ\ng prăk amâo mâo ya klei nao duah dlăng ôh ]ia\ng t^ng dlăng ênoh go\ êsei [un mâo klei ]ia\ng akâo ]an prăk. Bi duah dlăng, hro\ng ruah, ]ih ana\n go\ êsei [un mâo klei ]ia\ng ]an prăk jih jang jao kơ brua\ knu\k kna alu\ wa\l nah gu\. Kyua ana\n, bruă amâo ]ih ana\n go\ êsei [un jing kyua phung knuă druh alu\ wa\l ka duah dlăng klă nik. Đađa, lu go\ êsei dôk hlăm ana\n ]an prăk, [ia\dah brua\ knu\k kna alu\ wa\l êmưt hlăm bruă t^ng dlăng, bi mklă, anăn amâo mâo dưi ]an prăk ôh.  Boh s^t, truh kơ ara\ anei, kdriêk Mang Yang mrâo brei ]an leh kơ 13 hlăm ênoh 154 go\ êsei [un hluê si hdră bruă. Phạm Đức Minh brei thâo:

“ Hlăm [uôn mâo bruă sang ]ư\ êa [uôn đru mnuih [uôn sang ngă mkra sang, [ia\dah po\k ngă êmưt, anăn knơ\ng prăk amâo mâo djăp hnơ\ng ]ua\n brei c\an prăk. Thu\n dih mâo 30 boh sang, [ia\dah kno\ng brei ]an kơ 8 boh sang. Knơ\ng prăk tuôm ho\ng klei gun kpăk kyua alu\ wa\l po\k ngă êmưt đei. Să mko\ mjing hdră bruă, ba nao kơ ]ar bi mklă leh ana\n ba nao kơ knơ\ng prăk brei ]an prăk. Knơ\ng prăk amâo nao duah dlăng ôh, [ia\dah leh mâo ana\n ]ih, snăn kơh knơ\ng prăk ni nao duah dlăng”.

Truh kơ ara\ anei, bruă po\k ngă Hdră mtru\n 33 mơ\ng khua Knu\k kna kơ Hdră êlan đru brei sang dôk ho\ng go\ êsei [un wưng thu\n 2015 – 2020 giăm mkrah wah wưng leh, [ia\dah kluôm ]ar Gialai  mrâo brei ]an kơ 940 hlăm ênoh 4 êbâo 438 go\ êsei, jing mrâo mâo 1/5 ênoh hdra\ k`a\m. Klei năng mđing êdi, du\m kdriêk mâo ênoh brei ]an prăk [ia\ jing du\m kdriêk mâo ênoh go\ êsei [un lu h^n êdi mse\ si Mang Yang, Đăk Đoa, Krông Pa, Phú Thiện. Nguyễn Hữu Mặc, Khua adu\ dla\ng bruă mnuih ngă bruă, Kahan êka êkeh leh ana\n Mnuih knap m`ai kdriêk Mang Yang la] snei: mb^t ho\ng bruă knu\k kna alu\ wa\l nah gu\ tuôm ho\ng klei gun kpăk, amâo hưn lac\ djo\ ênoh mrô go\ êsei [un,  snăn hnơ\ng k]ah brei ]an kno\ng 25 êklăk prăk ăt jing mta phu\n  nga\ bi êmưt hnui:

“ 25 êklăk prăk snăn amâo djăp ôh ngă mkra sang. Prăk [ia\ đei, amâo djăp yua kơ bruă pro\ng, anăn mnuih [uôn sang gơ\ amâo mâo ]an ôh. Go\ êsei [un amâo mâo prăk lo\ bi mguôp ôh ]ia\ng ngă sang pro\ng kja\p [ia\. Brei c\an mơ\ng 40 – 50 êklăk prăk, go\ êsei [un lo\ bi đru mguôp mơ\ng 3 – 10 êklăk snăn kơh dưi ru\ mdơ\ng sang”.

Klei bi mkla\ mtru\n 33 jing sai hdra\ mtru\n djo\ ja\k  kơ mnuih [uôn sang, kyua amâo mao djo\ đru kơ mnuih [un dưi  mao klei ga\l mkra mđ^ klei hd^p mda đui] ôh, [ia\dah lo\ đru kơ 2 hdră bruă k`ăm ala ]ar kơ klei mhro\ [un leh ana\n mko\ mkra kr^ng [uôn sang mrâo. Tơdah amâo mâo hmao mkra mlih bi msir mghaih du\m klei ka djo\ hlăk mâo, Klei mkla\ mtru\n tu\ jăk anei srăng amâo dưi truh ôh ho\ng lu go\ êsei [un ti alu\ wa\l.