VOV4.Êđê- Tơdah tĭng mơ̆ng gưl bluh mâo klei ruă tưp tal 4 hlăm dŭm hruê knhal jih mlan 3 thŭn anei, mkă hŏng dŭm gưl bluh mâo êlâo, gưl bluh mâo klei ruă tưp tal anei hmăi leh kjham truh kơ djăp mta ra bruă hlăm klei hdĭp mda aguah tlam, bruă duh mkra – ala ƀuôn. Ênoh mnuih ruă Covid 19 lehanăn djiê mâo lu nanao, dôk čiăng hdră êlan mdrơ̆ng hŏng klei ruă pral hĭn, tŭ dưn hĭn hluê grăp wưng đa wăt grăp mmông. Hlăm dŭm hruê mmông dleh dlan anei, ti gŭ klei gĭt gai mơ̆ng Đảng, klei kiă kriê kluôm djŏ hŏng klei dôk mâo sĭt mơ̆ng Knŭk kna đru leh kơ ƀuôn prŏng Hồ Chí Minh lehanăn dŭm čar kwar Dhŭng, ăt msĕ hŏng kluôm ala ƀrư̆ dưi ksiêm dlăng kjăp klei ruă tưp. Lu krĭng wăl tŭ klei hmăi kjham ăt dôk dleh dlan, klei ruă tưp ăt dleh dưi ksiêm dlăng, hnơ̆ng tưp lar dôk mâo pral, dleh tĭng knăl, ƀiădah kluôm ala ăt gĭr “Hgŭm kngan – sa ai hgao klei ruă tưp”. Anei ăt jing mta phŭn mơ̆ng klei čih mâo êpul čih klei mrâo Sang mđung asăp blŭ Việt Nam hluê ngă. Klei čih tal 1 mâo anăn: “Hgŭm mguôp – ai ktang hlăm ala čar kñăm hgao klei ruă tưp”.

Dlăng kluôm klei ruă Covid-19 bluh mâo tal 4, amâo djŏ knŏng Việt Nam ôh ƀiădah dŭm ala čar dlông rŏng lăn hmaĭ kjham. Klei bluh mâo mta mtâo delta mĭndah amâo dưi gang mkhư̆ ôh, ngă leh, leh anăn hlăk lông dlăng, arưp aram klei tŭ dưn mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp mơ̆ng grăp ala čar, wăt dŭm ala čar mâo bruă duh mkra p’prŏng, mâo bruă mdrao mgŭn mrâo mrang msĕ si Mi ăt mâo truh dŭm êtuh čô djiê hlăm grăp hruê kyua Covid-19. Ala čar Ăngle grăp hruê mâo êbeh 30 êbâo čô mnuih ruă, Nga êbeh 25 êbâo čô… Mâo lu ala čar msĕ si Australia amâodah Singapore tui tiŏ hdră kñăm amâo mâo ôh Covid tŭ jing lu mlan êgao, ară anei ăt pral mâo mta mrâo delta ngă tưp lar.

 Hlăm gưl klei ruă tưp mâo anăn Delta, Việt Nam ăt msĕ snăn mơh. Leh hnơ̆ng kman lu hĭn 300 blư̆ dŭm mta mrâo êlâo anăn, bruă tưp lar pral knŏng dŭm blư̆ bi êwa. Truh knhal jih hruê kăm êgao, kluôm ala mâo êbeh 850 êbâo čô mnuih. Covid-19 ngă kơ êbeh 20 êbâo čô mnuih djiê. Bruă hrui mă, mdrao mgŭn bŏ hŏng rŭng răng. Bruă mdrao mgŭn kluôm ala hlăk êgao hnơ̆ng, ară anei ƀrư̆ kjham hĭn. Ti dŭm alŭ wăl mâo klei ruă tưp, hlăm djăp anôk čiăng mjêč mkŏ mjing sang êa drao jing jai... ƀiădah ăt kăn dưi mdrao jih kơ ênoh mnuih ruă đĭ pral dŭm êbâo čô mnuih, boh nik êbeh pluh êbâo čô hlăm grăp hruê. Ea kơ hŏ, êa ală dŭm êpul anôk phŭn amâo mdei tuh kyua mta mrâo Delta ngă kơ lu mnuih nao kơ kjham pral đei. Lu mnuih rŭng răng, ruă ai tiê ti anăp găp djuê đuê̆ nao pral snăk:

Hjăn gŏ sang hmei 3 čô mnuih ruă Covid, ung kâo truh 78 kg ƀiădah ăn kăn dưi leh mơh.

 Hrăm mbĭt amâo uêñ kơ hruê mlam hŏng mnuih ƀuôn sang hlăm jih êbeh 6 mlan gĭr gang mkhư̆ hŏng klei ruă tưp, Knŭk kna iêo mkrum leh ai ktang kơ bruă anei. Khua knŭk kna Phạm Minh Chính lu blư̆ mñă klă, brei kƀĭn klei găl, răng mgang klei hdĭp kơ mnuih ƀuôn sang. Ƀrư̆ dleh dlan hĭn brei bi hgŭm hĭn čiăng duah hdră msir bi djŏ guôp:

“Êdu êun, hiu êmuh, mđing hmư̆ klei blŭ mguôp, ruah hdră msir jăk hĭn čiăng mkŏ mjing hluê ngă, iêo mkrum ai ktang mơ̆ng jih bruă kđi čar leh anăn jih jang mnuih ƀuôn sang čiăng mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp, hơĭt kjăp boh klei. Dlăng klei dleh dlan, lông dlăng jing boh kdrŭt gĭr ktưn, bi mklă leh anăn hriê kơ prŏng. Brei hơĭt ai tiê, gĭr jih hnơ̆ng čiăng hluê ngă dŭm hdră kñăm, hdră msir kčah kơ klei hdĭp mbruă, mơ̆ng tur knơ̆ng boh sĭt, ngă êjai mă klei hriăm êjai, mbŏ, ƀrư̆ bi leh, amâo ngă pral ôh.”

 Gưl bluh mâo tal 4 hŏng hŏng dleh dlan, amâo tui hluê si klei bhiăn leh anăn ka tuôm mâo ôh. Čiăng ba mdah dŭm hdră bruă, bi mklă yuôm bhăn, Knŭk kna brei ktuê dlăng boh sĭt. Hlăm wưng bluh mâo klei ruă tưp, Khua knŭk kna leh anăn phung hlăm Knŭk kna lu blư̆ nao ti anôk mâo klei ruă tưp ƀuôn prŏng Hồ Chí Minh, Bình Dương...  ksiêm dlăng, gĭt gai bruă gang mkhư̆ klei ruă tưp. Anôk bruă gĭt gai ala čar gang mkhư̆ klei ruă Covid-19 ăt mâo lu klei mă bruă online mkŏ hŏng dŭm êtuh kdriêk čar, wăl krah, truh dŭm êbâo anôk mkă gưl să, ƀuôn hgŭm, wăl krah, mơ̆ng năn ksiêm dlăng leh anăn gĭt gai tliêr kjăp truh gưl bruă nah gŭ hluê ngă. Bruă gĭt gai gang mkhư̆ klei ruă tưp, kreh knhâo leh anăn mkiêt mkriêm.  Ăt gưl êlâo hluê ngă klei Khua knŭk kna gĭt gai mă să ƀuôn hgŭm jing kđông mdrơ̆ng hŏng dŭm pluh êbâo “êpul Covid-19 êpul êya” mkŏ mjing, adiê hjan amâodah mđiă dôk ti kđông răng mgang krĭng ka mâo klei ruă tưp wăl mnuih ƀuôn sang dôk, bi ktlah hjăn dŭm krĭng mâo lu klei huĭ hyưt. Bruă mdrao mgŭn nah gŭ ăt mđĭ lar bruă klam, klei găl mdê hjăn pô. Hŏng gru hmô “Anôk mdrao mgŭn êrô hiu”, dŭm anôk mdrao mgŭn hlăm ƀuôn hgŭm, să ba klei mdrao mgŭn truh hnưm hĭn hŏng grăp čô mnuih ƀuôn sang, grăp wăl mnuih ƀuôn sang, grăp sang mkra mjing. Khua dlăng bruă Đảng čar Bình Dương Nguyễn Văn Lợi brei thâo:

“Leh ƀuh F0 tơdah mnuih mă bruă tlŏ leh 2 aruăt, 1 aruăt vaccin snăn bi ktlah hjăn ti sang brei mnăm êa drao, ktuê dlăng tơdah nao kơ kjham. Drei čuăl krĭng, kwang dar điêt ƀiă, leh anăn krih êa drao mdjiê kman, msir mgaih phung F0. F1 leh anăn sa, dua hruê brei lŏ wĭt mkra mjing msĕ hŏng aguah tlam, bi tơdah mâo F0 snăn kđăl ƀăng anôk mkra mjing amâo djŏ ôh. Anei jing bruă klam mơ̆ng anôk bruă mdrao mgŭn êrô hiu.

 Ti gŭ klei Knŭk kna gĭt gai, sa hdră đru prŏng ka tuôm mâo ôh kơ ƀuôn prŏng HCM leh anăn dŭm čar nah Dhŭng mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp mâo hlăm kluôm ala. Grăp čar, ƀuôn prŏng ba nao dŭm êtuh čô aê mdrao ti ƀuôn prŏng HCM. Dŭm êpul phŭn, êpul Covid-19 hlăm êpul êya, dŭm êpul bruă, phung čŏng ngă bruă amâo guôn khua thŭn, mđĭ lar ai tiê bi hgŭm jih djuê ana, săn asei kyua klei suaih pral yang ƀuôn, kyua klei tŭ dưn ala čar, djuê ana… Dŭm êbâo čô aê mdrao, êdam êra, sinh viên nao hlăm hdră mdrơ̆ng hŏng klei ruă tưp amâo kĭ kơ̆ ôh.

 Klei khăp mnuih ƀuôn sang dưi krŭ wĭt djŏ mmông, mđĭ lar klei tŭ dưn jăk. Ti gŭ klei gĭt gai mơ̆ng Knŭk kna, anôk bruă djŏ tuôm leh anăn bruă sang čư̆ êa dŭm alŭ wăl, klei ruă Covid-19 hlăm kluôm ala ƀrư̆ dưi ktuê dlăng. Leh lu mlan bi ktlah, klei hdĭp aguah tlam mrâo mphŭn lŏ wĭt pŏk ti lu čar, ƀuôn prŏng mơ̆ng Dưr truh kơ Dhŭng.

Pô mblang: H’Zawut Ƀuôn Yă