VOV4.Êđê - Jih ai tiê ho\ng brua\, ho\ng hđeh hria\m hra\ jing du\m mta klei mơ\ng [^ng mtô mb^t, phung am^ ama hđeh leh ana\n hđeh hria\m hra\ lac\ kơ nai mtô Y’Srơm ti Sang hra\ Gưl II Lê Quý Đôn, sa\ Trường Xuân, kdriêk Dak Song, c\ar Daknông. Bi [rơ\k mdih ai tiê kria\ng hria\m hra\ hla\m hđeh hria\m hra\ djuê [ia\, nai Y’Srơm duah leh ana\n ba yua nanao lu hdra\ mtô djo\ guôp, mâo klei tu\, đru kơ phung hđeh hria\m hha\ kha\p kơ klei hria\m, m’ak hriê kơ sang hra\.

Am^ k’kiêng thu\n 1984, ti [uôn Bu Bơ, să Trường Xuân, kdriêk Dak Song, ]ar Daknông, mơ\ng điêt mtam Y’Srơm mâo klei ]ang hmang êdei anei sra\ng ngă nai mtô hđeh. Klei ]ang hmang ana\n ba hđeh hriăm hră djuê ana M’nông ana\n bi mkla\ hluê hriăm khoa Sư phạm Toán ti Sang hră Cao đẳng Daklak leh ana\n hlo\ng hriăm đ^ kơ Sang hră Đại học Đà Lạt. Leh rue# hriăm, djo\ brei nao mtô ti wa\l krah kdriêk Dak Song, [ia\dah kno\ng leh 3 thu\n êdei, nai mda asei Y’Srơm akâo w^t mtô ti Sang hră gưl II Lê Quý Đôn ti să Trường Xuân. Hlak mblang kơ klei bi mkla\ anei, nai Y’Srơm brei thâo, ti Sang hră Trường Xuân, phung hđeh ]ia\ng kơ phung nai mtô ti alu\ wa\l pô, kyuadah khă gơ\ jing hđeh hriăm hră gưl II, [ia\dah lu phung hđeh ăt ka thâo săng raih ôh klei blu\ Yuăn. Mdê klei blu\ srăng ngă kơ phung hđeh dla\h săng awa\t hlăm klei hriăm hră:

“ Ti anei hđeh hriăm hră mnuih djuê ana lu, mâo đađa hđeh ka thâo săng ôh klei blu\ Yuăn, sơnăn kâo mblang ho\ng klei blu\ am^ k’kiêng jing klei blu\ M’nông kơ phung đheh thâo săng hlăm klei mtô bi hriăm. Kâo iêu la] n’nao kơ phung hđeh g^r nao sang hră ]ia\ng mâo klei thâo kơ pô, ]ia\ng êdei ana\p mâo klei hd^p jăk h^n”.

Mtô hđeh ti [uôn sang pô mtam, anăn nai Y’Srơm thâo klă kơ klei hd^p mda mơ\ng grăp ]ô hđeh hriăm hră, ăt mse\ mơh [uh klă du\m klei dleh dlan phung hđeh hlăk tuôm hlăm grăp hruê hruê. Mơ\ng ana\n, `u thâo ya mta bruă bi ngă ]ia\ng đru hđeh hriăm hră pô amâo djo\ kno\ng mâo klei tu\ dưn jăk hlăm klei hriăm hră đui] ôh, [ia\dah lo\ mâo klei thâo ga\n hgao klei dleh dlan, kpưn đ^ hlăm klei hd^p mda. Adei Y’Nako, hđeh hriăm hră adu\ 8A4, bi kah lac\, knhal jih thu\n hriăm adu\ 6, kyua ra` kơ ăp game, `u kbiă sang hră nao hlăm du\m anôk hlăm internet. Kyua mâo nai Y’Srơm bi mtuôm, hlak mblang leh ana\n đru mtô w^t klei hria\m, ana\n `u lo\ nao sang hră leh ana\n hluê hriăm tio\ hmao [^ng găp. Klei mtô bi hria\m ho\ng jih ai tiê mơ\ng nai ngă kơ `u thâo sang gưt hmư\ h^n, thu\n hriăm adu\ 7 `u mâo mă ana\n knăl hđeh hriăm hră thâo:

“ Êlâo adih kâo mdei sang hră, nai Y’Srơm nao kơ sang mtru\t mjhar kâo lo\ nao sang hră, aduôn aê, apro\ng leh ana\n am^ ama kâo ăt mtru\t mjhar kao lo\ nao sang hră mơh. Nai la] nao sang hră ]ia\ng êdei adih mâo klei thâo, dưi nao ti anei ti adih leh ana\n hriăm pro\ng h^n, leh ana\n mâo bruă mă h’^t kjăp dơ\ng. Mgi dih kâo ]ia\ng ngă nai mtô hđeh mse\ si nai Y ‘Srơm, ]ia\ng mtru\t mjhar phung [^ng găp kbiă sang hră lo\ nao sang hră ]ia\ng klei hd^p mdamgi dih jăk h^n leh ana\n mâo klei thâo kơ pô”.

Klei ngă kơ nai Y’Srơm bi m^n aanao ana\n jing phung hđeh hriăm hră kyua mdê klei blu\ ngă hma^ djo\ kơ klei thâo săng klei hriăm hlăm adu\. Kyua ana\n, grăp blư\ mtô hlăm adu\, nai Y’Srơm g^r ba yua 2 mta klei blu\ ]ia\ng mtô kơ phung hđeh:

“ Kâo mtô hđeh mâo leh 10 thu\n, mtô phung hđeh hriăm hră mnuih djuê [ia\, tơ hđeh amâo thâo săng klei Yuăn snăn dleh êdi. Klei kâo ]ang hmang ana\n jing tơ sang hră mâo lu adu\ hriăm h^n, kâo ]ia\ng lo\ mtô kơ phung hđeh ai hriăm adôk awa\t, phung hđeh mnuih djuê [ia\ c\iang hmao ho\ng klei hria\m. Hlăm êdei ana\p kâo săng ksiêm dlăng leh ana\n ba hdră mtô 2 mta klei blu\ hlăm sang hră kơ phung hđeh hriăm djuê [ia\ ti anei ]ia\ng phung hđeh dja\l thâo săng h^n klei hriăm”.

Ho\ng klei dôk bi m^n jing pô tă ]ua, po\k phai đru kơ phung hđeh ]o\ng thâo săng klei hria\m, nai Y’Srơm g^r ksiêm duah, dja\l bi mlih mrâo hdră mtô bi hriăm. Ba yua du\m hdra\ mtô mblang hluê điện tử hlăm lu m’mông hriăm leh ana\n pral kdal hlăm hdră mtô bi hriăm, du\m m’mông hriăm Toán mơ\ng nai Y’Srơm mjing nanao klei m’ai kơ phung hđeh hriăm hră, đru phung hđeh mđ^ lar klei thâo bi m^n [uh mjing. Hnơ\ng thâo mtô leh ana\n hria\m klei hriăm Toán dưi mđ^ h^n, ênoh hđeh hriăm hră mơ\ng sang hră mâo klei tu\ pro\ng hlăm du\m gưl bi lông hđeh hriăm hră thâo êdah kdlưn [rư\ hruê [rư\ đ^. Nai Nguyễn Xuân Thắng, K’iăng khua Sang hră gưl II Lê Quý Đôn brei thâo:

“ Nai Y’Srơm jing 1 ]ô mnuih djuê ana M’nông, leh hriê mtô kơ sang hră Lê Quý Đôn, snăn [uh nai mâo leh klei g^r hlăm klei ngă bruă. Hlăm bruă mtô bi hriăm, snăn nai ngă rue# leh jăk bruă pô leh ana\n mâo phung hđeh hriăm hră leh ana\n phung nai mtô khăp ]ia\ng. Să Trường Xuân mâo 12 djuê ana dôk hd^p mda leh ana\n lu êdi jing djuê ana M’nông. Klei mdê kơ klei blu\ jing klei dleh dlan h^n. Tơdah hlăm sang hră mâo nai ti alu\ wa\l pô mtam, snăn srăng mâo klei găl êlưih h^n kơ bruă mtô bi hriăm mơ\ng sang hră”.

Du\m hruê anei, lu ênuk gưl phung hđeh hriăm hlăm kluôm ala hlăk kkuh drông Hruê Nai mtô Việt Nam hruê 20/11. Ho\ng nai Y’Srơm, mnơ\ng myơr mâo klei tu\ yuôm h^n êdi ana\n jing [uh hđeh hriăm hră pô grăp hruê djă kdhô nao kơ sang hră.

H’Mrư pô ]ih mkra