VOV4.Êđê –Hla\m hdra\ brua\ UN – REDD Việt Nam gưl tal 2 – Bi hro\ hnơ\ng bi kbia\ êwa c\ho\ jhat hluê ho\ng hdra\ g^r mkhư\ klei lui] rai dliê kmrơ\ng, rơ\ng dôk răng kriê mgang kja\p  du\m carbon dliê, ra\ng kriê h’^t kja\p nga\n do\ dliê  leh ana\n mđ^ hnơ\ng carbon dliê, Knơ\ng brua\ Ksiêm dla\ng Dliê kmrơ\ng kr^ng IV hla\k s^t êm^t  mko\ mjing du\m hdra\ brua\ nah êngao mmông hria\m hla\m adu\ kơ phung hđeh hria\m hra\ ti du\m alu\ wa\l mâo dliê, k`a\m mđ^ h^n klei thâo sa\ng hla\m brua\ ra\ng mgang leh ana\n kriê kja\p klei lu jơr mnơ\ng hd^p hla\m dliê. Anei jing du\m hdra\ msir yuôm bha\n ]ia\ng ra\ng mgang leh ana\n mđ^ kyar dliê h’^t kja\p.

Hlăm knhal jih mlan 10 leh êgao, ti sang hra\ knu\k kna ]iêm rông hđeh mnuih djuê [ia\ kdriêkKon Plông, ]ar Kontum, Anôk brua\ kia\ kriê dliê kyâo kr^ng 4, hgu\m leh ho\ng êpul brua\ răng mgang dliê kyâo ]ar Kontum mko\ mjing “Mjua\t bi hriăm hdră bhiăn kơ brua\ răng mgang dliê, lehana\n kriê pioh djăp mta mnơ\ng dhơ\ng hd^p”. Kha\dah adiê hjan hl^m, êbeh 300 ]ô hđeh hriăm hra\, lu jing hđeh mnuih djuê ana Sedang nao ênu\m mơh. Amâo mâo djo\ du\m ana\n, hđeh hriăm hra\ du\m boh adu\ lo\ prăp êmiêt klei blu\ ]ia\ng bi êdah klei m^n pô, mse\ si: Hđeh adu\ 8 “La] Ơ ơh ho\ng hlô mnơ\ng dliê”; hđeh adu\ 9 “Răng mgang dliê jing răng mgang klei hd^p drei”; hđeh adu\ 12 “Dliê brei kơ drei klei hd^p hruê anei, lehana\n kơ êdei ana\p”… bi êdah klei m^n pô mâo wa\t rup bi hmô kơ klei ju\ jhat yang [uôn srăng klam ti dlông mra, mse\ si klei êa lip lê], klei không amâo mâo êa… jih klei ana\n kbia\ hriê mơ\ng klei bi rai dliê sơăi pô ngă, Nguyễn Khánh Linh, hriăm adu\ 8A yal dliê:

“ Drei bi rai dliê jing drei dôk bi rai kơ klei hd^p drei pô yơh. Srăng ba hriê lu klei amâo mâo jăk kơ anak mnuih, mse\ si klei ê alip lê], klei không k[ah êa, klei kluh lăn. Kâo m^n bi mta\ mtăn yơh kơ jih jang mnuih đru bi răng mgang wa\l hd^p mda lehana\n dliê”.

Ho\ng đue# hiu hlăm dliê mâo Anôk brua\ kia\ kriê dliê kyâo kr^ng 4 mko\ mjing mse\ si: mđ^ ai hlăm klei hiu ata\t dlăng, mâo klei bi mđăo jăk mâo klei pah mni, kơ djăp mta hlô mnơ\ng mâo hlăm dliê; bi lông hlei pô pral, hlei êma\t thâo săng kơ brua\ răng mgang dliê, lehana\n răng mgang djăp mta mnơ\ng dhơ\ng hd^p, bi lông bi êdah ai tiê pô leh dlăng kơ rup klei pui [ơ\ng dliê, rup êa lip lê]… Lehana\n mơ\ng klei đue# hiu dlăng hlăm dliê kmrơ\ng, phung hđeh sang hra\ knu\k kna ]iêm rông kdriêk Kon Plông, ]ar Kontum lo\ mâo thiăm klei thâo săng kơ dliê, boh nik klei tu\ dưn mơ\ng dliê hlăm brua\ bi kna klei hd^p mda, lehana\n lu jơr mnơ\ng dhơ\ng hd^p. Adei Y Hạnh, djuê ana Sedang, hriăm adu\ 9A, brei thâo:

“ Kâo m’ak snăk mâo nao hlăm hdră hriăm hruê anei, lehana\n thâo săng lu h^n kơ hlô mnơ\ng dliê, lehana\n kơ brua\ răng mgang dliê, răng mgang hlô mnơ\ng dliê, điêt đuôt amâo mâo dưi lua mnah hlô mnơ\ng dliê ôh. Leh kâo thâo kơ hdra\ hruê anei, kâo srăng w^t yal dliê ho\ng [^n găp hlăm [uôn, hlăm go\ sang thâo kơ brua\ răng mgang dliê, lehana\n amâo lo\ dưi lua mnah hlô mnơ\ng dliê ôh, mse\ si êman, hlô kru\, kra”.

Jing alu\ wa\l mâo lăn dliê pro\ng h^n, mka\ ho\ng du\m kdriêk mkăn hlăm ]ar, tui si nai Mai Xuân Kiên, pô klam klei dưi jing khua sang hra\ knu\k kna ]iêm rông hđeh djuê [ia\ kdriêk Kon Plông, brua\ Anôk brua\ kia\ kriê dliê kyâo kr^ng 4, mguôp ho\ng Êpul brua\ răng mgang dliê kyâo ]ar kontum mko\ mjing klei hâo hưn anei jing leh brua\ ngă yuôm bhăn êdi. Klei phung hđeh mâo klei thâo săng klei yuôm bhăn mơ\ng dliê ho\ng klei hd^p, srăng mjing knơ\ng mtru\t phung hđeh mâo du\m brua\ ngă k`ăm răng mgang dliê, răng mgang klei hd^p mda, lehana\n răng mgang hlô mnơ\ng dliê:

“ Brua\ ngă anei jing yuôm bhăn êdi ho\ng phung hđeh hriăm hra\ mnuih djuê [ia\ hd^p hla\m kr^ng je\ dliê. Mơ\ng ana\n, brua\ hâo hưn mtô mblang kơ phung hđeh thâo săng kơ klei yuôm bhăn brua\ răng mgang dliê, lehana\n hlô mnơ\ng dliê jing brua\ năng ngă snăk sơưn. Leh klei mtô mblang ana\n, sang hra\ lo\ dơ\ng iêu mthưr, mtru\t mjhar phung hđeh hlăm brua\ răng mgang dliê lehana\n hlô mnơ\ng. Mơ\ng brua\ ngă ana\n phung hđeh srăng thâo săng kjăp h^n kơ brua\ răng mgang dliê, s^t nik phung hđeh srăng lo\ k]e\ kơ găp djuê hlăm sang pô, ayo\ng amai adei, [uôn sang mâo klei thâo săng răng mgang dliê”.

Mb^t ho\ng phung hđeh hriăm hra\ ti kdriêk Kon Plông, ]ar Kontum, du\m klei hriăm êngao kơ adu\ hriăm, ho\ng du\m mta klei mâo hriăm leh kơ brua\ răng mgang dliê, răng mgang mnơ\ng dhơ\ng hd^p, hlăk lo\ dơ\ng mâo Anôk brua\ kia\ kriê dliê kyâo kr^ng 4, mko\ mjing ti 11 ]ar alu\ wa\l kwar Krah lehana\n Lăn Dap Kngư. Tống Ngọc Trung, Khua adu\ brua\ mrô 3, Anôk brua\ kia\ kriê dliê kr^ng 4, brei thâo:

“ }ia\ng kơ brua\ răng mgang dliê jăk h^n, hmei bi hâo hưn lar [ar truh kơ jih jang mnuih, boh nik ho\ng phung hđeh hriăm hra\ lehana\n sinh viên. Hmei lo\ dơ\ng hgu\m ho\ng djăp alu\ wa\l hlăm anôk hmei kia\ kriê, ngă jăk h^n brua\ hâo hưn mse\ snei, lehana\n kla\ mnga] h^n ]ia\ng kơ phung hđeh hriăm hra\, lehana\n mnuih [uôn sang thâo săng kơ brua\ răng mgang dliê jing pioh răng mgang ngăn do\ yuôm bhăn hlăm dliê kơ ara\ anei lehana\n kơ êdei ana\p”.

Mb^t ho\ng brua\ knu\k kna kia\ kriê, mko\ mjing brua\ hluê ngă hdră bhiăn kơ brua\ răng mgang dliê, răng mgang klei pui [ơ\ng dliê, mđ^ kyar dliê lehana\n kia\ kriê kyâo mtâo, mnơ\ng dhơ\ng dliê, brua\ mtô mblang mđ^ klei thâo săng kơ phung hđeh gưl mrâo hlăm alu\ wa\l mâo nanao Anôk brua\ kia\ kriê dliê kyâo kr^ng 4 bi kla\ jing sa hlăm du\m hdră yuôm bhăn pioh răng mgang dliê, lehana\n mđ^ kyar dliê ho\ng klei kjăp.

                                                                                                                                         H’Nga pô ]ih hlo\ng răk