Hgŭm mguôp krơ̆ng kjăp dliê, mkŏ mkra klei hdĭp mrâo ti să Gào Jhŏng ktang
Thứ năm, 08:00, 30/04/2026 H'Nêč Êñuôl /VOV Tây Nguyên H'Nêč Êñuôl /VOV Tây Nguyên
VOV.Êđê- Hlăm 2 klei bi blah ƀi kdơ̆ng hŏng Prăng leh anăn Mi, să Gào, čar Gia Lai hŏng dliê kmrơ̆ng, čư̆ čhiăng dleh găn êrô, jing krĭng krŭ kdơ̆ng (hŏng anăn pia Krĭng 9). Êpul kahan leh anăn mnuih ƀuôn sang tinei mâo leh klei tŭ dưi prŏng prĭn, đru mtlaih êngiê kwar Dhŭng, hluh lir lăn čar, 2 blư̆ mâo Knŭk kna mđup brei anăn knăl. Êbeh 50 thŭn mtlaih êngiê, dŭm kdrăn dliê yuôm bhăn să Gào hlăk đưm lŏ dơ̆ng dưi răng mgang kjăp, mkăp êa krih kơ dŭm mta ana pla mjing, đru kơ mnuih ƀuôn sang mđĭ kyar klei hdĭp mda.

Lăn dap kngư dôk hlăm wưng krah yan bhang, dŭm kdrăn dliê ti čư̆ Ia Cor, hlăm să Gào, čar Gia ăt mtah mda. Hnoh êa Ia Cor mơ̆ng dlông đoh hriê, dŭm mnơ̆ng pla ti să Gào ăt mtah mda, êwa angĭn êđăp drưm. Ktrâo kngan phă kdrăn dliê prŏng, khua mduôn Piuh Long ti ƀuôn De Chí ktưn hưn jing pô bi ala kơ mnuih ƀuôn sang hlăm ƀuôn hluê ngă klei bhiăn ngă yang kơ dliê yuôm bhăn êdi. Hlăm ênuk bi blah, anei jing kđông kahan krŭ kdơ̆ng Wăl 9, “dliê mgang lĭng kahan, dliê kwang dar phung roh”.

          Êbeh 50 thŭn leh hruê mtlaih êngiê, khua mduôn Kpuih Long bi ala mnuih ƀuôn sang ba myơr mnơ̆ng dhơ̆ng, ngă yang akâo kơ dliê răng mgang êpul êya anăp klei yan adiê ngă, ba wĭt phŭn mkăp êa êbeh dlai, ana kyâo mtâo mtah mda, klei hdĭp trei mđao. Amâo djŏ knŏng “Akâo” khua mduôn Kpuih Long lŏ mtă kơ êpul êya mđĭ klei thâo săng răng mgang dliê; amâo bi rai dliê soh hdră bhiăn, gĭr pla, hdĭp siă suôr hŏng dliê.

“Mơ̆ng sui leh mnuih Jarai drei, mơ̆ng ênuk aduôn aê amĭ ama đưm êlâo thâo, čiăng kơ yan ngă bruă mtah mda snăn brei mâo čư̆ dliê lehanăn akâo kơ yang đru dlăng ba. Dliê ăt mkăp êa êngeh kơ ƀuôn sang. Ară anei, ana kyâo dliê đĭ jing jăk siam, luôm klei mtah mda. Kâo čang hmăng kơ yang brei adiê jăk êa hlĭm hjan čiăng kơ mnuih ƀuôn sang pla hbei, mdiê kuê, ksu kphê jăk, mnuih ƀuôn sang trei mđao”.

Rmah Ngo – Khua êpul kriê dlăng răng mgang dliê ƀuôn De Chí, să Gào brei thâo: Ƀuôn De Chí tŭ phăn jao răng mgang 400 ha dliê čŏng mâo, bi ƀuôn O Grang ăt tŭ răng mgang 300 ha. Êngao anăn, dŭm gŏ sang hlăm ƀuôn lŏ pla dŭm pluh ha dliê, ba hnư hrui wĭt hơĭt kjăp. Ênoh prăk hrui wĭt grăp thŭn dưi mprăp kơ hdră bruă êpul êya, boh tŭ mơ̆ng wăl dliê ba wĭt kơ mnuih ƀuôn sang gơ̆ lu hĭn.

 “Anôk kriê dlăng răng mgang dliê mtô mblang kơ mnuih ƀuôn sang thâo săng klă boh tŭ yuôm bhăn mơ̆ng dliê lehanăn hdră răng mgang dliê hơĭt kjăp kơ čô anak hlăm êdei anăp. Hmei ktưn hưn dưi ngă dŭm bruă mâo boh tŭ yuôm kơ êpul êya, đru kơ grăp čô thâo săng lŏ mâo dliê klei hdĭp srăng jăk hĭn. Hmei răng mgang dliê brei mâo klei hrăm mbĭt mơ̆ng mnuih ƀuôn sang, boh nik phung khua mduôn mđĭ ai nanao. Hlăm hdră gang mkhư̆ klei pui ƀơ̆ng, mnuih ƀuôn sang hrăm mbĭt hŏng hmei huai mdoh rơ̆k, hla kyâo krô lehanăn mtô mblang kơ mnuih ƀuôn sang amâo thâo čuh hla kyâo krô. Boh nik, mnuih ƀuôn sang dưi thâo boh tŭ yuôm mơ̆ng bruă răng mgang dliê jing răng mgang phŭn mkăp êa, êa krih kơ đang kphê, tiu lehanăn mnơ̆ng pla mkăn. Răng mgang dliê jing răng mgang klei hdĭp drei pô.

Boh sĭt, kdrăn dliê Ia Cor hlăk lehanăn dôk ba wĭt lu boh tŭ dưn yuôm bhăn kơ mnuih ƀuôn sang să Gào, čar Gia Lai. Rmah Roi – Khua bruă Đảng hlŏng ngă Khua ƀuôn De Chí brei thâo, mnuih Jarai mơ̆ng sui hŏng anei siă suôr hŏng dliê, dlăng dliê amâo djŏ jing wăl anôk hdĭp ƀiădah lŏ jing phŭn agha dhar kreh lehanăn klei hdĭp ai tiê klei mĭn. Răng mgang dliê jing răng mgang phŭn mkăp êa kơ bruă duh mkra pla mjing lehanăn klei hdĭp aguah tlam. Gŏ sang Rmah Roi ară anei dôk pla 2 ha kphê, 3 ha ksu, 1 ha kñŭl, êbeh 100 gơ̆ng tiêu, rông êmô, kbao, hnư hrui wĭt grăp thŭn dŭm êklai prăk. Kyua kreh kriăng kơ bruă lehanăn mkiêt mkriêm, gŏ sang ñu dưi mdơ̆ng leh sang prŏng, siam êbeh 1,2 êklai prăk.

“Êlâo adih, gŏ sang dleh dlan. Pô bi mlih leh hdră ngă, pla phê tŭ dưn, gĭr ksiêm hriăm, bi mlih hdră mkŏ dăp mnơ̆ng pla. Boh nik, leh gưl dlông mkŏ mjing klei bi kƀĭn, hưn mthâo kơ hdră êlan mrâo, pô nao hgŭm hlăm adŭ mjuăt bi hriăm kơ hdră pla, ba yua dŭm mta hbâo pruê, dlăng kriê mnơ̆ng pla djŏ hdră. Truh ară anei, hdră pla mjing, jhŏng bi mlih klei mĭn ba wĭt leh boh tŭ dưn klă sĭt, bruă duh mkra gŏ sang ƀrư̆ hơĭt kjăp. Kâo pô amâo mdei gĭr ktưn, mâo sang leh, gĭr lŏ mao êdeh. Truh ară anei, pŏk mlar pla thiăm 500 phŭn kphê, dŭm êtuh gơ̆ng tiêu. Mđĭ ai anak čô nao hriăm hră, ƀiă êdi gĭr bi leh gưl tlâo, êdei anei hriăm bruă hluê si klei thâo mơ̆ng diñu.

Să Gào jing krĭng lăn jiă knhuah gru krŭ kgŭ kdơ̆ng, bruă Đảng, mnuih ƀuôn sang să Gào kdrưh dưi mâo Knŭk kna bi mni Anăn knăl jhŏng ktang djă phao ktuang kơ Anôk bruă răng mgang klei êđăp ênang să Gào thŭn 1976 lehanăn Anăn knăl jhŏng ktang djă phao ktuang yang ƀuôn kơ Kahan ƀuôn ba akŏ mblah dêč ti să thŭn 1978. Hluê ngă hdră mlih mrâo, să Gào ba wĭt leh dŭm boh tŭ dưn năng čih yap. Boh nik, leh pŏk ngă Hdră mtrŭn 03 mơ̆ng bruă Đảng ƀuôn prŏng Pleiku (hđăp) kơ hdră mđĭ kyar să Gào, knuă druh, mnuih ƀuôn sang dŭm djuê ana pŏk ngă leh hdră mtrŭn, jing sa hlăm dŭm să krĭng ƀuôn sang mrâo tal êlâo mơ̆ng čar Gia Lai. Kpă Duan – Khua hlăm Anôk kriê dlăng bruă Đảng – Khua anôk bruă mặt trận să Gào, čar Gia Lai mñă klă, dưi mâo klei tŭ jing msĕ hruê anei, mnuih ƀuôn sang hdơr nanao kơ klei mtă mơ̆ng Awa Hô khăp hơiêng.

“Hluê ngă asăp iêu mthưr klei bi hgŭm mguôp djuê ana hlăm hră Awa Hô ba mơĭt kơ Klei bi kƀĭn dŭm djuê ana ƀiă ti kwar Dhŭng ti Pleiku, sui hŏng anei 80 thŭn, dŭm djuê ana Lăn dap kngư, amâo kah mbha Yuăn – Jarai, Bahnar amâo dah Sedang, ăt msĕ hŏng dŭm djuê ana mkăn; ênuk bi blah drei hrăm mbĭt mguôp ai, kdơ̆ng mblah jhŏng ktang, bi rai phung roh Prăng, roh Mi plah ala. Mơ̆ng klei bi hgŭm mguôp anăn mjing leh klei tŭ jing mơ̆ng hdră krŭ kgŭ kdơ̆ng lehanăn mtlaih êngiê djuê ana. Leh hruê ala čar mtlaih êngiê, Đảng lehanăn Knŭk kna ăt mtô mblang kơ dŭm djuê ana Lăn dap kngư hgŭm mguôp hlăm mặt trận mrâo jing kơ klei ngă bruă duh mkra pla mjing, mđĭ kyar bruă duh mkra, mkra mđĭ klei hdĭp mnuih ƀuôn sang. Đảng lehanăn Knŭk kna hrăm mbĭt nanao hŏng mnuih ƀuôn sang, mđing truh kơ bruă mkŏ mkra klei hdĭp mrâo, bruă duh mkra hơĭt kjăp lehanăn mkŏ mkra să, ƀuôn sang, ala čar đĭ kyar hĭn”./.

H'Nêč Êñuôl /VOV Tây Nguyên

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC