VOV4.Êđê – Kdriêk Sa Thầy, ]ar Kontum mâo ênha\ dliê ]o\ng mâo êbeh 88 êbâo ha ho\ng 4 anôk brua\ pô dliê. Hla\m du\m thu\n gia\m anei, kyua mâo tu\ [ơ\ng hdra\ mtru\n t^ng tla pra\k brua\ kriê dla\ng ra\ng mgang dliê, brua\ knu\k kna alu\ wa\l lehana\n du\m anôk brua\ pô dliê s^t êm^t hluê nga\ klei pha\n jao brua\ kriê dla\ng ra\ng mgang dliê kơ du\m go\ êsei, êpul êya mnuih [uôn sang. Kyua ana\n, boh klei bi ks^ng mmia\ la\n dliê doh ho\ng hdra\ bhia\n hla\m alu\ wa\l kdriêk hro\ leh êdi. Mb^t ho\ng ana\n, ]ia\ng đru kơ mnuih [uôn sang mđ^ kyar brua\ duh mkra, brua\ knu\k kna alu\ wa\l lehana\n du\m anôk brua\ pô dliê po\k nga\ leh du\m gru bi hmô pla mjing hla\m gu\ êyui kyâo dliê c\ang hmang sra\ng ba w^t boh tu\ pro\ng kơ brua\ duh mkra.

Go\ sang Ayo\ng A Rư\ ti [uôn Bargok, sa\ Sa Sơn mâo adu\ brua\ lo\ hma lehana\n mđ^ kyar kr^ng [uôn sang kdriêk Sa Thầy đru ba pla 2 ha Sa nhân tím ti kr^ng la\n nao mu\t hla\m Đang dliê knu\k kna mkuôm }ư\ Mom Rây. Nao hgu\m hla\m gru hmô anei, êngao kơ brua\ dưi ba jao la\n, jao dliê, go\ sang Ayo\ng A Rư\ lo\ dưi mâo phung knua\ druh hriê ktrâo la] kơ hdra\ huai mdoh la\n truh kơ hdra\ pla, dla\ng kriê wiê êna\k Sa nhân:

“ Adu\ brua\ lo\ hma đru hgu\m brei kơ gra\p go\ sang 2 ha. Pla ana boh Sa nhân hla\k mlan 6 êlâo ara\ng hriê mbha ana mjeh. Tla êlâo jing huai mdoh, klei [a\ng, hdra\ pla, hdra\ pruê hbâo, hdra\ krih êa drao mdjiê rơ\k, huai mdoh jih wa\l anôk la\n”.

Ana Sa nhân tím jing ana dôk hla\m êpul mb^t ho\ng êya, jing sa mta ana êa drao kha\ng dưi ba yua lu hla\m Đông y mâo klei tu\ brua\ duh mkra pro\ng. Ana pla hla\m thu\n tal 3 sra\ng dưi hrui boh mnga ho\ng ênoh ]h^ ti wa\l anôk mnia mblei ara\ anei mơ\ng 20 – 30 êbâo pra\k/kg boh mtah, 120 êbâo pra\k/kg boh krô. Kha\dah ka hrui êmiêt boh mnga ôh, [ia\dah [uh ana boh sa nhân tím dưi dla\ng jing hdra\ êlan nao mrâo hla\m brua\ đru kơ mnuih [uôn sang mđ^ kyar brua\ duh mkra ti gu\ êyui kyâo dliê, đru mguôp lo\ mđ^ hnư hrui w^t. {uh kla\ klei tu\ mơ\ng gru bi hmô anei, ara\ anei ti sa\ Sa Sơn, kdriêk Sa Thầy mâo leh 10 go\ êsei nao hgu\m ba pla, mđ^ kyar ana Sa Nhân tím ti gu\ êyui kyâo dliê ho\ng kluôm ênha\ truh 20 ha. Trần Văn Định, K’ia\ng khua Anôk brua\ Sang ]ư\ êa sa\ Sa Sơn brei thâo:

“ }ia\ng po\k nga\ gru hmô anei sna\n kdriêk mđing dla\ng brei leh êpul nao ]hưn dla\ng gru hmô dôk ba pla ana Sa nhân tím ara\ anei ti du\m ]ar, kdriêk djiêu gah ga\n. Ho\ng alu\ wa\l, hmei bi mkla\ snei, tơdah po\k nga\ gru hmô anei ]ia\ng lu he\ amâo dah [ia\ sna\n brei drei dưi ba w^t boh tu\ kla\ s^t. Hmei nao tina\n mko\ mjing klei bi k[^n ho\ng mnuih [uôn sang, bi mkla\ ruah mnuih. Pô ana\n brei mâo klei hur har kơ brua\, s^t êm^t nga\ brua\ ]ia\ng kơ drei po\k nga\ gru hmô anei dưi ba w^t klei tu\ dưn. Hla\m hdra\ po\k nga\ sna\n truh kơ ara\ anei dla\ng kluôm hmei [uh mnuih [uôn sang hơ\k m’ak nao hgu\m s^t êm^t êdi hla\m gru bi hmô anei”.

Hluê si Nguyễn Hữu Thạnh, K’ia\ng khua anôk brua\ Sang ]ư\ êa kdriêk Sa Thầy, alu\ wa\l mâo ]ua\l mka\ leh kr^ng mđ^ kyar ana mkra mjing êa drao mơ\ng ara\ anei truh kơ thu\n 2030. Hla\m ana\n, kno\ng hja\n ênha\ ba pla ana Sa nhân tím truh leh 100 ha lu jing ti gu\ êyui kyâo dliê hla\m du\m sa\ bi sia\ knông ho\ng kr^ng la\n nao mu\t hla\m Đang dliê knu\k kna mkuôm }ư\ Mom Rây. Êngao ana\n, sra\ng lo\ pla lehana\n mđ^ kyar du\m mta mnơ\ng pla mka\n mse\ si êya, k`^t ]ia\ng mđ^ hnư hrui w^t kơ mnuih [uôn sang. Êlâo h^n kdriêk sra\ng k[^n đru kơ mnuih [uôn sang ba pla, mđ^ kyar 20 ha ana sa nhân tím. Leh mâo [uh boh tu\ sra\ng mđ^ lar gru hmô anei kơ du\m sa\ mka\n ]ia\ng kơ mnuih [uôn sang mđ^ kyar brua\ duh mkra h’^t kja\p.

Mb^t ho\ng gru hmô ba pla ana sa nhân tím kyua mơ\ng Anôk brua\ Sang ]ư\ êa kdriêk Sa Thầy po\k nga\, êlâo ana\n hla\m knhal jih thu\n dih, mâo klei đru mơ\ng Anôk brua\ đru k]e\ h’^t kja\p kơ hdra\ kriê dla\ng nga\n do\ la\n êa mnơ\ng ]o\ng mâo lehana\n mđ^ kyar dhar kreh êpul êya kr^ng Ngo\ Dhu\ng }âu Á, mnuih [uôn sang [uôn K’bay, sa\ Hơ Moong, kdriêk Sa Thầy a\t ba pla mta ana anei ho\ng ênha\ truh 3 ha. Boh s^t brei [uh, du\m mta ana anei đ^ jing ja\k, m^n t^ng truh kơ thu\n 2018 sra\ng hrui êmiêt boh mnga. Đào Xuân Thủy, K’ia\ng khua kia\ kriê Đang dliê knu\k kna mkuôm }ư\ Mom Rây la] snei, brua\ ba pla ana Sa nhân tím ti gu\ êyui kyâo dliê sra\ng ba w^t lu klei tu\ dưn:

 “ Hmei dla\ng anei jing hdra\ mtru\n djo\, kla\ êdi. Hmei bi hgu\m leh tliêr kja\p ]ia\ng hluê nga\ gru bi hmô anei. Kơ kdrê] hla\m đang war sna\n hmei đru kơ mnuih [uôn sang hluê nga\. Tal 2, hmei đru kơ du\m hdra\ brua\ tal êlâo ]ia\ng msir mghaih mse\ si huai mdoh, ba nao phung ayo\ng adei ktuê ksiêm dla\ng, ktrâo ka] kơ hdra\ mnê], pla leh ana\n dla\ng kriê wiê êna\k. Kơ êdei ti ana\p, sra\ng đru pra\k ra\ng mgang dliê gra\p thu\n kơ mnuih [uôn sang ]ia\ng ba w^t klei tu\ pro\ng êdi. Kơ sui thu\n, hmei bi trông ho\ng ho\ng phung khua kia\ kriê Anôk brua\ Sang ]ư\ êa kdriêk, kyua ênha\ dliê ]ia\ng lo\ kru\ w^t mơ\ng Đang dliê knu\k kna mkuôm adôk lu êdi. Kyua ana\n ênha\ ]ia\ng lo\ hluê nga\ gru hmô anei sna\n hmei a\t adôk leh ana\n hmei sra\ng lo\ dơ\ng bi hgu\m tliêr kja\p ho\ng kdriêk k`a\m mpra\p kơ du\m wa\l anôk pla tơdah mâo klei ]ia\ng mơ\ng êpul êya [uôn sang”.

Mb^t ho\ng hdra\ mtru\n ba jao la\n, jao dliê leh ana\n pha\n jao brua\ kriê dla\ng ra\ng mgang dliê kơ du\m go\ êsei mnuih [uôn sang, êpul êya mnuih [uôn sang, brua\ knu\k kna ti kdriêk Sa Thầy leh ana\n du\m êpul êya pô dliê ti alu\ wa\l anei dôk đru leh kơ mnuih [uôn sang mđ^ kyar gru hmô ba pla ana sa nhân tím ti gu\ êyui kyâo dliê sra\ng đru mđ^ h^n klei thâo sa\ng mơ\ng mnuih [uôn sang hla\m brua\ kriê dla\ng, ra\ng mgang dliê.

                                                                        H’Nga pô ]ih hlo\ng răk