VOV4.Êđê - Leh gia\m 2 mlan ang^n êbu\ mrô 12 tuh hriê kơ kr^ng la\n kru\ kdơ\ng êlâo adih Yang Mao, kdriêk Krông Bông, ]ar Daklak, ho\ng klei pral đru mơ\ng brua\ knu\k kna alu\ wa\l lehana\n anôk brua\ djo\ tuôm, a\t mse\ mơh klei bi kah mbha, đru dla\ng ba mơ\ng yang [uôn, klei hd^p tinei hla\k [rư\ [rư\ dưi lo\ h’^t kja\p lehana\n dưi lo\ mko\ w^t. Kha\dah ka jih ôh klei dleh dlan, [ia\dah mnuih [uôn sang ti sa\ Yang Mao a\t [uh h’uh mđao hla\m ai tiê, đa\o knang tu\ drông sa thu\n mrâo 2018 ho\ng lu klei ]ang hma\ng mrâo. Kdrê] hruê anei, ]ih la] kơ klei g^r mơ\ng Êpul kahan Knơ\ng  g^t gai L^ng kahan ]ar Daklak đru kơ mnuih [uôn sang kr^ng Ang^n êbu\ nga\ Yang Mao, bi h’^t klei hd^p, c\ia\ng hra\m mb^t [uh klei kha\p ]ia\ng hdơ\ng anak mnuih lehana\n klei ]ia\ng hd^p ja\k j^n êdi ti kr^ng la\n kru\ kgu\ kdơ\ng anei.

{uôn Tar lo\ w^t h’^t ênang

Hruê knhal jih thu\n 2017, leh lo\ nao kơ să Yang Mao, kdriêk Krông Bông, ]ar Daklak, du\m boh sang mrâo ru\ mdơ\ng h’^t kjăp mb^t ho\ng du\m boh sang ]uôr tôl gu\ adiê mđiă, hlăk mjing ai hd^p mrâo ti kr^ng anôk ang^n êbu\ nga\ anei. Weh kơ sang amai H’Thu Niê ti [uôn Tar, să Yang Mao, êjai jih jang hlăk kuh ku\m ênu\m ênap djuê kpur pui hlăm sang krum h’uh mđao mrâo mâo êpul l^ng kahan lo\ ru\ mdơ\ng leh rue# ang^n êbu\. Amai H’Thu Niê yăl dliê, sui ho\ng anei ka bo\ mơh 2 mlan du\m pluh boh sang ti Yang Mao ang^n êbu\ mrô 12 puh mđung, djam mtam, mnơ\ng rông, u\n mnu\ lui] liê kjham kyua ang^n êbu\ ngă, ang^n êbu\ mdê mdô pătdah sui s^n leh lo\ mâo klei hma^ djo\ mse\ snăn truh kơ kr^ng lăn Dap kngư hlăm knhal jih thu\n 2017. {ia\dah hlăm klei dleh dlan ana\n jiă [a\l klei khăp ]ia\ng hlăm gưl ang^n êbu\ leh ana\n bohnik gơ\ leh rue# ang^n êbu\ du\m gưl brua\ knu\k kna, du\m êpul êya, l^ng kahan leh ana\n phung mâo ai tiê kmah thâo pap đru brei leh mnơ\ng [ơ\ng, snăn amâo mâo ôh pô ư\ êpa. Ho\ng go\ êsei H’Thu Niê mâo du\m hdră bruă đru mnuih knap m`ai leh ana\n hdră bruă kyua mnuih [un đru 3 drei êmô mjeh, sơnăn amai hơ\k m’ak êdi, g^r hla\m thu\n mrâo srăng mâo klei hd^p h’^t kjăp h^n kơ thu\n êlâo:

“ Sang mrâo mâo phung l^ng kahan hriê ru\ mdơ\ng brei. Dơ\ng truh tit pưk sang mse\ snei gơ\ m’ak êdi yơh, grăp boh sang, djăp mnuih hơ\k m’ak s’a^. Mrâo anei mâo êmô đru brei kơ  go\ êsei [un mâo 2 drei, 10 hruê êgao lo\ brei 1 drei dơ\ng jing 3 drei. Thu\n ana\p truh kâo g^r ktưn pla hbei [lang, ngă lo\, pla ktơr [rư\ [rư\ kâo lo\ ru\ mdơ\ng sang mrâo”.

Sang krum dlông mơ\ng go\ sang H’Thu Niê mâo phung l^ng kahan lo\ w^t ru\ mdơ\ng leh ang^n êbu\ nga\

Ăt mse\ go\ êsei amai H’Thu Niê, sang mơ\ng go\ êsei Y’Bhiông Niê, Mduôn [uôn [uôn Tar, să Yang Mao tuôm ho\ng ang^n êbuh ngă dlưh êbuh jih, [ia\dah Y’Bhiông ăt nao hlăm grăp boh sang ]ua\ êmuh, jak iêu phung hlăk ai kih mdoh, iêu la] mnuih [uôn sang dja\l bi h’^t kjăp klei hd^p mda. Jing kahan hđăp mâo bruă tu\ dưn ho\ng cách mạng, klei hd^p mda dleh dlan, anăn `u mâo Knơ\ng bruă g^t gai L^ng kahan ]ar Daklak đru brei 70 êklăk prăk ]ia\ng ru\ mdơ\ng sang dôk leh ang^n êbu\ nao ga\n. Hlăm sang mdơ\ng êjai, dôk guôn nga\ leh sang dôk mkra, mnơ\ng yua mtu\k mtu\l, [ia\dah Mduôn [uôn Y’Bhiông ăt mâo sa anôk điêt ]ia\ng dưm rup awa Hồ leh ana\n Đại tướng Võ Nguyên Giáp ho\ng klei mpu\, mtă mtăn kơ ai tiê hgu\m mguôp, klei g^r ktưn leh ana\n klei đăo knang ga\n hgao klei dleh dlan:

“ Pưk sang dlưh rai leh, snăn mâo phung l^ng kahan đru ngă mkra gơ\ leh êlâo kơ Tit mơh. Kâo nao hlăm grăp boh sang mnuih [uôn sang, bi juh mnuih [uôn sang đăm ênguôt ôh, bi g^r ktưn, đăm bi m^n lu ôh, lo\ mko\ w^t. Kơ bruă duh mkra snăn hlei mâo đang kphê,  lo\ bi mbu\ phu\n kphê. Hlei pô ka mâo sang bi ru\ mdơ\ng sang, l^ng kahan đru drei, đru mse\ snăn gơ\ lu leh êdi yơh, [ia\dah drei c\ia\ng bi g^r ktưn ngă lu h^n dơ\ng”.

Sang Kahan hđa\p Y’Bhiông Niê, mduôn [uôn [uôn Tar, sa\ Yang Mao mâo phung l^ng kahan đru 70 êkla\k pra\k mrâo lo\ ru\ mdơ\ng

Hluê si klei t^ng yap mơ\ng Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa să Yang Mao, kdriêk Krông Bông, ang^n êbu\ mrô 12 ngă dlưh rai 106 boh sang leh ana\n êbeh 450 boh sang kpo\k ]uôr. Êbeh 200 ha mnơ\ng pla djăp mta lui] ti mang. Ênoh lui] liê hlăm alu\ wa\l să Yang Mao truh êbeh 40 êklai prăk. Trần Thế Hưởng, Knuă druh Adu\ bruă T^ng yap să Yang Mao brei thâo: giăm 1 mlan ho\ng anei, mnuih [uôn sang hlăm alu\ wa\l tu\ mă klei đru brei pro\ng êdi mơ\ng knu\k kna ăt mse\ mơh klei đru brei mơ\ng du\m êpul êya yang [uôn, ho\ng ênoh yuôm êbeh 3 êklai prăk:

“ Leh hmư\ klei hâo hưn snăn du\m anôk bruă bi nao ho\ng lu hnư mnơ\ng đru brei, đru ho\ng prăk bi juh ai tiê. Ana\n jing klei bi juh ai tiê pro\ng pr^n ]ia\ng msir mghaih klei truh tơl, lo\ mko\ mjing bruă duh mkra. Mâo du\m êpul đru ho\ng prăk, du\m mta mnơ\ng yua aguah tlam lu êdi. Hluê si klei t^ng yap ênoh đru brei ho\ng prăk leh ana\n mnơ\ng truh êbeh 3 êklai prăk. Du\m anôk bruă mnuih [uôn sang nao đru brei tôl, ai ngă bruă, digơ\ đru msir mghaih klei truh tơl, lo\ mkra w^t sang kơ mnuih [uôn sang”.

Mb^t ho\ng du\m êpul êya phu\n mse\ si l^ng kahan, Đoàn êdam êra, êpul đru mnuih knap m`ai “ Kwang kngan khăp ]ia\ng” ti [uôn pro\ng {uôn Ma Thuột mko\ mjing lu gưl nao kơ kdriêk Krông Bông đru mnuih [uôn sang msir mghaih klei truh tơl ang^n êbu\ mrô 12 ngă. Êpul iêu la] kơ mnuih [uôn sang hlăm leh ana\n êngao ]ar đru mguôp êbeh 70 êklăk prăk; blei mnơ\ng ru\ mdơ\ng, msei, tôl. Mb^t ana\n jak iêu 50 ]ô mnuih ba ana\p djă ba du\m mta êdeh êdâo, ma\i mo\k nao kơ 2 să kr^ng taih kbưi Yang Mao leh ana\n }ư\ Pui ]ia\ng ru\ mdơ\ng leh ana\n lo\ pơ\ng tôl sang kơ 9 go\ êsei mnuih [uôn sang djuê [ia\ dleh dlan h^n. Mgei ai tiê kyua mâo êpul êdam êra đru brei 120m2 tôl ]ia\ng lo\ pơ\ng sang dôk leh ana\n đru brei mỳ hdang hlăk êjai go\ êsei amâo lo\ mâo ôh mnơ\ng [ơ\ng, aduôn H’Suôn Niê ti [uôn Mnang Dơng, să Yang Mao ]ia\ng êluh êa ală mta:

“ Amâo mâo anôk p^t, amâo mâo mdiê, braih hua\. Phung êdam êra hriê brei 2 thu\ng mi hdang krô. Phung êdam êra hriê đru mbha brei tôl. Ara\ anei dlăng kơ sang siam  kjha\p, kâo h’^t ai tiê leh. Mduôn kdjăt, hơ\k đei, m’ak êdi, êluh êa ală mta, ]ia\ng hia êdi yơh. La] jăk kơ phung êdam êra”.

Go\ sang H’Suôn Niê ti [uôn Mnang Dơ\ng, sa\ Yang Mao m’ak kyua mâo êpul  nga\ brua\ ba ana\p “ Kwang kngan kha\p c\ia\ng” đru brei tôl lo\ pơ\ng c\uôr sang

Nguyễn Duy Học, Khua êpul đru mnuih knap m`ai “ Kwang kngan Khăp ]ia\ng” brei thâo: bruă đru mnuih [uôn sang kr^ng mâo klei hma^ djo\ mơ\ng ang^n mrô 12 ngă srăng lo\ dơ\ng hluê ngă, yap wa\t hruê tal êlâo mơ\ng thu\n mrâo 2018:

“ Leh dlăng rup hră klei mrâo VOV hưn mthâo mnuih [uôn sang Yang Mao êa lip, sang kpo\k ]uôr, dlưh rai jih. Mơ\ng du\m po\k rup ana\n, êpul iêu mthưr mnuih [uôn sang, ayo\ng adei hlăm êpul đru mguôp prăk, ai ngă bruă lo\ mkra sang dôk kơ mnuih [uôn sang. Hruê 31 êpul hriê ti anei lo\ mkra w^t du\m boh sang, Tlam m’măt êpul dôk đăm drông thu\n mrâo ho\ng mnuih [uôn sang. Aguah hruê 1 êpul lo\ dơ\ng nao kơ du\m boh sang mnuih [uôn sang ]ia\ng lo\ mkra pưk sang kơ mnuih [uôn sang”.

Bi ktlah ho\ng Yang Mao, kr^ng phu\n kơ klei kru\ kdơ\ng êlâo dih, bi ktlah ho\ng mnuih [uôn sang Êđê. M’nông adôk mâo lu klei dleh dlan, lo\ tuôm ho\ng klei ang^n êbu\ puh mđung ngă klei lui] liê kjham, [ia\dah ho\ng klei mđing dlăng, hmao iêu la] mơ\ng bruă Đảng, Knu\k kna ti du\m gưl ăt mse\ mơh klei bi kah đru dlăng ba mơ\ng yang [uôn, Yang Mao hlăk bi mlih grăp hruê, sa ai hd^p ktang hra\m mb^t ho\ng klei khăp ]ia\ng ngă kơ mnuih [uôn sang ti Yang Mao [uh h’uh mđao ai tiê, đăo knang k]ưm mu\t hla\m thu\n 2018 ho\ng lu klei ]ang hmang mrâo./.

H’Mrư pô ]ih – Y Khem ra\k