VOV4.Êđê - Ti kr^ng wa\l Dap kngư, klei ]ia\ng kơ mnuih nga\ brua\ pe\ boh kphê ara\ anei dôk đ^ êdi kyua mnuih [uôn sang hla\k truh hla\m yan hrui pe\ boh kphê. Boh s^t brei [uh: Mse\ ho\ng du\m thu\n êlâo, thu\n anei mnuih pla kphê ti kr^ng Dap kngư lo\ tla\ ana\p ho\ng klei hyưt dleh mưn mâo mnuih nga\ brua\ pe\ kphê leh ana\n tuôm ho\ng klei mnuih nga\ brua\ pe\ kphê kp^ nga\ mđ^ ênoh mưn. Klei ]ih la] kơ boh klei anei ti kdriêk Đa\k Hà, ]ar Kontum, jing alu\ wa\l mâo ênha\ đang kphê êbeh 8.400 ha, hla\m ana\n mâo êbeh 5.500 ha hla\k thu\n mboh.

Mơ\ng du\m hruê knhal jih mlan 10, ti du\m să thơ\ng pla kphê, mse\ si Hà Mòn, Đăk Mar, Đăk Hring, wa\l krah Đăk Hà… mơ\ng kdriêk Đăk Hà, ]ar Kontum mphu\n k]ưm mko\ mjing du\m anôk mkăp mnuih ngă bruă kơ yan hrui pe\ kphê. Sang mâo giăm 3 ha đang kphê, grăp thu\n ăt bi mưn mnuih ngă bruă, Đào Xuân Liêm, alu\ Thống Nhất, să Hà Mòn brei thâo, mrâo ako\ yan đui], [ia\dah ênoh mưn đ^ mơ\ng 75 truh 80 êbâo kơ 100 kg boh mtah:

“ Phung hriê nga\ brua\ mưmưn di`u bi mđ^ ênoh. Mđ^ ênoh ana\n du\m go\ êsei mâo đang kphê pro\ng digơ\ ăt tu\ bi hluê mơh. Hlăm go\ êsei amâo mâo mnuih ngă bruă [ia truh leh yan pe\, pe\ hla\m tar [ar go\ êsei mâo lu kphê amâo mâo hmao pe\ ôh, snăn ăt bi tu\ mưn ho\ng ênoh ana\n yơh”.

}ia\ng dưi hrui pe\ giăm 1 êbâo 700 ha kphê, mb^t ho\ng mnuih ngă bruă hla\m sang, êbeh 1 êbâo 200 go\ êsei ti să Hà Mòn, kdriêk Đăk Hà lo\ dơ\ng bi mưn êbeh 1 êbâo 300 ]ô mnuih ngă bruă kơ yan pe\ boh kphê anei. Ho\ng ênoh mưn mơ\ng 80 êbâo prăk kơ 100 kg boh kphê mtah mse\ si ara\ anei, yap mdu\m hlăm 1 hruê pe\ mâo mơ\ng 600 truh 800 kg boh kphê mtah, sna\n hlăm 1 ]ô mnuih nga\ brua\  mâo hrui w^t  hlăm brô 500 êbâo prăk. Mb^t ho\ng bruă tla prăk mưn kơ mnuih ngă bruă ho\ng ênoh đ^, pô ba yua mnuih ngă bruă lo\ tu\ ư si klei ]ia\ng mơ\ng mnuih ngă bruă wa\t ho\ng klei blu\ tlao leh ana\n bi mâo hdră mđ^ ai, klei pah mni.

 Nguyễn Thái Lâm, K’iăng khua Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa să Hà Mòn brei thâo:“ Pô ba yua mnuih ngă bruă hlăm m’mông pe\ c\ia\ng bi  blu\ hrăm jăk. Leh pe\ đue# w^t ăt bi mâo do\ anei do\ adih brei ]ia\ng mđ^ ai digơ\, snăn kơh di`u tu\ ư pe\ kơ pô. Bi tơdah pô ba yua mnuih ngă bruă blu\ la] ya mta klei amâo djo\ ho\ng ai tiê, snăn di`u đue# mtam. Klei anei jing 1 klei dleh dlan êdi kơ pô mưn mnuih ngă bruă ti anei. Êngao kơnăn mâo klei kp^ ai dơ\ng, ana\n jing đa đa mnuih [uôn sang  gơ\ ]ia\ng  pô hrui pe\ bi dja\l khuăt kphê, snăn mâo klei pô adih, pô adih nga\ bi mđ^ ênoh mưn”.

}ia\ng mâo djăp mnuih pe\ boh kphê hlăm êbeh 5 êbâo 500 ha kphê, đa\m mâo klei k[ah mnuih ngă bruă ăt mse\ mơh mnuih ngă bruă nga\ bi mđ^ ênoh, mơ\ng knhal jing mlan 9, Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa kdriêk Đăk Hà mko\ mjing leh hdră k]ah bi kah mnuih ngă bruă hlăm alu\ wa\l. Hlăm ana\n brei  Knơ\ng bruă sang ]ư\ êa du\m să, wa\l krah mâo klei ]iăng kơ mnuih ngă bruă leh ana\n mkăp mnuih ngă bruă bi mâo klei hgu\m tliêr kjăp rơ\ng klei êđăp ênang kr^ng [uôn sang, klei êđa\p ênang kluôm yang [uôn leh ana\n boh tu\ dưn plah wah du\m t^ng. Êngao kơ ana\n, brua\ knu\k kna alu\ wa\l ăt c\ih mtru\n ênoh mưn mnuih pe\ boh kphê ]ia\ng mnuih [uôn sang mđing dlăng. Klă klơ\ng mse\ ho\ng kr^ng wa\l lăn dap, boh kbưi hlăm brô 5 km, ênoh mưn mnuih ngă bruă truh 80 êbâo prăk kơ 100 kg boh kphê mtah; alu\ wa\l mâo ]ư\ kngư hlăm brô 20%, boh kbưi taih mơ\ng 5 truh kơ 10 km ênoh mưn truh 85 êbâo prăk, alu\ wa\l ]ư\ kngư mơ\ng 30% kơ dlông, boh taih kbưi mơ\ng 10 truh kơ 20 km jing 90 êbâo prăk. Khă gơ\ thâo leh êlâo, pral thâo hlaưm brua\ bi kah mbha, mkăp leh ana\n kriê dlăng mnuih ngă bruă, [ia\dah hluê si Nguyễn Tường Thắng, Khua Adu\ bruă Lo\ hma leh ana\n Mđ^ kyar [uôn sang kdriêk Đăk Hà, klei kơ mnuih ngă bruă hlăm yan pe\ boh kphê thu\n anei ăt srăng dleh dlan h^n:  

“ Mnuih ngă bruă hla\m yan hrui pe\ anei lo\ dơ\ng dleh dlan, kyua du\m thu\n êlâo mâo lu mnuih ngă bruă hriê mơ\ng kwar Dưr, leh ana\n mơ\ng kr^ng lăn dap, Snăn [ia\dah hla\m 2 yan mrâo êgao du\m kr^ng lăn dap, kwar Dưr mâo lu knơ\ng bruă, anôk bruă mnia mblei ala ta] êngao ma\ lu mnuih ngă bruă, anăn hnơ\ng mnuih ngă bruă hriê mơ\ng kr^ng lăn dap kno\ng [ia\ đui]. Thu\n anei [uh jing sra\ng lo\ dơ\ng dleh dlan h^n. Ênoh mưn mnuih ngă bruă pe\ boh kphê ti Đăk Hà thu\n anei đ^  mơ\ng 80  truh 90 êbâo prăk hla\m 100 kg boh kphê mtah, đ^ h^n kơ thu\n dih”.

H’Mrư pô ]ih – H’Nga pô ra\k