Thŭn 2025 dưi dlăng jing sa thŭn kdlưn hĭn mơ̆ng čar Gia Lai hlăm bruă uêñ mĭn, hluê ngă dŭm hdră êlan bi hơĭt klei hdĭp yang ƀuôn hŏng mnuih djuê ƀiă. Mta kñăm êdah êdi jing hdră msir hlăm sang dôk êjai, sang tĭ ƀrôč hŏng êbeh 12.000 boh sang rŭ mdơ̆ng mrâo leh anăn mkra mđĭ, đru kơ dŭm gŏ sang ƀun, giăm ƀun leh anăn gŏ sang Knŭk kna dlăng ba bi hơĭt anôk dôk, hơĭt ai tiê mă bruă knuă. Mbĭt hŏng anăn, dŭm mta boh mnga phŭn mơ̆ng alŭ wăl msĕ si ksu, kñŭl, tiu, kphê, durian lŏ dơ̆ng mâo ênoh, mkŏ mjing hnư hrui wĭt hơĭt, bi mlih klă klei hdĭp mnuih ƀuôn sang. Boh nik bruă rŭ mjing êlan dơ̆ng pral Quy Nhơn - Pleiku pŏk leh lu klei hmăng hmưi mrâo kơ êlan klông, iêo jak klei duh bi liê leh anăn mkŏ mjing boih kdrŭt mđĭ kyar bruă dih mkra - ala ƀuôn kơ čar hlăm wưng kơ anăp. Hŏng dŭm klei bi mlih anei, Khiêm, ti alŭ Dôr 1, să Đak Đoa, čar Gia Lai hơ̆k mơak brei thâo:

“ Êlan dơ̆ng pral Pleiku - Quy Nhơn găn krĭng Glar leh anăn lu pưk hma mnuih ƀuôn sang dôk hlăm anôk ruh mgaih anôk ala. Mnuih ƀuôn sang hơ̆k mơak, hơĭt ai tiê mă bruă čiăng mâo prăk ba wĭt, hluê ngă djŏ djăp hdră kčah mtrŭn mơ̆ng Đảng, Knŭk kna. Bi hŏng mkra sang 134, msir lăm sang dôk êjai, sang tĭ ƀrôč, mnuih ƀuôn sang đăo knang leh anăn lač jăk kơ Đảng, Knŭk kna uêñ mĭn, mkŏ mjing klei găl kơ grăp čô mâo klei hdĭp hơĭt, mđĭ kyar bruă duh mkra”.

Dŭm thŭn giăm anei, bruă duh bi liê kơ êlan klông, hdrăm mnêč mkra mjing, mbĭt hŏng anôk ba čhĭ ƀrư̆ hruê ƀrư̆ lu jơr mkŏ mjing leh klei găl kơ ƀĭng ngă lŏ hma. Amâo djŏ knŏng mđĭ kyar bruă duh mkra, mnuih ƀuôn sang lŏ djă pioh dhar kreh djuê ana, bi mguôp mkŏ mjing ƀuôn sang êđăp ênang.

Ti să Đức An, čar Lâm Đồng, wưng hrui pĕ tŭ dưn đru kơ lu gŏ sang mâo prăk ba wĭt, mâo klei găl kriê dlăng klei hdĭp, drông thŭn mrâo mâo klei êđăp ênang hơ̆k mơak. Điểu Kêu, sa čô mâo kơhưm ti ƀon Njranglu, să Đức An brei thâo:

“Ênoh ênil dŭm mta boh mnga msĕ si kphê, durian ăt dôk hơĭt, ênoh yuôm. Mâo hnư hrui wĭt hơĭt, mnuih ƀuôn sang drông thŭn mrâo hơ̆k mơak. Hŏng thŭn mrâo mnuih ƀuôn sang lŏ dơ̆ng mâo boh kdrŭt čoh bruă ngă hma, mđĭ kyar bruă mkra mjing.”

Leh bi mŭt mbĭt, să Đak Ui, čar Quảng Ngãi (êlâo dih jing 2 să Đăk Ngọk leh anăn Đăk Ui, kdriêk Đăk Hà, čar Kon Tum) – dôk nao hlăm êlan đĭ kyar mrâo. Ară anei hlăm să mâo hlăm brô 12.000 čô, mnuih djuê ƀiă mâo êbeh 60%, lu jing mnuih Sêdang. Amâo djŏ knŏng jiă kma dhar kreh, Đak Ui lŏ jing krĭng lăn phŭn krŭ kdơ̆ng. Hlăm dŭm ênuk bi blah, anôk anei jing anôk ngă bruă, đru mgang, mdăp knuă druh, đru mguôp ai ktang, mnơ̆ng dhơ̆ng kơ cách mạng.

Bruă lŏ hma, mnơ̆ng hlăm dliê jing kmeh gơ̆ng ti Đăk Ui hŏng ana pla mjing phŭn jing kphê, ksu, hbei ƀlang, mdiê lŏ…Dŭm thŭn êgao hnư hrui wĭt kah knar grăp čô mâo giăm 60 êklăk prăk, klei hdĭp mnuih ƀuôn sang mâo kleoi hơĭt, ênoh gŏ êsei ƀun hrŏ, gŏ sang mdrŏng đĭ lu. Leh mkŏ dăp anôk bruă Knŭk kna, Đak Ui ăt dôk bi râo knhuah gru cách mạng, iêo jak ai dưi, mđing truh klei đĭ kyar kjăp. Amai Y Thu, ti alŭ Đăk Kơ Đêm hmăng hmưi.

“Hlăm thŭn 2026, Klei kƀĭn kluôm bruă Đảng tal 154, Bruă sang čư̆ êa dua gưl srăng ktrâo atăt lăn čar mŭt hlăm wưng đĭ kyar, pral ruh mgaih dŭm klei dleh dlan kơ lăn čar, kơ alŭ wăl. Boh nik, êjai ngă hră mơar hŏng mnuih ƀuôn sang mâo klei ênưih, pral. Hmei hmăng hmưi să, čar mă bruă mâo klei găl hĭn, mkŏ mjing klei găl kơ mnuih ƀuôn sang jăk hĭn, mnơ̆ng dhơ̆ng mkra mjing mâo hnơ̆ng jăk, mâo ênoh, đru kơ mnuih ƀuôn sang mđĭ prăk hrui wĭt, bi hơĭt klei hdĭp”.

Thŭn 2025 mrâo êgao, mbĭt hŏng bruă mkŏ dăp anôk bruă Knŭk kna dua gưl, Knŭk kna dưi ngă tŭ dưn hdră msir lăm sang dôk êjai, sang tĭ ƀrôč. Lu gŏ sang drông thŭn mrâo hlăm sang siam, kjăp, hơĭt mđao. Ksor Beo, mnuih Jarai ti să Ia Grai, čar Gia Lai brei thâo, kyua mâo klei uêñ mĭn mơ̆ng Đảng, Knŭk kna, amâo lŏ mâo ôh gŏ sang dôk hlăm sang tĭ rưč, klei hdĭp mnuih ƀuôn sang mâo klei mlih sĭt.

Lač jăk kơ Đảng, Knŭk kna mâo dŭm hdră êlan đru kơ mnuih ƀuôn sang, hlăm anăn đru kơ dŭm gŏ sang dleh dlan msĕ si mkra sang dôk, mkra mđĭ sang kơ phung ƀun ƀin, dưi đru kơ mnuih ƀuôn sang mâo klei mlih, mâo klei hdĭp hơĭt. Msĕ si ti ƀuôn Ƀlang Yang hmei, dŭm gŏ sang ƀun, giăm ƀun dưi mâo klei đru. Thŭn mrâo đăo knang kơ Knŭk kna lŏ dơ̆ng đru kơ mnuih ƀuôn sang hlăm klei mkra dlăng klei ruă amâo mâo mă prăk, đru kơ phung hđeh nao sang hră  mơar.

Thŭn 2025, hiu čhưn êpul êya ti ƀuôn Trĭng, ƀuôn hgŭm Ƀuôn Hồ, čar Dak La mâo mđing dlăng bi liê mơ̆ng lu hdră, hdră bruă Knŭk kna. Truh ară anei ƀuôn Trĭng mkŏ mjing leh Anôk bruă kriê dlăng hiu čhưn ênguê êpul êya, mkŏ mjing klei bhiăn ngă bruă; mkŏ mjing mtô kơ klei thâo hiu čhưn ênguê; mtô bi hriăm klei kdŏ mmuñ êpul êya; đru mkŏ mjing website, hla pŏk web ala ƀuôn; mbĭt anăn mkŏ hŏng dŭm anôk bruă hiu čhưn ênguê hlăm čar leh anăn êngao čar čiăng hưn mthâo mnơ̆ng dhơ̆ng hiu čhưn ênguê.

 Hlue si H Nưn Mlô,  Khua êpul hiu čhưn ênguê êpul êya ƀuôn Trĭng, hlăm thŭn mrâo 2026 anei, mnuih ƀuôn sang srăng tŭ mă dŭm hdră mtô bi hriăm kơ klei hưn mdah bruă djuê ana, mkŏ mjing hdră kdŏ mmuñ jiă knhuah êpul êya, mơ̆ng anăn mjing mnơ̆ng hiu čhưn ênguê mdê hjăn, đru răng kriê, lar bra knhuah dhar kreh mnuih ƀuôn sang tinăn mtam. H Nưn Mlô brei thâo:

“Kâo iêô mthưr phung amai adei kơ bruă kơ anăp srăng nao hlăm adŭ mtô bi hriăm čiăng dưi mdah dŭm bruă dhar kreh, klei kdŏ mmuñ djuê ana msĕ si ei rei, kưt, khan,…gĭr hriăm leh anăn mâo gưl srăng mkŏ mjing sa mlam mdah kdrưh kơăm, iêô jih jang phung amai adei, mnuih ƀuôn sang nao dlăng.”

Thŭn êgao, mniê K’Ho Ka Thuân, ti să Hòa Ninh, čar Lâm Đồng, mkŏ mjing leh anăn knăl  kdrăp djuê ana Ka Thuân Minz, đru mguôp ba kdrăp djuê ana mnuih K’Ho truh giăm hĭn hŏng mnuih ƀuôn sang. Mơ̆ng bruă tă kčoh, Ka Thuân bi mguôp kdrăp djuê ana hŏng hdră mrâo mrang čiăng mjing mnơ̆ng djŏ guôp hŏng klei čiăng, hưn mdah, čhĭ mnơ̆ng hlăm hla pŏk web ala ƀuôn, pŏk mlar anôk ba čhĭ ti lu alŭ wăl msĕ si Bảo Lộc, Bảo Lâm.  Gru hmô anei amâo djŏ knŏng đru kriê pioh knhuah mdê hjăn dhar kreh K’Ho ôh ƀiădah lŏ ba čhĭ kdrăp djuê ana, mjing thiăm prăk hrui wĭt kơ mnuih ƀuôn sang.

 Klei mĭn mphŭn čô̆ kơ bruă “ba kdrăp djuê ana kơ grăp čô mnuih” mơ̆ng Ka Thuân mâo klei pah mni mrô Dua klei bi lông mphŭn čô̆ kơ bruă mlih mrâo čar Lâm Đồng thŭn 2024. Kah mbha kơ hdră tă hlăm wưng kơ anăp, Ka Thuân čang hmăng lŏ dơ̆ng mđĭ kyar anăn knăl, ba kdrăp djuê ana mnuih K’Ho truh hŏng lu mnuih hĭn, mơ̆ng anăn đru mguôp mjing prăk hrui wĭt, đru kơ mnuih ƀuôn sang bi mguôp hŏng bruă djuê ana.

“Thŭn mrâo 2026 kâo čang hmăng ba mnơ̆ng dhơ̆ng djuê ana pô mđĭ kyar bruă duh mkra gŏ sang êlâo hĭn, leh anăn čiăng ba mnơ̆ng dhơ̆ng anei hưn mdah kơ čar čang hmăng bruă sang čư̆ êa čar Lâm Đồng mđing uêñ kơ anôk tă kčoh mnuih K’Ho anei, đru bi liê kơ kdrăp mnơ̆ng masin čiăng kơ phung êdam êra, phung amĭ ama hlăm ƀuôn sang pô ngă mbĭt hŏng pô.”

Ti bon Bu Ndoh, să Nhân Cơ, čar Lâm Đồng, mnuih ƀuôn sang mơak tơdah anôk bruă nah gŭ dưi bi kjăp leh, mkra mjing lŏ hma ƀrư̆ tŭ dưn hŏng dŭm mta ana mâo bruă duh mkra mâo ênoh yuôm msĕ si kphê, tiu, durian. Thŭn êgao, dŭm mta ana pla mjing anei mâo prăk hrui wĭt jăk, mjing tur knơ̆ng kjăp kơ mnuih ƀuôn sang hơĭt ai tiê mă bruă knuă.

Thị Oanh, djuê ana M’Nông, pô mâo kơhưm ti ƀon Bu Ndoh, să Nhân Cơ brei thâo, klei bi mlih jăk anăn dôk lŏ dơ̆ng thiăm klei đăo knang, mjing boh kdrŭt kơ mnuih ƀuôn sang mŭt  hlăm thŭn mrâo hŏng ai êwa leh anăn klei ktưn hưn, mđing kơ klei hdĭp ƀrư̆ hơĭt kjăp, trei mđao leh anăn kjăp.

“Klei hdĭp mnuih ƀuôn sang ară anei đĭ kyar leh lu, anôk bruă nah gŭ, êlan klông, pui kmlă truh ti bon. Hŏng bruă klam jing knuă druh phung mniê, ngă bruă mặt trận snăn kâo ăt dôk lŏ dơ̆ng mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang tui hriăm, păn kjăp klei kreh knhâo, hdră mnêč yua hlăm bruă mkra mjing čiăng kơ bruă duh mkra ƀrư̆ đĭ kyar hĭn.”

Rmah Le (djuê ana Jarai, ƀuôn Kte, să Ia Hrú, čar Gia Lai) brei thâo, thŭn êgao yan adiê amâo găl jăk , adiê hjan, angĭn êbŭ  mâo nanao, ƀiădah myun mơh gŏ sang ñu ăt mâo prăk hrui wĭt jăk mơ̆ng klei bi mlih ana pla mjing. Gŏ sang ñu mâo 5 ha kbâo, yan mrâo êgao hrui mă mâo hlăm brô 420 êklăk prăk. Mbĭt hŏng ênoh prăk mkiêt mkriêm êlâo anăn, gŏ sang mdơ̆ng leh sang mrâo prŏng siam mâo ênoh êbeh 1 êklai prăk. Drông thŭn mrâo hlăm boh sang mrâo, Rmah Le hơ̆k mơak.

Êlâo dih pla hbei ƀlang, pla ktơr hrui mă amâo lu ôh, ară anei ba pla kbâo snăn hrui mă mâo lu hĭn. Kyua anăn, klei hdĭp gŏ sang bi mlih lu, mâo prăk mkra sang. Kơ anăp, kâo čang hmăng čan prăk knơ̆ng prăk čiăng dưi mưn lăn, pŏk mlar ênhă pla kbâo.