VOV4.Êđê - Thu\n 2017 jih rue# leh, găn hgao lu klei dleh dlan, du\m ]ar kr^ng wa\l Dap Kngư mâo ba w^t du\m boh tu\ dưn pro\ng pr^n hlăm djăp mta bruă. Bruă Duh mkra lo\\ w^t kru\ đ^ kyar, bruă kriê mgang ala ]ar, klei êđăp ênang dưi h’^t kjăp mjing klei găl ]ia\ng hluê ngă mâo klei tu\ dưi hdră k]ah 5 thu\n ( 2015 – 2020).

Thu\n 2017, klei duh mkra hlăm jih jang du\m ]ar ti Lăn Dap Kngư mâo leh klei bi mlih pro\ng. Êdah êdi ho\ng 5 ]ar hlăm Lăn Dap kngư thu\n 2017 jing mâo klei đ^ kyar brua\ duh mkra giăm 8%, mka\ ho\ng klei đ^ kyar kluôm ala jing 6,7%. }ar Lâm Đồng ba ako\ hla\m alu\ wa\l kơ hnơ\ng hrui w^t, êbeh 6 êbâo 800 êklai prăk, ]ar Daklak leh 4 thu\n amâo mâo tuôm djăp ênoh ]ua\n kơ hnơ\ng hrui w^t, thu\n 2017 mâo truh 4.600 êklai prăk, djăp 104% hdră k]ah. Anei jing boh tu\ dưn kơ klei lo\ kru\ w^t brua\ duh mkra ti Lăn Dap Kngư. Ăt hlăm thu\n 2017, kluôm kr^ng Lăn Dap Kngư mâo mko\ mjing mrâo 3.265 phung duh mkra, mđ^ ênoh phung duh mkra dôk ngă brua\ truh 23 êbâo 328 phung duh mkra, đ^ 14,9% mka\ ho\ng thu\n 2016, mâo truh 325 hdră brua\ duh bi liê ho\ng ênoh hlăm hra\ mơar êbeh 103 êbâo êklai prăk.

Klei đ^ kyar pral kơ brua\ duh mkra mđ^ leh ênoh t^ng kah knar grăm ]ô mnuih mâo ba w^t ti Lăn Dap Kngư truh 40 êklăk 500 êbâo prăk. Tơdah mka\ ho\ng ênoh kah knar 50 êklăk prăk grăp ]ô mnuih hlăm kluôm ala, snăn ênoh anei jing adôk ka hmao ôh. {ia\dah Lăn Dap Kngư mphu\n dơ\ng mơ\ng ênoh điêt. Kyuana\n, ho\ng ênoh 3 êklăk 400 êbâo prăk hnơ\ng hrui w^t kah knar sa ]ô mnuih ti Lăn Dap Kngư, jing sa klei yuôm bhăn leh. Kyuadah ti kr^ng Lăn Dap Kngư anei, mnuih [uôn sang mrâo mlih mơ\ng hdră duah pô [ơ\ng pô, nao hlăm hdră duh mkra pla mjing pioh kơ klei ]h^ mnia. Mơ\ng anôk, grăp thu\n mnuih [uôn sang kr^ng taih kbưi ti du\m ]ar Kontum, Gialai, Daklak lehana\n Daknông ăt adôk tu\ ma\ nanao klei knu\k kna đru braih mkue#. Snăn ara\ anei mnuih [uôn sang amâo mâo djo\ kno\ng mâo djăp leh êsei hua\ đu] ôh, [ia\dah hlăk dơ\ng duh mkra pro\ng. Mduôn [uôn Trâng, [uôn Đăk Hla\, sa\ Lơ Pang, kdriêk Mang Yang, ]ar Gialai, yăl dliê kơ klei bi mlih ti Lơ Pang jing sa dleh dlan hlăm kdriêk Mang Yang, ]ar Gialai êjai mnuih [uôn sang kno\ng mơ\ng brua\ pla mdiê ara\ anei dơ\ng bi thâo pla kphê, tiêu, lehana\n ana kđu]:

“ Êlâo dih mnuih [uôn sang hlăm [uôn kno\ng thâo pla mjing hbei [lang, pla mdiê đu] ênoh mâo ba w^t amâo mâo lu ôh. Ara\ anei, leh thâo tui hriăm, mâo klei kdriêk, sa\ ktrâo ata\t mnuih [uôn sang pla mjing ana kphê, ana kđu], lehana\n tiêu snăn klei hd^p mda dơ\ng mdul leh. Mnuih [uôn sang tloh blei leh êdeh đ^, êdeh kang, lu go\ êsei mâo mdơ\ng leh sang siam kjăp, klei hd^p mda đ^ kyar”.

Ti kr^ng phu\n brua\ lo\ hma ]ar Kontum, mnuih [uôn sang kdriêk Đăk Hà, ]ar Kontum thu\n 2017 ăt mđ^ leh ênoh mâo ba w^t giăm 39 êklăk prăk/]ô mnuih, bi hro\ êbeh 600 go\ êsei [un [in. Aduôn Y Tho\, Khua dhar brua\ đru ]ung ba mnuih [uôn sang hlăm brua\ Đảng kdriêk Đăk Hà, brei thâo:

“ Thu\n 2017, mnuih [uôn sang hlăm kdriêk Đăk Hà duah [ơ\ng tu\ dưn h^n leh, lu go\ êsei thâo dja\ yua klei kreh knhâo hlăm brua\ rông u\n mnu\, êmô kbao… Boh nik mnuih [uôn sang thâo ba yua leh kdrăp ma\ brua\ mrâo ho\ng êdeh êdâo, mse\ si êdeh kai, êdeh rah mdiê, wia\ mdiê… Du\m gưl brua\ Đảng kdriêk, sa\ [uôn ktrâo ata\t nanao mnuih [uôn sang, ]ia\ng bi thâo săng h^n kơ hdră duah [ơ\ng, boh nik hla\m brua\ pla mjing ana tu\ yuôm, brua\ rông mnơ\ng si we\ ngă mâo klei tu\ dưn h^n”.

Du\m war kphê bi kyut boh mnga, war tiêu mtah siam, amâodah la\ lia đang ksu, bi knăl leh kơ klei bi mlih pro\ng ti Lăn Dap Kngư. Thu\n anei, jăk êa hl^m hjăn mơh, amâo đei jăk mâo klei hlua\t [ơ\ng mnơ\ng ngă ôh, snăn mnơ\ng pla djo\ boh mnga, hnơ\ng mâo jing kdlưn h^n kơ thu\n dih. Djo\ boh mnga, [ia\dah mnuih pla mjing kăn mâo klei mơak kluôm dhuôm rei kyuadah ênoh ênil ]h^ kphê lehana\n tiêu tru\n ênoh nanao. {ia\dah ho\ng klei dơ\ng thâo ba yua hdră duah [ơ\ng mrâo, ma\ brua\ mâo klei đ^ kyar êdah kla\. Lu kr^ng mâo pla mjing ho\ng kdrăp ma\ brua\ mrâo mrang, mâo ba w^t klei tu\ dưn pro\ng êdi. Wa\t mnuih djuê [ia\, klei duh bi liê kơ hdră ma\ brua\ mrâo mrang dơ\ng mâo klei mđing leh. Blu`, mnuih ti [uôn Jut 1, sa\ Ia Der, kdriêk Ia Grai, ]ar Gialai la] hlăm thu\n kơ ana\p, m^ng srăng blei thiăm kdrăp ma\ brua\:

“ Kâo t^ng lo\ ksiêm duah tui hriăm, blei ba w^t kdrăp ma\ brua\ mrâo pioh kơ go\ sang pô ngă brua\, ]ia\ng mdul h^n klei ktro\ kơ ai tiê ngă brua\. Mơ\ng đưm ho\ng kơ ara\ anei, mnuih Jrai kno\ng jưh knang kơ ai mnuih yơh ngă brua\, ka jăk thâo ba yua kdrăp ma\ brua\ mrâo mrang ôh, ara\ ]ia\ng kơ brua\ knua\ mâo klei đ^ kyar s^t nik bi dưn yua kdrăp mrâo mrang snăn kơh klei tu\ dưn đ^ h^n. Thu\n 2018, kâo t^ng lo\ blei kdrăp wia\ mdiê, êdeh kai… Lehana\n, lehana\n kâo amra blei kdrăp ]ar kyâo, kdrăp kha\t, lehana\n kdrăp lu\k ]uah pioh kơ brua\ ru\ mdơ\ng”.

Ang^n êbu\ mrô 12 hlăk ako\ mlan 11 leh êgao ngă leh kơ lu go\ sang hlămkr^ng nah Ngo\ Gialai, boh nik kr^ng nah Ngo\ ]ar Daklak tuôm ho\ng klei jhat rai pro\ng êdi. Mnuih djiê, klưh sang, war bưn jhat rai. Ang^n êbu\ leh găn ba hriê klei ênguôt hn^ng. Klei ênguôt hn^ng ana\n, klei dleh dlan ana\n ăt mâo klei mdul mơh, leh du\m êtuh êpul brua\, phung duh mkra, boh nik du\m êpul êya l^ng kahan pral truh nao đru mnuih [uôn sang mghaih msir boh mơ\ng klei ang^n êbu\, lo\ ru\ mdơ\ng sang pưk, kru\ w^t brua\ lo\ hma, bi hơ^t klei hd^p mda.

Klei adôk ktro\ ti Lăn Dap Kngư du\m thu\n êgao jing, klei bi rai dliê amâo mâo thâo lo\ mdei, kha\dah êbeh 1 thu\n ho\ng anei leh khua knu\k kna mtru\n asa\p brei kđăl mbah dliê. {ia\dah, klei bi mia lăn dliê, klei jah druôm kyâo dliê mâo hlăm ana\n klei bi mguôp mơ\ng phung khua êmua ho\ng phung tle\ kyâo, [ia\dah mâo klei brua\ sang ]ư\ êa alu\ wa\l g^r ho\ng jih ai tiê, mâo klei g^t gai mơ\ng gưl dlông mghaih msir ktang hlăm thu\n 2017, mâo leh du\m pluh ]ô phung khua êmua, knua\ druh mơ\ng du\m knơ\ng brua\ dliê kyâo hlăm Lăn Dap Kngư brei mdei brua\, mâo klei [uah mkra hlăm Đảng, khăt brua\, đa ba k]ut phat mkra kđi klei kyua klei soh bi rai dliê, ks^ng mia\ lăn dliê. Kno\ng hjăn ti ]ar Daknông, thu\n 2017 mâo leh êbeh 200 ]ô knua\ druh, đảng viên ngă soh tu\ klei phat mkra. Klei anei klei Đảng jih ai tiê bi kdơ\ng, bi mdoh phung knua\ druh ngă brua\ amâo mâo djo\, lo\ bi kjăp klei jưh knang mơ\ng mnuih [uôn sang, kơ klei Đảng kia\ kriê.

Sa thu\n êgao ho\ng lu klei lông dlăng, lehana\n lu klai awa\t ka dưi mghaih msir, [ia\dah boh tu\ dưn leh mâo hla\m jih jang mơ\ng brua\ kđi ]ar, truh kơ brua\ duh mkra ala [uôn, ana\n yơh jing knơ\ng yuôm bhăn kơ thu\n 2018 srăng mâo du\m boh tu\ dưn pro\ng h^n. Mđ^ kyar h^t kjăp h^n, ana\n yơh jing hdră êlan djo\ mse\ si Thựơng tướng Tô Lâm, Khua phu\n brua\ kahan ksiêm, khua kia\ kriê kr^ng Lăn Dap Kngư la]:

“ Êlâo dih mâo lu klei adôk ktro\ kơ brua\ yang [uôn, kơ boh klei amâo mâo êđăp ênang, kơ brua\ răng mgang ala ]ar. Mơ\ng ana\n jing kpăk gun hlăm brua\ duah [ơ\ng, hlăm klei êbat hiu, tui duah anôk mnia mblei ho\ng Lăn dap Kngư. {ia\dah, dưi la] leh yang [uôn mâo klei êđăp ênang. Klei êđăp ênang anei mjing leh klei găl kơ klei mđ^ kyar. Klei k`ăm êlâo dih jing bi hơ^t pioh mđ^ kyar, snăn ara\ anei mklăk ho\ng ana\n, jing yuôm bhăn snăk ho\ng Lăn Dap Kngư ana\n jing mđ^ kyar mjing klei găl kơ klei h’^t kjăp”.

S^t yơh, Lăn Dap Kngư srăng mâo klei đ^ kyar, dưn yua jih klei găl pô, k`ăm bi hro\ êwang bi kpleh ho\ng du\m kr^ng kwar kluôm ala. Lehana\n hlăm du\m hruê anei êjai dơ\ng k]ưm kơ yan bhang, snăn jih jang djăp ênao mgơ\ng êa, phu\n pui bo\ ho\ng êa leh sơăi, anei jing klei du\m pluh thu\n êlâo ti Lăn Dap Kngư ka tuôm mâo ôh, klei anei mse\ si bi knăl kơ sa yan djo\ boh mnga mrâo, kơ sa klei hd^p h’^t kjăp, lehana\n đ^ kyar. Lăn Dap Kngư mâo leh ai bluh, lehana\n kjăp klei đăo knang.

                                                Y-Khem pô ]ih hlo\ng răk