VOV4.Êđê - Arabica jing sa mta kphê ja\k h^n êdi hla\m du\m mta mjeh kphê dưi ba pla ara\ anei, dưi bi mnia mblei ho\ng ênoh yuôm  h^n mka\ ho\ng kphê Robusta. Mta kphê hing ang anei dưi ba pla leh lu hla\m gia\m 100 thu\n êgao ti kr^ng la\n Cầu Đất, [uôn pro\ng Đà Lạt, ]ar Lâm Đồng, ara\ anei a\t dưi dla\ng jing sa hla\m 7 mta mjeh kphê ja\k h^n êdi ti dlông ro\ng la\n. }ia\ng mđ^ kyar ana\n kna\l Arabica hing ang mơ\ng alu\ wa\l, mnuih [uôn sang nga\ lo\ hma hla\k ai ti sa\ Xuân Trường, [uôn pro\ng Đà Lạt mko\ mjing leh Hợp tác xã pla mjing kphê Công Bằng Cầu Đất Đà Lạt, ho\ng hdra\ k`a\m mđ^ h^n hnơ\ng tu\ ja\k, [rư\ [rư\ ba kphê Arabica c\h^ hla\m sang c\ơ mnia ala ]ar lehana\n ba ]h^ kơ ala ta] êngao.

Mơ\ng leh mu\t hlăm êpul hgu\m pla kphê Công Bằng, Cầu Đất, Đà Lạt, klei tu\ dưn brua\ phê, go\ sang Lý Minh Cường, dôk ti thôn Cầu Đất, sa\ Xuân Trường, [uôn pro\ng Đà Lạt mâo leh klei đ^ kyar kjăp. Kyua dưn yua hdră dlăng kriê mrâo, amâo mâo ba yua lu hbâo pruê, êa drao hlua\t ôh, bi hro\ ênoh bi liê, hnơ\ng boh kphê mâo đ^ h^n, lehana\n hơ^t anôk kăp ]h^ mnia:

“ Pătdah amâo mâo ba yua mtam êa drao hlua\t. }ia\ng kơ lăn pô pla mjing mâo mnơ\ng dhơ\ng hd^p jăk, kăn krih êa drao mdjiê rơ\k rei. Truh yan dưm hbâo, dlăng kriê pô jik rơ\n mâo bâo mnơ\ng bru\, amâo mâo djo\ kno\ng bi bru\ lăn, [ia\dah lo\ bi êđăp wa\t lăn. Kno\ng yua lu hbâo vi sinh pruê kơ kphê”.

Êpul hgu\m brua\ kphê Công Bằng, Cầu Đất, Đà Lạt ara\ anei mâo leh 30 ]ô hgu\m, mâo jih jang 45 ha. Asa\r kphê mơ\ng êpul hgu\m mâo djăp leh ênoh ]ua\n mnia mblei ho\ng ala ta] êngao WFTO. Hla\m ana\n jing brua\ mđing duh m^n ngă brua\ jăk mơ\ng phu\n hlo\ng kơ êdu\k, jing mơ\ng pla mjing hlo\ng kơ k]o\k kphê, ksiêm dlăng anôk pla mjing, klei hrui pe\ ho\ng kngan kno\ng pe\ 99% boh ksa\, lehana\n ba mkra mjing msah hluê ho\ng hdră ênuk mrâo. Mơ\ng ana\n, boh kphê anôk anei mâo leh k’hưm hla\m brua\ mnia mblei hlăm ala ]ar lehana\n ho\ng ala ta] êngao.

Vũ Khanh, Khua kia\ kriê brua\ hgu\m Công Bằng Cầu Đất Đà Lạt, asa\r kphê mơ\ng anôk brua\ anei jing doh, kphê Arabica leh pe\, kia\ kriê lehana\n mkra mjing djăp ênoh ]ua\n doh, jing jăk kơ mnuih blei yua, mơ\ng ana\n boh tu\ dưn kphê mâo mđ^ h^n:

“ Ho\ng brua\ k`ăm jing ba w^t kơ mnuih pla mjing h’^t ho\ng lăn pô pla mjing. Tal dua, ba w^t boh kphê doh, kphê jăk truh kơ mnuih blei yua. Klei yuôm bhăn h^n amâo mâo djo\ kno\ng mnuih pla mjing, êpul hgu\m [ia\dah ana\p jih jang mnuih pla mjing ti Cầu Đất srăng pla mjing kphê doh pioh ]h^ kơ ala ta] êngao. Snăn kphê Cầu Đất dưi ba ]h^ kơ djăp ala ]ar dlông ro\ng lăn”.

Ăt tui si Vũ Khanh, ara\ anei klei lông dlăng pro\ng hla\m brua\ pla kphê, ana\n jing ]ia\ng bi mâo kphê jăk, mâo klei hing ang dlông ro\ng lăn. Snăn klei anei brei mâo hdră êlan kjăp s^t hla\m brua\ duh mkra pla mjing, lehana\n mko\ mjing ana\n knăl kjăp kơ pô. Mơ\ng ana\n, mb^t ho\ng klei bi kjăp hdră ngă brua\, bi mâo boh kphê jăk, Êpul hgu\m duh mkra pla mjing kphê Công Bằng lo\ mko\ mjing anôk ]h^ kphê hliê, pioh kơ tuê hlo\ng lông mnăm kơ ana\n.

Hoàng Ngọc Lân, K’ia\ng khua hdră brua\ Vnsat Lâm Đồng la], hdră êlan duh mkra pla mjing, hlo\ng truh kơ brua\ mkra mjing, lehana\n ]h^ mnia mse\ ho\ng Êpul hgu\m kphê Công Bằng Cầu Đất Đà Lạt jing hdră êlan pla mjing tu\ dưn êdi, tui si hmei lehana\n du\m dhar brua\ djo\ tuôm ]ar Lâm Đồng dôk mđ^ ai mtru\t mjhar ho\ng lu hdră êlan ngă brua\:

“ Hmei mko\ mjing klei mjua\t bi hriăm, mđ^ klei thâo kia\ kriê, lehana\n ngă brua\ kơ du\m êpul kia\ kriê brua\ hgu\m. Lehana\n, hmei srăng hgu\m kơ djăp êpul êya thơ\ng kơ brua\ lo\ mko\ mjing truh kơ 20 êpul hgu\m hla\m wưng kơ ana\p, mđ^ kyar mơ\ng 5 – 7 êpul hgu\m mta mrâo, ]ia\ng mâo klei mđ^ kyar kjăp hlăm klei ngă brua\ mơ\ng phu\n hlo\ng kơ êdu\k ho\ng kr^ng pla kphê anei”.

Ara\ anei, kphê Arabica pla mjing hla\m kr^ng lăn Cầu Đất, [uôn pro\ng Đà Lạt mâo leh knơ\ng brua\ kphê Starbucks ala ]ar Mi tu\ yap jing sa hlăm 7 mta kphê jăk h^n êdi dlông ro\ng lăn, lehana\n mâo ]h^ leh hlăm 21 êbâo anôk ]h^ mnia dlông ro\ng lăn. Brua\ mko\ mjing gru bi hmô pla mjing kphê mse\ ho\ng êpul hgu\m kphê Công Bằng Cầu Đất Đà Lạt jing leh sa hdră êlan ngă brua\ jăk amâo mâo djo\ kno\ng đru mnuih pla mjing mghaih msir klei dleh dlan, mđ^ hnơ\ng hrui w^t, [ia\dah anei lo\ jing hdră êlan năng ngă pioh lo\ dơ\ng bi lar.