VOV4.Êđê- Hlăm hdră hruê mbruê, hmei mđung leh sa klei čih hưn hlăm dŭm bruă “Hrăm mbĭt - sa ai – dưi găn klei ruă tưp”. Mñă klă, găn leh 6 mlan jih ai mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp, klei bi mguôp jing ai dưi kơ ala čar dưi găn klei ruă tưp Covid-19 gưl bluh đĭ tal 4. Mbĭt hŏng klei bi mguôp jing dŭm hdră êlan yuôm bhăn mơ̆ng Đảng, bruă kƀĭn ala, knŭk kna hmao ba mdah hŏng klei hmar, djŏ hŏng boh sĭt hlăm grăp wưng klei ruă tưp. Hlăm hruê mmông hlăk jih ai mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp, hdră tlŏ mgang vaccine hŏng dŭm klei gĭr amâo mdei čiăng mâo vaccine, bi mguôp ba jao kdrăp mrâo mrang čiăng dưi čŏng mkra mjing vaccine dưi yap jing hdră êlan - klei đăo knang čiăng kơ ala čar Việt Nam mâo klei dưi, ƀrư̆ ƀrư̆ ksiêm dlăng klei ruă tưp, ba wĭt klei hdĭp msĕ si aguah tlam. Anei jing mta phŭn hlăm 2 klei čih hưn hŏng akŏ “Klei tlŏ mgang vaccine - klei đăo knang dưi hŏng klei ruă tưp”.
Mdê hŏng dŭm gưl mâo klei ruă tưp êlâo, klei bluh đĭ klei ruă tưp tal 4 anei jing ktang hĭn hŏng mta kman bi mlih Delta mâo hnơ̆ng bi mtưp pral. Mơ̆ng sa dua čô mnuih ruă tal êlâo knŏng hlăm sa hrue kăm tal êlâo dua čar Bắc Giang; lehanăn Bắc Ninh. Leh kơ anăn dŭm pluh čô tưp truh kơ ƀuôn prŏng Hồ Chí Minh, hlŏng kluh lar snăk sơưn dŭm êtuh êbâo čô mnuih ruă bhiâo riâo rit kơ anăn. Truh kơ akŏ mlan 7, ênoh mnuih ruă đĭ êbeh kơ 4 mrô, lehanăn đĭ nanao êbeh kơ dua blư̆ knŏng hlăm sa hrue kăm, đĭ truh kơ 5 mrô, jing ti ênoh êbeh kơ 10 êbâo čô mnuih hlăm sa hrue, hlăk hlăm wưng mlan 7, lehanăn jing lu hĭn êdi jing hlăm mlan 8, akŏ mlan 9, ênoh mnuih ruă mâo hrue đĭ truh êbeh 17 êbâo čô mnuih. Jing dua anôk duh mkra prŏng hlăm kluôm ala jing Hà Nội lehanăn ƀuôn prŏng Hồ Chí Minh, lehanăn truh kơ alŭ wăl duh mkra Bình Dương, Đồng Nai... bi kđăl ƀăng sơăi duh mkra mnia mblei, ngă klei bi ktlah yang ƀuôn hŏng klei ktang. Hlăk anăn bruă mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp ti Việt Nam mđrĭng bruă hlue ngă 5 mta klei mtă lehanăn tlŏ vaccine, mdrao mgŭn hŏng kdrăp mrâo, lehanăn klei jih jang mnuih bi mâo klei thâo săng anăn yơh jing boh phŭn mbĭt hŏng klei mkă dlăng kman, bi ktlah, mdrao mgŭn. Lehanăn mâo klei bi mguôp kjăp plah wah bruă răng lehanăn mkhư̆. Hlăm anăn dưi yap vaccine yơh jing tŭ dưn hĭn êdi hlăm bruă mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp, hlăm mta kñăm mdưm klei suaih pral kơ jih jang mnuih jing tal êlâo, knŭk kna mâo leh klei bi klă pŏk bruă tlŏ vaccine bi kluôm ênŭm.
Mơ̆ng mlan 3 leh êgao, gưl tal êlâo, bruă tlŏ vaccine gang mkhư̆ klei ruă tưp Covid 19 hŏng klei pral hŏng ênoh lu dưi pŏk ngă ti Việt Nam, hlăm klei kñăm čiăng dưi tlŏ mgang kơ jih 75 êklăk čô mnuih, hŏng 150 êklăk aruăt mâo tlŏ hlăm knhal jih thŭn 2021 lehanăn hlăm akŏ thŭn 2022. Sa mlan êlâo anăn, keh vaccine gang mkhư̆ klei ruă tưp Covid 19 mâo mkŏ mjing, pioh tŭ mă, kiă kriê, ba yua dŭm ênoh đru, klei đru mguôp hŏng prăk kăk, hŏng vaccine mơ̆ng dŭm êpul bruă, mnuih hlăm ala čar, lehanăn mơ̆ng ala tač êngao; klei bi mnia mblei hŏng ala tač êngao, klei bi ksiêm duah, mkra mjing vaccine hlăm ala čar. Ti anôk mphŭn mkŏ mjing keh; pô djă akŏ knŭk kna, khua knŭk kna Phạm Minh Chính lač:
Lăn čar drei dôk găn klei dleh dlan, Đảng lehanăn knŭk kna hlăk dôk gĭr, ƀiădah čiăng snăk mâo klei sa ai mơ̆ng jih jang mnuih hŏng jih ai tiê, jih jang yang ƀuôn. Hrue anei bi ala kơ Đảng, knŭk kna, bruă mặt trận, kâo iêo mthưr kơ jih jang phung ƀuôn sang sa ai bi gang mkhư̆ klei ruă tưp. Grăp klei bi đru jing sa klei êđăp ênang hĭn kơ asei mlei, kơ gŏ sang drei pô, kơ yang ƀuôn. Anei jing keh klei bi đru, klei bi khăp, bi êdah klei bi mguôp mơ̆ng klei bi đăo knang hŏng ai tiê hrăm mbĭt čiăng dưi găn jih klei dleh dlan, đru mjing sa lăn čar Việt Nam mâo klei dưi.
Hlăm mmông mtrŭt mjhar bruă tlŏ vaccine, Việt Nam knŏng mrâo mâo hlăm brô 4 êklăk hnơ̆ng vaccine mơ̆ng Êpul hgŭm Covax đru lehanăn mơ̆ng ênoh blei pioh tlŏ tal êlâo kơ phung ngă bruă hlăm anôk mkhư̆ gang klei ruă tưp. Bi klă leh hŏng djăp hdră čiăng dưi mâo tlŏ ênŭm vaccine kơ jih jang phung ƀuôn sang, lehanăn kñăm mjing knơ̆ng kơ bruă lŏ kơrŭ wĭt bruă duh mkra, lŏ wĭt hdĭp msĕ si aguah tlam, mâo klei sa ai mơ̆ng Phŭn bruă kđi car, Êpul khua kiă kriê bruă Đảng Gưl dlông, khua knŭk kna mâo mkŏ mjing leh Êpul ngă bruă mơ̆ng Knŭk kna kơ bruă hŏng tač êngao tui duah vaccine, mâo Khua phŭn bruă hŏng tač êngao Bùi Thanh Sơn jing khua êpul. Jih jang phung khua kiă kriê hlăm Đảng, knŭk kna amâo mâo uêñ hrue lehanăn mlam mă bruă amâo mâo mdei, bi tuôm leh hŏng pô anei lehanăn lăn čar adih, truh djăp êpul grŭp êa drao, kñăm čiăng tui duah bi mâo vaccine. Khua lăn čar Nguyễn Xuân Phúc hlăm gưl nao čhưn kơ Cuba, lehanăn nao ti anôk bi kƀĭn gưl dlông Klei bi kƀĭn prŏng Êpul Gơ̆ng mơ̆ng Êpul hgŭm lu ala čar gưl 76 ti ala čar Mi mâo ngă leh lu bruă čiăng tui duah vaccine kơ Việt Nam hlăm thŭn anei, lehanăn hlăm dŭm thŭn kơ anăp. Phung khua kiă kriê dŭm phŭn dhar bruă, alŭ wăl phung duh mkra, anôk bruă hŏng al tač êngao msĕ mơh. Bi tiŏ êran hŏng hrue mmông, gĭr jih ai tiê čiăng dưi ba wĭt boh tŭ dưn yuôm bhăn, hlăm anăn jing ênoh vaccine truh kơ Việt Nam knư̆ hrue knư̆ lu hĭn. Tĭng truh akŏ mlan 10 anei, klei tui duah vaccine mâo êbeh 60 êklăk hnơ̆ng vaccine. Tĭng hlăm akŏ mlan 11, Việt Nam srăng mâo tŭ mă hlăm brô 40 êklăk hnơ̆ng vačine mơ̆ng ala tač êngao đru lehanăn ênoh blei. Khua phŭn bruă hŏng tač êngao Bùi Thanh Sơn lač:
Tal êlâo, lŏ dơ̆ng bi klă hdră êlan sa anăn mơ̆ng Đảng, knŭk kna jing răng mgang klei suaih pral kơ jih jang mnuih, lehanăn êlâo hĭn jing iêo jak klei bi đru hlăm ala čar, lehanăn mơ̆ng ala tač êngao, hlăm anăn jing klei kơ vaccine, čiăng atăt bruă duh mkra mnia mblei, lehanăn klei hdĭp mda jih jang mnuih lŏ wĭt msĕ si aguah tlam hlăm sa wưng pral hĭn tơdah dưi. Tal dua, hŏng klei gĭr prŏng mơ̆ng knŭk kna hlăm hdră êlan tlŏ vaccine čiăng dưi tlŏ bi ênŭm kơ jih jang phung ƀuôn sang. Snăn tui duah bi mâo êa drao mơ̆ng ala tač êngao hŏng klei pral hĭn, ba vaccine, hlăm anăn kdrăp mdrao mgŭn lehanăn êa drao mdrao covid 19 truh hŏng lăn čar pô knư̆ hnưm knư̆ jăk.
Hŏng hdră êlan “Amâo mâo lui ôh sa čô mnuih kơ tluôn lĕ hlăm klei ruă tưp, amâo mâo pô dôk kngao ôh bi mâo tlŏ vaccine sơăi”. Truh kơ akŏ mlan 10 kluôm ala mâo tlŏ leh êbeh 50 êklăk čô mnuih aruăt tal sa, lehanăn 14 êklăk čô mnuih mâo tlŏ ênŭm aruăt tal dua. Ti dŭm alŭ wăl jing anôk găn klei ruă tưp snăn mâo tlŏ leh truh 80%, lehanăn truh 95% ênoh mnuih mâo tlŏ vaccine aruăt tal sa. Hŏng ai tiê klei mĭn dôk čang guôn, hlŏng kơ klei mơak, lehanăn klei đăo knang kơ vaccine bi êdah leh hlăm grăp čô mnuih leh tlŏ vaccine:
-Hlăm klei tlŏ êa drao mâo phung aê mdrao lŏ mkă dlăng bi nik, kčĕ kơ hmei srăng mâo si klei êa drao ngă leh tlŏ;
-Sĭt nik mơ̆ng vaccine srăng mjing kơ pô ai ktang dưi lŏ bi kdơ̆ng hŏng kman. Tơdah klei ruă tưp Covid truh hlăm alŭ wăl pô snăn pô hơĭt leh mơh ai tiê, lehanăn čang hmăng kơ asei mlei pô mâo ai dưi kdơ̆ng hŏng klei ruă.
Anăn yơh jing ai tiê mơ̆ng phung ƀuôn sang leh mâo tlŏ vaccine Covid 19, hmei mâo mă asăp. Leh 90 hrue jing klei mtrŭt mjhar tlŏ mgang hŏng dŭm pluh êbâo čô phung nai aê mdrao hrue lehanăn mlan mă bruă amâo mâo mdei čiăng nao tlŏ mgang kơ phung ƀuôn sang, truh ti wưng anei, jih jang aruăt mâo tlŏ anăn, dưi ƀuh ênoh mnuih djiê kah knar knŏng hlăm 300 čô mnuih hlăm sa hrue ti ƀuôn prŏng Hồ Chí Minh êlâo anăn, ƀiădah ară anei hrŏ leh ti ênoh dua mrô. Ênoh mnuih tưp djŏ kah knar hlăm kluôm ala mơ̆ng 10 êbâo čô mnuih/hrue trŭn leh kgŭ 4 êbâo čô mnuih/hrue. Ênoh mnuih đuĕ nao kơ kjham hrŏ 40%. Tui si tĭng mâo giăm 20 êbâo čô phung nai aê mdrao mơ̆ng kwar Dưr nao đru kơ anôk mâo klei ruă tưp prŏng ti ƀuôn prŏng Hồ Chí Minh, lehanăn dŭm čar nah Dhŭng dưi wĭt leh kơ ƀuôn sang digơ̆ pô, mbĭt hŏng klei mơak dơ̆ng dưi msưh kdŭn klei ruă tưp.
Dưi hŏng klei ruă tưp jing klei dưi mơ̆ng phung ƀuôn sang. Hŏng hdră êlan, hdră mnêč mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp hlăm klei knhăk, bi djŏ guôp hŏng grăp wưng, hlăm anăn bi klă tlŏ bi ênŭm vaccine jing phŭn, jing tal êlâo, Việt Nam mâo leh klei đăo knang sĭt kơ klei dưi, msĕ hŏng klei Khua knŭk kna Phạm Minh Chính lač giăm anei:
“Drei đăo knang srăng dưi msưh kdŭn klei ruă tưp, ba wĭt klei suaih pral kơ jih jang mnuih, lehanăn mđĭ kyar lăn čar. Klei đăo knang anăn kyua mă bruă hlăm grăp hrue, hŏng klei grăp čô drei mâo klei knang jing ba klei đăo knang kơ lăn čar, kơ hƀuê ênuk kdrưh k’ăm kơ djuê ana. Drei knang sĭt hŏng klei bi blah anei, drei srăng đĭ hriê kơ prŏng, kơ ktang, kơ kjăp hĭn pioh rŭ mdơ̆ng lăn čar ktang kjăp, kyua mta kñăm phung ƀuôn sang mdrŏng sah, hnŭk êngiê, mtăp mđơr lehanăn kreh dhar”./.
Pô mblang: Y-Khem Niê
Viết bình luận