VOV4.Êđê - Da\l hla\m du\m thu\n kdơ\ng mblah dleh dlan sua\i êma\n knap m`ai  bi mblah suôt đue# phung kar kak,  phung plah ala ti ]ar Kontum, phung mniê du\m djuê ana [ia\, mse\ si Jeh Triêng, Sêdang, Brâu, R’mâm.. dôk hd^p ti tuê êlan knông la\n bi sia\ knông ho\ng ala ]ar [^ng ga\p Lao, Campuchia mâo leh lu klei đru mguôp pro\ng pr^n kơ hdra\ kgu\ kru\ kdơ\ng. Hla\m klei hd^p êđa\p ênang hruê anei, mđ^ lar knhuah gru “Jho\ng ktang, sa ai tiê, ênang êđa\p, thâo mbrua\”, phung amai adei mniê tinei lo\ hla\k bi hgu\m kngan, đru mguôp ai tiê mb^t ho\ng phung knua\ druh, l^ng kahan ra\ng mgang knông la\n kriê mgang kja\p klei êđa\p ênang êlan knông la\n ala ]ar.

}ar Kon Tum mâo êbeh 280 km êlan knông lăn ks^ng mb^t ho\ng 2 ala ]ar mah jia\ng Lào leh ana\n Campuchia. Hlăm du\m thu\n êgao, yan hjan ăt mse\ ho\ng yan bhang, gru rup phung mniê Jeh Triêng, Sêdang, Brâu, Rơmâm…. mb^t ho\ng phung knuă druh, l^ng kahan Kđông hiu suang răng mgang knông lăn, gơ\ng kna\l knông lăn jing leh klei juăt mưng.

Am^ k’kiêng, đ^ pro\ng êmo\ng bo\  ti kr^ng knông lăn, phung amai thâo jih djăp boh ]ư\, hnoh êa leh ana\n êlưih thâo [uh du\m klei bi mlih khă gơ\ điêt dhiêt hlăm grăp kgam lăn mơ\ng [uôn sang. Siă suôr ho\ng bruă iêu la] mnuih [uôn sang lu thu\n, Thượng tá Vũ Mạnh Hiên, kahan hlăm Kđông kahan kriê mgang knông lăn ]ar Kontum bi myuôm bruă knua\ mơ\ng phung amai adei alu\ wa\l hlăm bruă răng mgang klei dưi kia\ kriê  klei êđăp ênang kr^ng wa\l, klei êđăp ênang knông lăn ala ]ar:

“ Phung amai adei jăk êdi hlăm hdră bruă mtô mblang, bi hriăm kơ phung hlăk ai hđeh êlăk jing anak aneh hlăm go\ êsei pô răng mgang kriê dlăng klei êđăp ênang knông lăn. Tal 2 anei jing kr^ng taih kbưi, kr^ng mnuih [uôn sang djuê [ia\, ayo\ng adei l^ng kahan kriê mgang knông lăn hmei kyua mâo phung amai adei hlăm du\m boh [uôn leh ana\n bohnik gơ\ amai adei hla\m êpul brua\ mniê mơ\ng să đru hmei ngă rue# leh bruă knuă”.

Mđ^ lar h^n bruă mơ\ng amai adei mniê hlăm bruă răng mgang kriê dlăng klei êđăp ênang knông lăn, mlan 9 mrâo êgao, ti să Đắc Dục, kdriêk Ngọc Hồi, Êpul hgu\m brua\ mniê ]ar Kontum leh ana\n Knơ\ng g^t gai L^ng kahan kriê mgang knông lăn ]ar hưn mdah gru hmô “ Phung mniê hgu\m kngan mb^t ho\ng l^ng kahan răng mgang klei dưi kia\ kriê klei êđăp ênang knông lăn ala ]ar bi hgu\m ho\ng bruă răng mgang ngăn do\ wa\l hd^p mda.

Ho\ng ênoh tal êlâo mâo 30 ]ô mnuih ti alu\ thôn, [uôn, phung amai adei mniê să Đắc Dục srăng mb^t ho\ng phung knuă druh l^ng kahan kriê mgang knông lăn hluê ngă du\m mta bruă kriê mgang êbeh 14 km êlan knông lăn ho\ng 5 gơ\ng knông lăn ks^ng ho\ng ala ]ar Lào. Amai Y Chơn, khua Êpul hgu\m brua\ mniê să Đắc Dục, brei thâo ai tiê mơ\ng phung amai leh hluê ngă gru hmô snei:

“ Phung amai adei hơ\k m’ak, m’ak kyua gru hmô anei mâo klei tu\ dưn. Kyua mâo gru hmô ana\n phung amai adei dưi mtô mblang kơ ung, kơ anak go\ êsei thâo [uh săng bruă đua klam mơ\ng pô jing anak ]ô mơ\ng alu\ wa\l knông lăn. Bruă mguôp mb^t plah wah Kđông kahan ho\ng amai adei mniê hmei ăt mđ^ kyar klei đua klam răng mgang kriê dlăng klei êđăp ênang knông lăn, leh ana\n ngăn do\ wa\l hd^p mda kla\ klơ\ng, jing amâo mâo bi rai dliê kyâo ngă pưk hma, amâo mâo uă druôm kyâo mtâo”.

Trung tá Phạm Khắc Tấn, Pô dla\ng bruă kđi ]ar K’iăng khua Kđông kahan kriê mgang knông lăn Dục Nông brei thâo: ]ia\ng gru hmô anei ngă bruă mâo boh tu\ dưn s^t êdi, tui hluê si ho\ng boh s^t hlăm klei hd^p mda, bruă duh mkra pla mjing mơ\ng phung amai adei. Anôk g^t gai srăng c\ih mkra hdră k]ah nga\ bruă s^t êdi kơ mdê bi thu\n:

“ Grăp mlan phung kahan kriê mgang knông lăn mb^t ho\ng phung mniê să mko\  mjing hdră k]ah leh ana\n du\m hdră  nga\ bruă hlăm mdê mlan. Mb^t ho\ng phung  amai adei mniê mtô mblang kơ phung mniê hla\m să ]ia\ng iêu la] go\ êsei, iêu la] mnuih [uôn sang hluê ngă bruă răng mgang kriê dlăng klei êđăp ênang knông lăn. Grăp mlan phung l^ng kahan kriê mgang knông lăn mb^t ho\ng amai adei mniê să ăt nao hiu suang dlăng kriê mgang êlan knông lăn, du\m gơ\ng kna\l knông lăn leh ana\n hluê ngă bruă tă mghaih bi mdoh êlan knông lăn”.

Mb^t ho\ng bruă mko\ mjing go\ êsei trei mđao, yâo m’ak, hla\m du\m thu\n êgao phung amai adei ti 101 boh [uôn, alu\ mơ\ng 13 să hlăm 4 kdriêk knông lăn ]ar Kontum, mâo Đắc Glei, Ngọc Hồi, Sa Thầy leh anan Ia H’Drai dưi bi mđ^ lar leh brua\ mơ\ng pô hla\m brua\ răng mgang êlan knông la\n, gơ\ng kna\l knông la\n, đru mguôp mko\ mkra brua kđi c\ar nah gu\ ktang kjăp, bi h’^t kjăp ai tiê mnuih [uôn sang djo\ ho\ng klei ]ia\ng mơ\ng bruă knua\ hlăm ênuk gưl mrâo. Lu hdră ngă, gru hmô ngă bruă mơ\ng phung amai adei mâo êpul kahan riê mgang knông lăn, brua\ knu\k kna alu\ wa\l dla\ng bi myuôm, hlăk lo\ dơ\ng mđ^ lar boh tu\ dưn leh ana\n srăng mđ^ lar hlăm hruê wưng kơ ana\p. Aduôn Nguyễn Thị Phong Lan, K’iăng khua Êpul hgu\m brua\ mniê ]ar Kontum brei thâo:

“ Êpul hgu\m brua\ mniê ]ar leh ana\n L^ng kahan kriê mgang knông lăn ]ar bi mklă leh bruă mko\ mjing du\m gru hmô klă s^t ti du\m să knông lăn ]ia\ng amai adei mniê hla\m êpul hluê ngă leh ana\n bi êdah bruă ngă mơ\ng pô. Ăt ]ang hmang du\m phung hluê ngă gru hmô hluê ho\ng bruă dưi hluê ngă du\m mta bruă srăng mđ^ h^n klei thâo [uh săng mơ\ng asei mlei pô leh ana\n srăng jing 1 êpul êya phu\n knơ\ng ]ia\ng mtô mblang iêu la] kơ du\m gưl tal mnuih [uôn sang jih ai tiê hluê ngă hdră kriê mgang klei êđăp ênang bruă kđi ]ar, klei êđa\p ênang alu\ wa\l knông lăn”.

Ho\ng du\m klei đru mguôp jih ai tiê hlăm bruă răng mgang kriê dlăng klei êđăp ênang knông lăn ala ]ar, Êpul hgu\m brua\ Mniê du\m gưl hlăm kr^ng knông lăn bi ks^ng mb^t 2 ala ]ar mah jia\ng Lào leh ana\n Campuchia mơ\ng ]ar Kontum kdrưh k’ang mâo Knơ\ng g^t gai kahan kriê mgang knông lăn leh ana\n Êpul hgu\m brua\ Mniê Việt Nam ruah mă lông po\k ngă ti kr^ng wa\l Dap kngư ]ia\ng hluê ngă Hdră bruă bi hgu\m“ Iêu la]amai adei mniê hluê ngă  brua\ mko\ mkra leh ana\n răng mgang klei dưi kiă kriê la\n ala, klei êđăp ênang knông lăn, êa ks^ plao ks^ “ wưng thu\n 2017 – 2022.

H’Mrư pô ]ih mkra.