VOV4.Êđê - M’ak Yan Mnga mrâo, dja\p [uôn sang ti Dap Kngư  bhung bhang ho\ng adiê mđia\ mtrang, mnuih [uôn sang bi mtluk mtlak ai tiê drông Tit. Jing alu\ wa\l mâo lu djuê ana hra\m mb^t dôk hd^p mda, kyua ana\n yan Tit ti [uôn Êa Mar, sa\ knông la\n Krông Na, kdriêk {uôn Đon, ]ar Daklak bi meluk mtlak ho\ng lu mta êa gru grua dưi mjing mơ\ng knhuah dhar kreh ja\k siam mơ\ng gra\p djuê ana hla\k dôk hd^p mda ti nei. Brua\ knu\k kna alu\ wa\l lehana\n phung mâo ai tiê kmah a\t mđing dla\ng  đru nanao ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang dưi m’ak yan mnga, drông tit. Hruê ako\ yan mnga, alum kơ mnuih [uôn sang lehana\n [^ng ga\p hra\m mb^t ho\ng ai êwa “Tit êpul êya [uôn sang” ti [uôn Êa Mar.

Êjai dliê êdrah dôk luh hla, snăn du\m duôr ]ư\ kla hla rơ\k bliư\ leh êa k`^, mnga ana êdap ana [lang bi mnga hrah hu] hlăm ping ]ư\, hlăk ana\n mơh [uôn Ea Mar, kr^ng knông lăn krông Ana, kdriêk [uôn Đon, ]ar Daklak mu\t hlăm yan mnga. Yan mnga thu\n anei, ho\ng aduôn H’Aly Êban ti [uôn Êa Mar yap anei jing klei jăk mơak, kyuadah leh lu thu\n dôk nanao hlăm klei dleh dlan, ara\ anei go\ sang `u tlaih leh mơ\ng klei ana\n. Pral dôk bi leh sang mdơ\ng mrâo ]ia\ng hmao [ơ\ng tit. `u yăp dliê: Jing go\ êsei dleh dlan knap m`ai, [ia\dah mâo brua\ sang ]ư\ êa đru 1 drei êmô ana mđai, kahan răng mgang knông lăn kreh hriê ktrâo ata\t hdră ma\ brua\, snăn ara\ anei go\ sang `u mdul leh. Tit thu\n anei knư\ h^n mơh m’ak kyua mâo leh sang mrâo:

“ Thu\n mrâo, mlan mrâo, [ia\dah amâodah lu ăt bi mâo tit kơ go\ sang mơak m`ai ako\ thu\n bhang mrâo. Hlăm sang blei [ia\ [ê` kan, boh kroh, bi hiu ]hưn sang găp djuê, bi h’ê] hmưi hdơ\ng găp thu\n mrâo mâo klei suaih pral, duah [ơ\ng đ^ kyar”.

Ho\ng go\ sang Quyết Văn Khiêm, leh êbeh 30 thu\n kbưi ho\ng [uôn sang pô ti Phú Thọ hriê mko\ mkra klei hd^p mda hlăm [uôn Êa mar jing leh [uôn sang tal dua. ~u brei thâo, phung anak ]ô leh pro\ng, mâo mnuih ma\ brua\ ti kbưi snăn hruê tết jing hruê ]ia\ng kuh ku\m ênu\m ênap. Leh sa thu\n ma\ brua\ suăi êmăn, hruê knhal tu] thu\n, anak ]ô ênu\m ênap hlăm sang, sang pưk mâo piăt êmiêt doh, mprăp dưm ana su\ng gơr, mnga đào bi msiam ho\ng pui kmla\ [lê] [lir ho\ng hruh prăk lisi hrah. Jih jang mnuih hlăm găp djuê bi krăp ma\ brua\ đa rao ê’i, plê] braih pioh đu\ng đio\, tu\k [ê` tek. Kha\dah kbưi ho\ng [uôn sang pô mơ\ng sui, [ia\dah ai êwa tết mơ\ng [uôn sang ăt mâo go\ sang dja\ pioh hlăm kr^ng lăn mrâo:

“ Tết truh ăt mse\ ho\ng [uôn sang pô mơh, anak aneh ênu\m ênap hlăm sang, mnuih hiu ngă brua\ kbưi ăt w^t ho\ng am^ ama snăn jing tết leh. Hlăm [uôn sang pô mâo lu knăm m’ak. Hruê tit hlăm kr^ng anei mâo sa hruê drông tit Nguyên đán, [ơ\ng tit mb^t jih jang m’ak snăk, hruê ana\n nao kơ sang k[^n [uôn, mâo phung kahan răng mgang knông lăn, lehana\n du\m êpul êya ngă klei mje\ mjing mko\ mjing brei kơ mnuih [uôn sang mơak m`ai tết, leh hua\ [ơ\ng bi kruh dram pui, kdo\ mu`”.

Amâo djo\ kno\ng go\ sang H’Aly amâo go\ sang Quyết Văn Khiêm, ai êwa tit ăt ling lang klei jăk yâo hlăm tar [uôn Êa Mar anei. Phạm Văn Thanh Bình, khua [uôn [uôn Êa Mar brei thâo, hlăm [uôn ara\ anei mâo 215 go\ êsei mnuih [uôn sang ho\ng giăm 800 ]ô mnuih lu hd^p ho\ng brua\ ngă pưk hma pla mjing, lehana\n rông mnơ\ng. Du\m thu\n êgao, mâo klei Đảng, knu\k kna mđing uê`, mnuih [uôn sang djăp djuê ana g^r kt^r duah [ơ\ng mđ^ kyar klei hd^p mda. Boh nik, hlăm yan tit anei mnuih [uôn sang djăp djuê ana mâo leh phung thâo bi đru lehana\n kahan răng mgang knông lăn dôk hlăm alu\ wa\l hriê đru.

“ Hlăm wưng tit Nguyên đán mâo l^ng kahan hriê mb^t ho\ng mnuih [uôn sang mko\ mjing drông yan mnga mrâo lehana\n răng mgang knông lăn. Tết mâo mko\ mjing ti sang k[^n [uôn jih jang mnuih [uôn sang bi kuh ku\m kơ ana\n m’ak m`ai drông thu\n mrâo. Mb^t ho\ng ana\n mâo leh lu êpul brua\ mơ\ng kr^ng dap mnai, lehana\n phung duh mkra hriê mđup brei mnơ\ng kơ du\m go\ êsei [un, phung anak aneh go\ êsei [un, go\ êsei dleh dlan”.

Drông tit, [ơ\ng tit sa anôk jing wưng ]ia\ng kơ du\m knhuah siam mơ\ng dhar kreh djăp djuê ana mâo bi êdah leh kla\. Aduôn Nguyễn Thị Hạnh, khua brua\ Đảng [uôn Êa Mar brei thâo, hlăm [uôn mâo 6 djuê ana hd^p mb^t hrăm ana\n jing Mnông, Êđê, Jrai, lao, Yuăn lehana\n Mường. Hlăm hruê m’ak tit boh nik hlăm djăp brua\ yang [uôn,mnuih [uôn sang djăp djuê ana nao bi hgu\m lu snăk, mjing leh ai êwa mtuk mtlak m’ak m`ai:

“ Ti [uôn Êa Mar anei mâo lu djuê ana lehana\n lu dhar kreh mdê mdê ăt bi dja\ pioh, boh nik hlăm du\m knăm mơak tết hat, mnuih djuê [ia\ bi trông ]ing ]har, mse\ si ngă yang ako\ pin êa, hua\ msat, hua\ êsei mrâo, jing jih jang brua\ mâo lu mnuih sa ai hrăm mb^t. Bi m’ak m`ai, mdê bi djuê ana mdê bi kdrăp ]u\t h’ô, bi k[lê] [lir nao hlăm knăm m’ak ho\ng [uôn sang”.

Amâo djo\ kno\ng bi mguôp hla\m klei duah [ơ\ng, bi h’^t klei hd^p mda, du\m go\ êsei mnuih [uôn sang djăp djuê ana hriê mơ\ng anôk mkăn truh dja\ ba wa\t dhar kreh pô, ăt bi dja\ pioh êjai hd^p mda hlăm kr^ng lăn mrâo. Krah klei mơak hlak yan mnga, djăp mta êa siam mơ\ng dhar kreh djăp djuê ana hrăm mb^t mjing leh sa yan mnga kdrăm k’ah ti knông Lăn Dap Kngư.

 Y Khem pô ]ih hlo\ng ra\k