1. Leh hdră mkŏ dăp, să Đăk Pxi, čar Quảng Ngãi ară anei mâo êbeh 11000 čô mnuih, hlăm anăn êbeh mkrah wah jing mnuih djuê ƀiă. Leh hdră mkŏ dăp, bruă knŭk kna să mđing ksiêm dlăng, mkra mlih hdră čuăl mkă bruă pla mjing, mđĭ ai mnuih ƀuôn sang bi mlih mnơ̆ng pla, ba yua kdrăp kreh knhâo – mrâo mrang hlăm bruă pla mjing, mđĭ boh tŭ bruă duh mkra lehanăn bi hrŏ ƀun hơĭt kjăp. Mbĭt anăn, dŭm boh tŭ yuôm knhuah dhar kreh mơ̆ng đưm dưi kriê kjăp lehanăn mđĭ lar hluê hdră bi mjĕ mjuk êpul êya, knăm mơak… A Sóc. Khua anôk bruă mặt trận alŭ Đăk Rơ Wang, să Đăk Pxi brei thâo, klei hdĭp mnuih ƀuôn sang ƀrư̆ hruê brư̆ hơĭt kjăp, jăk siam.

“Dŭm thŭn anei, ênoh čhĭ mnơ̆ng lŏ hma, boh nik kphê hơĭt lehanăn yuôm, kyua anăn hlăm ƀuôn, bruă duh mkra dŭm gŏ sang ăt đĭ kyar mơh. Anak čô dưi nao sang hră, djăp ênŭm hră mơar, čhum ao, grăp gŏ sang mâo leh êdeh êdâo… Bi kơ bruă kriê pioh dhar kreh, mnuih ƀuôn sang kâo dŭm thŭn hŏng aneui ăt bi myuôm knhuah gru mơ̆ng đưm, boh nik knăm mơak mdiê mrâo čiăng lač jăk kơ Yang brei leh êa hlĭm hjan. Êlâo kơ knăm mơak, mnuih ƀuôn sang srăng nao huai mdoh pin êa, êlan mđoh êa mâo Knŭk kna duh leh kơ ƀuôn. Grăp čô čiăng mâo mă êa tal êlâo ba wĭt ngă yang, pia jing “êa mơak” čiăng akâo kơ gŏ sang sa thŭn mrâo êđăp ênang, suaih pral. Ară anei mâo gru hmô bruă knŭk kna alŭw ăl dua gưl knuă druh giăm mnuih ƀuôn sang hĭn snăn ya klei čiăng dưi hưn mdah sơaĭ.

2- Mbĭt hŏng klei mơak hlăk klei hdĭp ƀrư̆ hruê ƀrư̆ bi mlih, Brôn Sưu, ti alŭ Tươl Ktu, să Đăk Đoa, čar Gia Lai, gŏ sang ñu ară anei mâo êbeh 1ha kphê, grăp thŭn hrui mâo 3,5 ton asăr kphê. Leh tĭng jih prăk bi liê, gŏ sang ñu hrui wĭt hlăm brô 200 êklăk prăk. Hluê si Brôn, ênoh čhĭ mnơ̆ng lŏ hma đĭ hlăm dŭm thŭn giăm anei, đru kơ lu mnuih ngă lŏ hma Lăn dap kngư mâo hnư hrui wĭt hơĭt kjăp lehanăn ƀrư̆ hruê ƀrư̆ đĭ kyar, mơ̆ng anăn mâo klei găl dưi duh bi liê kơ đang kphê. Brôn mơak brei thâo:

“ Mnuih Bahnar tinei lu jing hdĭp hŏng bruă ngă pưk hma, khădah ênoh čhĭ đĭ amâo dah trŭn, kphê hŏng mdiê yơh jing mnơ̆ng pla phŭn. Mâo mdiê gơ̆ trei tian, mâo klei suaih pral, bi kphê đru đĭ kyar bi mlih klei hdĭp. Leh ênoh kphê đĭ, mnuih ƀuôn sang mâo leh mnơ̆ng ƀơ̆ng mnơ̆ng pioh. Lu mnuih blei mprăp êdeh êdâo, mdơ̆ng pưk sang prŏng siam, lŏ blei lăn pŏk mlar ênhă pla, klei hdĭp bi mlih pral mơh.

3- Điểu Srao, djuê ana M’Nông, khua ƀuôn Bu Gia, să knông lăn Quảng Trực, čar Lâm Đồng brei thâo, klei hdĭp mnuih ƀuôn sang ƀrư̆ hruê dưi bi mlih pral, Klei mđing dlăng mơ̆ng Đảng, Knŭk kna hluê hŏng dŭm hdră mđĭ kyar bruă duh mkra – ala ƀuôn, bi hrŏ ƀun hơĭt kjăp, mkŏ mkra krĭng ƀuôn sang mrâo lehanăn dôk ba wĭt klei hdĭp trei mđao. Êlan klông siam, mnơ̆ng dhơ̆ng dŭ mdiăng pral, anak čô dưi nao sang hră, mnuih ƀuôn sang mâo kriê dlăng klei suaih pral jăk hĭn… Anei jing boh kdrŭt čiăng mnuih ƀuôn sang hgŭm kngan mkŏ mkra ƀuôn sang ƀrư̆ hruê jăk siam hĭn. Điểu Srao brei thâo:

“Dŭm thŭn giăm anei, boh nik hlăm thŭn 2025, hmei ƀuh ƀuôn sang, lăn čar mâo lu klei bi mlih. Êlan klông mkra mrâo, êrô êbat jăk găl hĭn, mnơ̆ng mnuă dưi čhĭ mâo ênoh. Ti Lăn dap kngư, ti Lâm Đồng, Knŭk kna mđing dlăng, duh bi liê lu. Ƀuôn sang mâo pui kmlă, sang hră, anôk bruă mdrao mgŭn, klei hdĭp ƀrư̆ hruê ƀrư̆ hơĭt kjăp. Mnuih ƀuôn sang hơ̆k kdơ̆k, đăo knang, bi hrăm mbĭt ngă bruă, krơ̆ng kjăp ƀuôn sang, đru mkŏ mkra ƀuôn sang ƀrư̆ hruê ƀrư̆ đĭ kyar”.

4 – Amai Rơ Châm Póp, djuê ana Jarai, ti ƀuôn Kép, ƀuôn hgŭm Ia Grai, čar Gia Lai lač, mơ̆ng bruă dlăng kriê jăk 1 ha kphê, klei hdĭp gŏ sang ñu hơĭt leh, dưi mdơ̆ng leh sang, lehanăn phung anak hriăm hră mơar djăp ênŭm. Knŭk kna mâo leh lu hdră êlan mđing truh kơ klei hdĭp mnuih djuê ƀiă, ară anei klei hdĭp mda h’uh mđao leh:

“Knŭk kna mâo lu hdră êlan jăk kơ mnuih ƀuôn sang, dơ̆ng mơ̆ng đru sang dôk, truh kơ mkăp mjeh mnơ̆ng pla, mnơ̆ng rông, msĕ si êmô ana mđai... Êngao anăn, knŭk kna ngă brei êlan klông hlămƀuôn sang mâo êlan gudrŏng, êlan betong jing găl ênưih kơ klei êrô êbat, amâo lŏ mâo ƀhŭl amâodah kdlŭt msĕ si êlâo ôh. Pui kmlă mtrang mngač leh truh hŏng ƀuôn sang, klei hdĭp mda mnuih ƀuôn sang đĭ kyar hĭn leh mkă hŏng êlâo dih. Ênoh čnil kphê hơĭt msĕ si ară anei, mnuih ƀuôn sang duh ƀơ̆ng srăng đĭ hĭn”.

Thŭn 2025 leh êgao, jing sa thŭn mâo lu klei dleh dlan, klei lông dlăng, leh angĭn êbŭ, hlĭm hjan êa lip lêč mâo nanao hlăm alŭ wăl dhŭng kwar rkah, lăn dap kngư. Ƀiădah hŏng keli thâo bi mguôp, klei bi sai ai mơ̆ng jih jang djăp djuê ana mâo leh klei thâo bi đru hŏng krĭng găn klei êa lip lêč angĭn êbŭ snăn pral dưi bi hơĭt klei hdĭp mda.

Ti ƀuôn hgŭm Đinh Văn Lâm Hà, čar Lâm Đồng, Ka Vũ đăo knang, dưi kpưn đĭ tlaih mơ̆ng klei dleh dlan, hŏng dŭm hdră êlan mơ̆ng knŭk kna, mâo klei thâo bi mguôp mơ̆ng mnuih ƀuôn sang, ƀuôn sang, lăn čar srăng đĭ kyar mdrŏng siam kơ klei duh mkra, mđĭ bi lar knhuah gru dhar kreh djuê ana:

“Čhuang hlăm thŭn mrâo kâo čang hmăng kơ jih jang mnuih dưi mâo klei êđăp ênang, jăk êa hlĭm hjan, pioh mđĭ kyar klei hdĭp mda, lehanăn lăn čar Việt Nam pô hnŭk ênang yâo mơak hĭn! Asei mlei kâo hmăng hmưi dưi mâo lu ƀĭng găp mah jiăng bi hgŭm mđĭ bi lar knhuah gru dhar kreh pô, anăn jing bruă ngă jăk siam hĭn. Phung mda asei mâo ai tiê thâo bi  hriăm emeuh, bi kriê pioh knhuah gru dhar kreh pô, msĕ si bruă pơ̆k mñam, kưt muiñ tông čing boh nik rŭ mjing bruă knuă mơ̆ng dŭm mta bruă mơ̆ng ƀuôn sang pô, kñăm dưi bi kriê pioh êjai lehanăn mđĭ kyar klei hdĭp kơ mnuih ƀuôn sang pô êjai.”

6- Lŏ dlăng wĭt thŭn 2025, H Riết Êban (amí Phát), Khua ƀuôn buôn Sut Mđưng, ƀuôn hgŭm Quảng Phú, čar Daklak, lač: Găn nanao klei angĭn êbŭ hlĭm hjan, mơ̆ng anăn mơh ƀuh klei thâo bi mguôp, klei thâo bi đru hdơ̆ng găp mơ̆ng mnuih ƀuôn sang djăp djuê ana Việt Nam. Ti buôn Sut Mđưng, hŏng klei: “Hla hrông hluôm  hla tĭ, hla ttĭ ƀiă hruôm hla tĭ lu”, găp gŏ sang čŏng mâo ai tiê thâo bi đru, sa ai wỉ kơ mnuih ƀuôn sang dôk găn klei êa lip. Grăp mta mnơ̆ng bi đru khădah điêt ƀiădah bi êdah ai tiê, klei đua klam hŏng yang ƀuôn, đru sa kdrêč prăk kăk lehanăn mnơ̆gn ƀơ̆ng huă, đru kơ mnuih ƀuôn sang dôk găn klei truh pral mdul klei hdĭp. H Riết Êban, brei thâo:

“Thŭn anei găn lu gưl angĭn êbŭ, ba hriê klei truh tưl prŏng, mnơ̆ng dhơ̆ng mnuih ƀuôn sang pla mjing jih jhat rai. Ƀiădah, hŏng ai tiê klei thâo bi đru, kâo mtrŭt mjhar mnuih ƀuôn sang, snăn jih jang mnuih bi krăp, mnuih mâo braih đru braih, mâo prăk mguôp prăk, pioh đru kơ mnuih ƀuôn sang pô nah ngŏ čar. Hlăm ƀuôn hmei klei mnuih ƀuôn sang ngă klei bi đru bŏ hŏng klei hur har. Kâo mgei ai tiê lehanăn lač jăk kơ mnuih ƀuôn sang.”

7- Găn klei dleh dlan mơ̆ng klei yan adiê ngă, mnuih ƀuôn sang djăp djuê ana ti lăn dap kngư hlăk lŏ dơ̆ng sa ai tiê  mkŏ mkra klei hdĭp mda mrâo.

Ƀuôn hgŭm Đăk Mar dôk nah yŭ čar Quảng Ngãi, mâo bi mŭt mơ̆ng dua boh să hđăp jing Đăk Hring lehanăn Đăk Mar (kdriêkĐăk Hà, čar Kon Tum). Kluôm ƀuôn hgŭm mâo giăm 20.000 čô mnuih, hlăm anăn lu jing mnuih djuê ƀiă. Mnuih ƀuôn sang lu hdĭp mơ̆ng bruă pla kphê, ksu, lehanăn ana boh kroh hŏng ênoh jih jang êbeh 6.700 ha. Ară anei, ti alŭ wăl jing leh krĭng pla mjing ana pioh čhĭ kơ ala tač êngao, mâo leh lu mta mnơ̆ng djăp ênoh čuăn OCOP.  aduôn Y Khar, ti ƀuôn Kon Kơ Lốc, ƀuôn hgŭm Đăk Mar, čar Quảng Ngãi, brei thâo:

-Bruă pla mjing kphê kâo ƀuh hlăm alŭ wăl jih jang bi kreh kriăng dlăng kriê, mâo klei thâo bi mguôp, lehanăn thâo bi đru hdơ̆ng găp. Msĕ si ung mô̆ hmei gĭr jih ai tiê mơh, êngao kơ bruă dlăng kriê wiê ênăk kphê, hmei lŏ rông ŭn mnŭ… pioh mâo prăk yua hlăm grăp hrue. Êngao kơ duh kơ kphê, kơ mdiê lehanăn pla mjign mnơng mkăn, hmei rông mnơ̆ng pioh mâo hnơ̆ng hrui wĭt jêñ jêñ.”

8- Mbĭt hŏng klei gĭr ktĭr duh ƀơ̆ng, jih ai tiê bi hriăm êmuh duh mĭn hdră duh ƀơ̆ng mrâo, gŏ sang Y Yưn, ti ƀuôn Bía Tih, ƀuôn hgŭm Ia Băng, čar Gia Lai, klei hdĭp hlăk hlê bi mlih. Hŏng giăm 3 hecta kphê, yan anei Y Yưn mâo truh 10 tôn kphê asăr. Ñu brei thâo, dŭm thŭn êgao, hŏng ênoh mâo ba wĭt mơ̆ng kphê , gŏ sang ñu mâo mdơ̆ng leh sang kjăp, blei mprăp leh lu mnơ̆ng yua hlăm sang, lehanăn tloh blei ô tô... Tui si Y Yưn, mâo hĕ boh tŭ dưn anei kyua mâo klei knŭk kna mđing, mbĭt hŏng klei ñu čŏng tui hriăm ba yua klei kreh knhâo hlăm bruă duh ƀơ̆ng:

“Thŭn dih gŏ sang hmei dlăng kriê wiê ênăk kphê, ngă lŏ, rông ŭn mnŭ snăn klei hdĭp ăt hơĭt. Thŭn anei kphẻe leh pĕ ƀhŭ krô, kwă lehanăn čhĭ asăr. Kphê asăr thŭn dih ăt adôk mơh ƀiă. Dŭm thŭn hŏng anei, maoa kphê, mâo boh durian čhĭ yuôm, snăn klei hdĭp mnuih ƀuôn sang bi mlih. Lu gŏ sang tloh blei leh êdeh êdâo mnơ̆ng mnuă, lŏ blei hma… Snăn klei hdĭp mnuih ƀuôn sang mdul hĭn leh”.