Êbeh 50 thŭn hŏng anei, gŏ sang Chu Đình Minh, ti ƀuôn prŏng Hà Nội ăt čang hmăng nanao dưi ƀuh klang ama ñu jing lĭng kahan djiê êngiă Chu Đình Thân. Ñu knŏng thâo mă ama ñu djiê êngiă ti kdrăn mblah Quảng Trị. Ñu đĭ êdeh p’phut nao duah djăp anôk msat lĭng kahan ti Quảng Trị, ƀiădah truh kơ ară anei ka ƀuh mơh. Ba mbĭt hŏng klei ênguôt, Chu Đình Minh ktuê dŭm mtih kđông mtao đưm bŏ hŏng ƀăng boh phao. Ñu đăo knang, ama ñu ăt dôk đih ti gŭ lăn, gŭ rơ̆k ti gŭ jơ̆ng kđông mtao đưm anei:

 “Leh amĭ kkiêng leh anăn đĭ hriê kơ prŏng, kâo amâo dưi bi tuôm hŏng ama. Kâo knŏng thâo ama kâo djiê êngiă ti kđông đưm Quảng Trị anei. Kđông mtao đưm anei, dlăng kơ mtih kdrưh kơăm, prŏng leh anăn kjăp sơnăk ƀiădah ƀăng boh phao sơăi ya lŏ dôk, bi anak mnuih si lŏ jing. Gŏ sang kâo ăt tŭ ư, tơdah pô myun dưi duah ƀuh, knŏng sa bĕ klang tŭ mơh, dưi bi klă anăn jing ama pô, snăn jing klei mơak hĭn hlăm klei hdĭp kâo leh”.

Krĭng lăn pui Quảng Trị jhŏng ktang leh anăn myang ăt adôk gru klei bi blah, ăt dôk phung lĭng kahan ti krah ênuk êđăp ênang nao duah đĭng kna. Ti krah mđiă ktang kwar Krah, phung lĭng kahan bi kƀĭn klang phung djiê êngiă, duah hlăm gŭ lăn. Diñu duah klă čiăng amâo mâo lui ôh sa mta mnơ̆ng, klei bi knăl, klei čih hưn phung lĭng kahan djiê êngiă. Đại úy Lưu Văn Trí, Êpul tui duah Êpul bruă duh mkra - bruă lĭng kahan 337, kahan alŭ wăl 4 brei thâo, klei bi blah kbưi leh, bruă tui duah klang kleh lĭng kahan djiê êngiă ƀrư̆ hruê ƀrư̆ dleh dlan hĭn.

 “Dŭm mta mnơ̆ng mơ̆ng klang kleh lĭng kahan êngiă asei, wăt sa blah mnal đưm yua đŭng asei atâo, ară anei dŭm blah mnal anei dôk gŭ lăn êbeh 50 thŭn leh, amâo lŏ dôk jăk ênŭm ôh. Phung lĭng kahan klam ngă bruă hrui mklin srăng mâo klei gĭr, klei răng čiăng mă hĕ lăn leh anăn tui duah. Hlăm klei dơr, boh ƀom min bi mtuh lŭ blư̆, ară anei knŏng adôk mă klei tui duah”.

Dŭm thŭn êgao, hŏng klei gĭt gai mơ̆ng Đảng, Knŭk kna, klei đru mơ̆ng dŭm Phŭn, dhar bruă, alŭ wăl leh anăn êpul ngă bruă klam, bruă tui duah klang phung lĭng kahan djiê êngiă dưi nao nanao, hơĭt kjăp. Hlăm wưng thŭn 2021 - 2025, kluôm ala dưi tui duah leh anăn bi kƀĭn giăm 7000 klang kleh lĭng kahan djiê êngiă, tŭ mă giăm 13.500 mta ksiêm mkă, bi klă hlei pô kơ êbeh 100 čô lĭng kahan djiê êngiă hŏng hdră bi klă AND leh anăn êbeh 2.500 čô lĭng kahan djiê êngiă hŏng klei bi klă, mkŏ mjing hruê mă êbeh 60.000 mta ksiêm mkă čiăng rŭ mdơ̆ng anôk bruă gen găp djuê lĭng kahan djiê êngiă.

 Truh kơ ară anei, ăt adôk hlăm brô 175.000 klang lĭng kahan djiê êngiă ka dưi ƀuh leh anăn êbeh 300.000 msat lĭng kahan djiê êngiă ka dưi bi klă hlei pô. Êjai anăn, klei găl ngă bruă ƀrư̆ hruê ƀrư̆ dleh kyua sui đei, gru klei bi blah ƀrư̆ hruê ƀrư̆ luč.

Mrâo anei, ti wăl anôk kriê pioh gưl ala čar kđông đưm Quảng Trị, k’iăng Khua Knŭk kna Phạm Thị Thanh Trà, khua êpul gĭt gai mơ̆ng ala čar kơ bruă tui duah, bi kƀĭn leh anăn bi klă hlei pô lĭng kahan djiê êngiă mtrŭt mjhar leh “Hdră 500 hruê mlam mđĭ klei tui duah, bi kƀĭn leh anăn bi klă lĭng kahan djiê êngiă”. Hluê anăn wưng tal 1 mơ̆ng mlan 1/2026 - 7/2027 srăng bi leh bruă mă mta ksiêm mkă hŏng jih jang msat lĭng kahan ka thâo hlei pô hlăm dŭm msat lĭng kahan êngiă asei hlăm kluôm ala (hlăm brô 230.000 boh msat) leh anăn ênoh klang kleh mrâo tui duah, bi kƀĭn.

Wưng tal 2, mơ̆ng mlan 7/2027 - 12/2030 srăng ksiêm duah mă mta ksiêm mkă hŏng msat lĭng kahan mâo klei čih hưn ƀiădah ka dưi bi klă hlei pô leh anăn ênoh klang kleh mâo tui duah, bi kƀĭn. Sa hlăm dŭm klei kdlưn hĭn mơ̆ng hdră êlan anei jing mtrŭt mđĭ ba yua kdrăp AND hlăm klei bi klă klang kleh lĭng kahan êngiă asei. Êlâo dih, bruă thâo krah knŏng dlăng kơ kdrăp mnơ̆ng, anôk amâodah klei yăl dliê, ară anei klei kreh knhâo pŏk leh êlan nao mrâo, djŏ hĭn leh anăn klă hĭn.

 Bruă mtrŭt mhar hdră bruă anei amâo djŏ knŏng jing klei kčĕ ngă bruă, ƀiădah lŏ jing klei bi klă klei gĭr mơ̆ng bruă kđi čar. Gưl tal êlâo, bruă tui duah leh anăn bi klă lĭng kahan êngiă asei dưi mâo hdră êlan hnơ̆ng lăn čar, hŏng dŭm klei čuăn klă klơ̆ng, hruê mmông klă nik leh anăn iêo jak klei nao hgŭm mơ̆ng lu êpul lĭng kahan, Bruă sang čư̆ êa alŭ wăl, dhar bruă kreh knhâo leh anăn găp djuê lĭng kahan êngiă asei:

K’iăng Khua Knŭk kna Phạm Thị Thanh Trà mñă:

 “Bruă tui duah, bi kƀĭn leh anăn bi klă hlei pô lĭng kahan êngiă asei amâodjŏ knŏng jing bruă klam thơ̆ng kơ bruă, ƀiădah êlâo hĭn jing bi êdah hdră bhiăn Mnăm êa hdơr kơ hnoh, jing bruă klam kđi čar yuôm bhăn mơ̆ng Đảng, Knŭk kna leh anăn mnuih ƀuôn sang drei, jing klei bi hdơr hŏng phung duh myơr klei hdĭp kơ klei êđăp ênang lăn čar. Hĭn kơnăn, anei jing asăp mtrŭn mơ̆ng ai tiê - sa klei mtrŭt mjhar drei amâo dưi ngă êmưt, amâodưi lač dưi leh hŏng klei pô dưi ngă ƀiădah srăng gĭr, ktang phĭt hĭn čiăng ba phung jhŏng ktang êngiă asei wĭt hŏng lăn amĭ, hŏng gŏ sang, hŏng anăn pô”.

Mđing truh bi hdơr 80 thŭn hruê kahan êka - êngiă asei, Hdră 500 hruê mlam mtrŭt mđĭ klei tui duah, bi kƀĭn leh anăn bi klă hlei pô lĭng kahan êngiă asei mdưm mta kñăm klă klơ̆ng hlăm bruă tui duah leh anăn bi kƀĭn hlăm brô 7.000 klang kleh, bi klă hlăm brô 18.000 mta AND, mkŏ mjing klei čih pioh gen găp djuê, mbĭt anăn msir dŭm krĭng lăn adôk boh ƀom, min, mnơ̆ng mtuh ênuk bi blah čiăng pŏk êlan duah phung luč leh. Hdră bruă anei ăt pŏk klei hmăng hmưi mơ̆ng gŏ sang dưi drông lĭng kahan êngiă asei lŏ wĭt leh êbeh 50 thŭn čang guôn./.