VOV4.Êđê - Ho\ng lu brua\ nga\  s^t êdi mse\ si: Đru kơ sang dôk, nao ]ua\ êmuh tơdah rua\ duam, mjing klei ga\l kơ klei ma\ brua\ ja\k j^n, m’ak hlak, mâo klei tu\ dưn, du\m gưl brua\ Công đoàn ti ]ar Daklak bi êdah leh klei mđing dla\ng kriê klei hd^p mda kơ mnuih nga\ brua\. Mu\t hla\m êpul brua\ công đoàn, mnuih nga\ brua\ dưi ra\ng mgang klei dưi lehana\n klei tu\ dưn djo\ guôp, mơ\ng ana\n h’^t ai tiê ma\ brua\ knua\, đru mguôp hla\m hdra\ đ^ kyar mơ\ng knơ\ng brua\, anôk brua\.

 Gra\p aguah, leh rue# mmông ma\ brua\ leh ana\n ata\t anak nao sang hra\, amai Hứa Thị Đông Trinh, nga\ brua\ bi mdoh wa\l anôk hd^p mda, Knơ\ng brua\ Trách nhiệm hữu hạn brua\ wa\l anôk hd^p mda Đông Phương Daklak nao kơ war kriê dla\ng êpul mnu\ `u mrâo rông. Amai Trinh brei thâo: `u mâo c\an 6 êkla\k pra\k mơ\ng Keh pra\k  “Hgu\m mguôp bi đru kyua mơ\ng công đoàn knơ\ng brua\ pioh blei mjeh êđai mnu\ leh ana\n nga\ war rông. Klei hd^p mda adôk dleh dlan, hja\n pan rông anak điêt, ana\n êngao kơ pra\k mlan gra\p mlan, rông mnu\ phưi hla\m war đru leh kơ `u lo\ mâo pra\k hrui w^t leh ana\n mâo  djam [ơ\ng kơ go\ sang.

“ Mâo klei mđing dla\ng mơ\ng Êpul g^t gai knơ\ng brua\ leh ana\n Êpul g^t gai Công đoàn sna\n knơ\ng brua\ mjing leh klei ga\l c\ia\ng kơ amai adei lo\ mâo hnư hrui w^t ho\ng hdra\ đru kơ amei adei duh [ơ\ng kơ sang mse\ si brua\ rông mnơ\ng. Dlang kluôm êngao kơ pra\k mlan mơ\ng knơ\ng brua\ [ơ\k gra\p mlan h’^t leh, sna\n pô a\t c\ia\ng lo\ duah mơh mâo [ia\ pra\k yua pioh bi h’^t klei hd^p mda go\ sang pô.”

Kyua mâo phu\n pra\k mơ\ng keh pra\k bi đru mơ\ng công đoàn knơ\ng brua\, amai Trinh leh ana\n lu mnuih hla\m êpul mka\n dưi mâo c\an pra\k pioh mđ^ kyar brua\ duh [ơ\ng, mkra mlih mđ^ klei hd^p mda. Hluê si klei t^ng yap mơ\ng Êpul hgu\m mnuih nga\ brua\ c\ar Daklak, truh kơ arra\ anei, alu\ wa\l mâo êbeh 90% brua\ công đoàn nah gu\ mko\ mkra keh pra\k bi đru công đoàn ho\ng ênoh prak mâo gia\m 30 êklai pra\k. Mơ\ng phu\n pra\k anei msir brei leh kơ gia\m 33 êbâo gưl mnuih hla\m êpul ma\ c\an pra\k pioh mđ^ kyar brua\ duh mkra go\ sang, ho\ng hnơ\ng brei c\an mơ\ng 3 – 10 êkla\k pra\k kơ gra\p gưl.

Du\m gưl brua\ công đoàn kha\ng mđing dla\ng, nao c\ua\ êmuh, brei mđup mnơ\ng kơ mnuih nga\ brua\ dleh klnap, mâo klei truh êjai dôk nga\ brua\ [ri hla\m gưl Tit hat, kna\m m’ak. Aduôn Nguyễn Thị Thân, mnuih nga\ brua\ mơ\ng Knơ\ng brua\ Trách nhiệm hữu hạn Kia\ kriê [uôn pro\ng lẹh ana\n wa\l anôk hd^p mda Daklak mâo klei truh êjai dôk ma\ brua\ hla\k thu\n 2001 ho\ng ênoh êka êkeh truh 81%. Kyua mâo êpul brua\ công đoàn, `u dưi răng mgang klei tu\ dưi mơ\ng pô, dưi mâo tu\ ma\ dja\p ênu\m du\m ênoh pra\k đru hluê djo\ si klei kc\ah mtru\n leh ana\n dưi da\p brua\ ma\ djo\ guôp ho\ng klei suaih pral pô ara\ anei. Du\m gưl brua\ công đoàn a\t kha\ng ba mko\ mjing klei nao c\ua\ êmuh, mtru\t mđ^ ai, đru brei `u dul [ia\ klei dleh dlan hla\m klei hd^p.

“ Knơ\ng brua\ ho\ng khua g^t gai du\m công đoàn gra\p thu\n a\t hriê c\ua\ êmuh, brei mđup mnơ\ng, h’êc\ hmưi Tit leh ana\n bi kah ho\ng kâo êjai mmông kâo tuôm ho\ng klei truh, ana\n kâo c\ang hmang dưi mâo lac\ ja\k kơ khua g^t gai mơ\ng êpul hgu\m mnuih nga\ brua\ leh ana\n phung knua\ druh mơ\ng knơ\ng brua\.”

Sang pro\ng gia\m 40 m2 mơ\ng go\ sang amai H’Thua\i Hra, hla\m êpul công đoàn Knơ\ng brua\ knu\k kna kdriêk {uôn Đon jing sa hla\m 28 boh sang h’uh mđao công đoàn hla\m kdriêk {uôn Đon mâo Êpul hgu\m Mnuih nga\ brua\ kdriêk đru mrâo ru\ mdơ\ng ma\ pra\k mơ\ng keh pra\k sang h’uh mđao công đoàn mơ\ng thu\n 2013 – 2017. Amai brei thâo: kyua klei hd^p dleh knap ana\n hla\m 11 thu\n êgao, 3 am^ anak hmei bi mưn sang dôk leh ana\n dôk hla\m sang knơ\ng brua\ êjai. Knhal jih thu\n 2017, `u mâo keh pra\k  sang h’uh  mđao công đoàn. Knhal jih thu\n 2017, `u mâo keh sang h’uh mđao công đòan kdriêk {uôn Đon đru 30 êkla\k pra\k, mb^t ho\ng pra\k `u mkiêtt pioh leh ana\n klei đru mơ\ng ayo\ng adei, djuê ga\p, leh  3 mlan nga\ mkra, go\ sang H’Thua\i mâo leh sang mrâo. Anei jing klei mtru\t mđ^ ai đru mâo klei tu\ yuôm êdi  đru kơ amai h’^t ai tiê nga\ brua\ leh ana\n dla\ng kriê rông ba anak aneh pô:

“ Kâo myun he\ mơh mâo klei mđing dla\ng mơ\ng knơ\ng brua\, mơ\ng công đoàn, brua\ knu\k kna alu\ wa\l, êpul hgu\m mnuih nga\ brua\ kdriêk đru leh go\ êsei kâo dưi mâo ru\ mdơ\ng sang dôk kja\p, c\ia\ng kơ kâo h’^t ai tiê nga\ brua\ leh ana\n dla\ng kriê rông ba anak, c\ia\ng phung hđeh dưi nao sang hra\ m’ar truh anih, kâo amâo thâo lo\ blu\ ôh, kno\ng mni lac\ ja\k yơh , kâo m’ak êdi.”

Hluê si Êpul hgu\m Mnuih nga\ brua\ c\ar Daklak, hla\m du\m thu\n êgao hdra\ brua\ sang h’uh mđao công đoàn dưi po\k nga\ leh mâo klei tu\ ti jih jang du\m gưl brua\ công đoàn. Hla\m wưng mơ\ng thu\n 2013 – 2017 mâo đru lo\ w^t mkra leh ana\n ru\ mdơ\ng mrâo 650 boh sang kơ mnuih nga\ brua\ dleh knap kơ sang dôk ho\ng ênoh pra\k bi liê gia\m 19 êklai pra\k. Mb^t ho\ng ana\n, du\m gưl brua\ công đoàn a\t hluê nga\ leh ja\k brua\ dla\ng kriê klei hd^p mda, ai tiê klei m^n kơ phung hla\m êpul, mnuih nga\ brua\ hla\m alu\ wa\l. Mơ\ng thu\n 2015 truh kơ ara\ anei, akâo msir mghaih brei klei bhia\n hdra\ mtru\n kơ phung nai mtô hđeh kr^ng taih kbưi, kr^ng dleh dlan ho\ng ênoh pra\k êbeh 20 êklai pra\k; hrui nư bảo hiểm yang [uôn, bảo hiêm brua\ mdrao mgu\n, luc\ brua\ ma\ mâo êbeh 15 êklai pra\k.

Ho\ng du\m brua\ nga\ s^t êdi, êpul brua\ công đoàn hla\k [rư\ hruê [rư\ jing anôk jưh knang kja\p, đru kơ mnuih nga\ brua\ dưi răng mgang klei tu\ dưi năng djo\ mơ\ng pô. Bohnik s^t pô ta\m mâo he\ klei truh amâo mâo ja\k, mơ\ng ana\n đru kơ digơ\ h’^t ai tiê, sia\ suôr ho\ng knơ\ng brua\, anôk brua\ leh ana\n êpul brua\ công đoàn.