VOV4.Êđê - Mb^t ho\ng Knơ\ng bruă Ksiêm dlăng dliê kyâo du\m ]ar hang ks^ Dhu\ng kwar Krah leh ana\n lăn Dap Kngư, Anôk bruă ksiêm dlăng dliê kyâo kr^ng IV kriê dlăng ênhă dliê pro\ng h^n êdi kluôm ala, ho\ng giăm 8 êklăk 730 êbâo ha. Du\m thu\n êgao, kyua hluê ngă jăk bruă  bi hgu\m, po\k ngă mđrăm mb^t du\m hdră bruă kriê dlăng leh ana\n răng mgang dliê, anăn ênoh bi rai dliê, ênhă lăn dliê djo\ ks^ng mhiă ma\ ti alu\ wa\l anei hro\ năng yap êdi.

 Sa aguah ako\ yan bhang ti krah Đang dliê ala ]ar York Đon, ]ar Daklak, mâo wa\t êdeh ho\ng loa bi kc\a\i asa\p hiu hâo hưn mơ\ng Knơ\ng bruă Ksiêm dlăng dliê kyâo kr^ng IV ho\ng lu hdră nga\ pa-nô, áp phích, klei hâo hưn… ngă klei bi mđing mơ\ng mnuih [uôn sang ti [uôn Drang Phốc, să Krông Ana, kdriêk Knông lăn {uôn Đon. Alu\ wa\l anei, lu êdi jing mnuih [uôn sang djuê [ia\, siă suôr ho\ng klei bhiăn ]uh ênah ngă hma, hiu lua mnah hlô mnơ\ng dliê, [ê] [ưi… snăn klei ks^ng mhiă ma\ liê lu êdi. Khă snăn, kyua knơ\ng bruă djo\ tuôm khăng mtô mblang, mtă mtăn anăn klei thâo kriê mgang dliê mơ\ng mnuih [uôn sang dưi mđ^ kyar. Y Nô Huyn, Khua [uôn [uôn Drang Phốc, să Krông Ana, kdriêk {uôn Đôn brei thâo:

“ Mb^t ho\ng knuă druh knơ\ng bruă ksiêm dlăng dliê kyâo nao hlăm [uôn mko\ mjing klei bi k[^n [uôn, mtô mblang kơ mnuih [uôn sang amâo mâo bi rai dliê ngă pưk hma, leh ana\n mtô mblang kơ mnuih [uôn sang amâo hiu lua mnah hlô mnơ\ng dliê. Leh mâo klei mtô mblang, snăn mnuih [uôn sang gơ\ thâo khut khat amâo mâo bi rai dliê, amâo hiu lua mnah hlô mnơ\ng dliê. Hlăm bruă bi hgu\m hiu suang dlăng, mnuih [uôn sang hmao [uh phung tle\ kyâo bi rai dliê, snăn mnuih [uôn sang nao hưn kơ Anôk bruă ksiêm dlăng dliê, bi hgu\m ]ia\ng mă kơ\ng phung tle\ kyâo”.

Mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei, Knơ\ng bruă bi hgu\m ho\ng 6 hlăm ênoh 11 Anôk bruă ksiêm dlăng dliê kyâo ti alu\ wa\l Dhu\ng kwar Krah leh ana\n lăn Dap kngư mko\ mjing brua\ mtô mblang kriê dlăng leh ana\n răng mgang dliê ti du\m alu\ wa\l mâo lu mnuih [uôn sang djuê [ia\ dôk hd^p mda. Hdră mtô mblang lu êdi ho\ng êdeh mâo loa bi kc\a\i asa\p hiu hâo hưn, mko\ mjing klei bi k[^n mnuih [uôn sang, mbha hră điêt, mko\ mjing klei bi lông kơ klei thâo săng hla\m Hdră bhiăn kriê mgang leh ana\n Mđ^ kyar dliê ti du\m boh sang hră gưl III knu\k kna ]iêm rông hđeh hriăm hră mnuih djuê [ia\... Lê Công Thành, K’iăng khua adu\ bruă mrô 3, hlăm Knơ\ng bruă Ksiêm dlăng dliê kyâo kr^ng IV brei thâo:

“  Mơ\ng du\m gưl hmei mtô mblang, ngă kơ mnuih [uôn sang ti kr^ng taih kbưi mâo klei thâo săng kriê dlăng răng mgang dliê. Mơ\ng ana\n mnuih [uôn sang thâo săng du\m hdră êlan mtru\n, du\m mta klei kăm mnuih [uôn sang kơ klei ngă soh ks^ng mhiă ma\ ngă hma^ djo\ kơ dliê; leh ana\n du\m hdră êlan mtru\n mâo Đảng, Knu\k kna mtru\t mjhar hlăm bruă phăn jao kriê mgang dliê êpul êya. Snăn kơh mnuih [uôn sang thâo săng leh ana\n mđ^ h^n klei thâo săng kriê mgang dliê”.

Phạm Tuấn Linh, K’iăng khua Wa\l dliê ala ]ar York Đon, ]ar Daklak brei thâo: hlăm du\m thu\n êgao, knơ\ng bruă mâo Knơ\ng bruă Ksiêm dlăng dliê kr^ng IV đru kơ bruă kriê dlăng răng mgang dliê, hlăm ana\n bruă mtô mblang mâo klei tu\ dưn yuôm bhăn êdi. Mơ\ng bruă mtô mblang đru leh mnuih [uôn sang thâo [uh săng jăk h^n kơ boh tu\ dưn pro\ng pr^n mơ\ng dliê, mơ\ng ana\n hur har bi hluê ngă bruă kriê mgang dliê.

“ Mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei, Knơ\ng bruă Ksiêm dlăng dliê kr^ng IV đru leh hmei mâo 5 gưl, grăp gưl mâo 4 ]ô mnuih leh ana\n êdeh ôtô, êdeh ma\i hriê mguôp mb^t ho\ng wa\l dliê mko\ mjing brua\ hiu suang dlăng du\m kr^ng, du\m anôk hlơr mơr ti du\m alu\ wa\l dliê bi knông plah wah kdriêk Êa Sup mơ\ng Dak Lak leh ana\n kdriêk }ư\ Jut mơ\ng ]ar Dak Nông, mơ\ng ana\n đru mguôp jăk hla\m brua\ mkhư\ gang du\m klei bi rai dliê”.

Hluê si Knơ\ng bruă Ksiêm dlăng dliê kr^ng IV, mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei, alu\ wa\l Dhu\ng kwar Krah leh ana\n lăn Dap Kngư mâo giăm 3 êbâo 500 blư\ klei bi rai dliê, tru\n 440 blư\ mkă ho\ng wưng anei thu\n 2016, [ia\dah ênhă dliê ara\ng bi rai truh êbeh 350 ha, đ^ giăm mkra blư\ mkă ho\ng wưng anei thu\n dih. Daknông, Bình Định, Quảng Ngãi, Lâm Đồng jing 4 ]ar mâo klei bi rai dliê dleh ksiêm dlăng h^n. Hlăm ana\n, Daknông bi rai truh êbeh 245 ha, Bình Định, Quảng Ngãi, Lâm Đồng mâo du\m gưl bi rai dliê pro\ng, ho\ng ênhă dliê bai rai mơ\ng 10 truh êbeh 40 ha. }ia\ng mhro\ klei anei, Knơ\ng bruă Ksiêm dlăng dliê kr^ng IV srăng mguôp mb^t ho\ng du\m Anôk bruă Ksiêm dlăng dliê, knơ\ng bruă djo\ tuôm du\m alu\ wa\l ]ia\ng mđ^ h^n bruă kriê dlăng leh ana\n răng mgang dliê. Tô Xuân Đam, K’ia\ng khua Knơ\ng bruă ksiêm dlăng dliê kr^ng IV brei thâo:

“ Knơ\ng bruă ksiêm dlăng dliê kyâo kr^ng IV mb^t ho\ng Knơ\ng bruă ksiêm dlăng dliê kyâo du\m ]ar mguôp mb^t po\k du\m adu\ hriăm mjuăt bruă kơ êpul ksiêm dlăng mtô mblang kơ du\m alu\ wa\l mko\ mjing bruă hriăm mjuăt, mtô mblang truh kơ du\m boh [uôn ngă jăk bruă kriê dlăng răng mgang dliê, răng mgang klei pui dliê ]ia\ng mkhư\ gang du\m klei ks^ng mhiă ma\ dliê”.

Êbeh 3 thu\n êgao, Knơ\ng bruă ksiêm dlăng dliê kr^ng IV mko\ mjing du\m pluh  adu\ mtô bi hriăm kơ bruă, ho\ng hlăm brô 600 ]ô knuă druh ksiêm dlăng dliê kyâo ti du\m alu\ wa\l hluê hriăm, k`ăm ngă jăk bruă kriê dlăng răng mgang dliê, răng mgang dliê kyâo, răng mgang klei pui [ơ\ng dliê. Mb^t ho\ng ana\n, bruă mtô mblang dưi mđ^ ktang, snăn mnuih [uôn sang ti kr^ng wa\l giăm dliê thâo săng klă klei yuôm bhăn mơ\ng bruă kriê dlăng leh ana\n răng mgang dliê. Ho\ng du\m hdră ngă anei, giăm 9 êklăk ha dliê hlăm kr^ng wa\l tuê hang ks^ Dhu\ng kwar Krah leh ana\n lăn Dap Kngư srăng dưi kriê mgang tu\ ja\k leh ana\n mâo klei găl lo\ dơ\ng bi mđ^ kyar .

H’Mrư pô ]ih – H’Nga ra\k