VOV4.Êđê - Hlăm wưng êgao, dŭm čar Lăn Dap Kngư iêo jak leh klei rŭ mkra phŭn pui kmlă bi êran hŏng ai angĭn, hŏng hnơ̆ng duh bi liê mơ̆ng dŭm êbâo êklai prăk truh dŭm pluh êbâo êklai prăk, dru mguôp GRDP dŭm čar krơ̆ng hnơ̆ng đĭ kyar jăk. Dŭm bruă mrâo dưn yua ai angĭn mjing pui kmlă kơ bruă duh mkra lăn čar mrâo ba dŭm êtuh êklai prăk kơ prăk knŭk kna alŭ wăl. Khădah, dŭm mta bruă anei ăt mjing leh lu klei amâo jăk kơ phung duh bi liê, mnuih ƀuôn sang leh anăn bruă sang čư̆ êa dŭm gưl. Dŭm gơ̆ng dhiăr bi êran pui kmlă êran hŏng ai angĭn dưi mkra mjêč hlăk ba lu klei amâo jăk.

Kdriêk Dak Song, čar Dak Nông jing sa gru mngač êdah êdi ti Lăn dap kngư kơ hdră mđĭ kyar pui kmlă êran hŏng ai angĭn, hŏng 6 anôk bruă, hnơ̆ng ngă bruă 430MW, ênoh duh bi liê jih jang êbeh 15 êbâo êklai prăk. Ƀiădah dŭm anôk anei dôk bluh mâo dŭm boh klei mjêč djŏ tuôm kơ bruă răng mgang klei êđăp ênang, mâo lu klei bi kuan mmiă mtŭk mtŭl. Mnuih ƀuôn sang nao bi kluh lu mnuih lehanăn mâo dŭm bruă ngă gun kpăk hdră rŭ mdơ̆ng. Hlăm dŭm pluh čô mnuih nao bi kuan mmiă, Dương Văn Chương, mnuih djuê ana Dao, ti ƀuôn Dăk Thôt, să Thuận Hà hưn mdah klei mĭn snei:“Kâo mdơ̆ng 4 ƀĕ ana kram čiăng răng mgang čuôr sang, kyua hlăm mngăt ai tiê, klei bhiăn mơ̆ng đưm mơ̆ng djuê ana hmei jing amâo dưi dưm mnơ̆ng giăm sang ôh kyua hlăm lam sang mâo anôk ngă yang kơ aê aduôn atâo atiêt pô. Tơdah anôk ngă mkra hdră bruă pui kmlă êran hŏng ai angĭn čiăng mdlưh gơ̆ng anei brei hriê bi trông hŏng hmei, mmông anăn hmei jak iêu phung riêu yang, hưn mthâo hŏng aê aduôn atâo atiêt lehanăn ngă sa knăm ngă yang mơh.

Hluê si phung duh bi liê hdră bruă pui kmlă êran hŏng ai angĭn ti Dak Song, mbĭt hŏng bruă gang mkhư̆ êdah êdâo găn êrô, ngă gun kpăk hdră rŭ mdơ̆ng čiăng “Čiu hnô – đru brei”, mnuih ƀuôn sang lŏ rŭ mdơ̆ng dŭm êtuh boh sang giăm krĭng anôk bruă duh mkra dôk kuôk kă ngă bruă čiăng mâo prăk čiu hnô lu hĭn. Nguyễn Văn Tuấn, Khua anôk bruă TNHH MTV pui kmlă Dak N’Drung brei thâo, ară anei anôk bruă duh mkra dôk lĕ hlăm klei dleh dlan êdi: “Mâo dŭm êlan klei pui kmlă, mâo kuôl kă čiu hnô jih leh, ƀiădah dŭm hruê êdei mnuih ƀuôn sang lŏ đĭ ti gơ̆ng pui mdlưh klei pui phă gŭ hŏng mta kñăm čŏng čiăng ngă dleh kơ anôk bruă duh mkra, hlăk hdră đru mâo leh klei bi tŭ ư hŏng anôk bruă sang čư̆ êa alŭ wăl, anôk bruă duh mkra lehanăn êpul êya dŭ mdiăng”.

Mơ̆ng 3 mlan gưl 1 thŭn anei, bruă klei mrâo hưn mthâo leh lu klei gun kpăk hlăm hră m’ar djŏ tuôm kơ hdră bruă anei hlăk ka bi mlih mta kñăm ba yua lăn, ba yua lu mnuih mă bruă ala tač êngao soh hdră bhiăn, bi anôk bruă sang čư̆ êa alŭ wăl msĕ si dôk êngao, amâo mđing kơ klei anei. Ti Gia Lai, anôk dôk mâo 16 hdră bruă dưi pŏk ngă, phung khua kiă kriê anôk bruă tuh tia mnia mblei čar hlak mblang: Anei jing anôk bruă gưl 1, mâo Phŭn bruă Tuh tia mnia mblei kriê dlăng, phung duh bi liê knŏng hưn mthâo hŏng bruă sang čư̆ êa alŭ wăl. Klei truh amâo jăk mơ̆ng klei anei jing hdră duh bi liê pui kmkă êran hŏng ai angĭn msĕ si êngao hnơ̆ng dưi ksiêm dlăng, čŏng blei lăn, čŏng nao kuôl kă čiu hnô. Phạm Văn Binh, Khua anôk bruă tuh tia mnia mblei čar Gia Lai brei thâo, lu anôk bruă duh mkra čiu hnô hluê ênoh mâo bi kčah mtrŭn, ƀiădah mâo lu anôk dưi čiu hnô amâo hluê ôh klei kčah mtrŭn, ba lu klei amâo jăk kơ alŭ wăl: “Msĕ si kâo mă bruă hŏng anôk bruă sang čư̆ êa kdriêk Čư̆ Pah, snăn kdriêk lač dŭm anôk bruă duh mkra ngă pui kmlă êran hŏng ai angĭn dôk čiu hnô pral, čiăng dưi mâo mta kñăm. Khă snăn, truh kơ ară anei dưi msir mghaih leh mta kñăm ƀiădah hlăm êdei adih, dŭm mta bruă mơ̆ng kdriêk, boh nik dŭm hdră bruă ti krĭng dleh dlan, brei pô čiu hnô hluê msĕ hŏng anôk bruă duh mkra, snăn hmei tuôm hŏng klei dleh dlan snăk hlăm hdră čiu hnô msir mgaih anôk ala”.

Klei amâo h’ĭt hlăm bruă răng mgang klei êđăp ênang ala ƀuôn ti dŭm alŭ wăl ngă mkra hdră pui kmlă êran hŏng ai angĭn hlăk jing bruă mjêč ară anei. Mnuih ƀuôn sang amâo mdei akâo mkra mđĭ ênoh čiu hnô, bi anôk bruă duh mkra iêu mtrŭt jih jang mnuih dưi pia jing “Ayŏng adei hlăm yang ƀuôn” kñăm msir mghaih klei bi kuan mmiă. Dŭm êpul anei đru kơ anôk bruă duh mkra hŏng hdră kpĭ, đa tăp năng čăm biêng mnuih ƀuôn sang. Ti kdriêk Dak Song, čar Dak Nông mâo leh dŭm klei bi ngă, bi čăm biêng; bi ti ƀuôn prŏng Pleiku, čar Gia Lai, mâo amâo djŏ ƀiă ôh klei kčŭt hưn mơ̆ng mnuih ƀuôn sang kơ bruă mâo arăng arưp aram, đa đa mâo arăng kčhĭt êwa trô̆ tơdah kbiă mơ̆ng sang. Hluê si Lê Trọng Yên, K’iăng khua anôk bruă sang čư̆ êa čar Dak Nông, čar gĭr ngă bruă čiăng ruh mtlaih dŭm klei bi kuan mmiă. Ƀiădah tơ phung ngă bruă duh bi liê ăt mâo dŭm bruă ngă amâo djŏ msĕ snăn klei mtŭk mtŭl, klei bi ngă srăng dôk mâo sui: “Phung duh bi liê ya ngă amâo nao bi trông čhai kơ ênoh ênil, čiăng lač klă, čiăng kơ arăng hluê ngă. Bi tĭ alŭ wăl knŏng lač mă đuič. Ƀiădah hlăm hdră mtrŭt, phung knuă druh knŏng dôk ti êngao. Hlăm anôk bruă kđi čar mơh ngă snăn si dưi”.

9 mlan êgao, khădah dŭm hdră bruă duh mkra dôk tuôm hŏng lu klei dleh dlan kyua klei ruă Covid 19, ƀiădah eneoh hrui wĭt ngăn prăk ti dŭm čar Gia Lai, Dak Nông, Dak Nông ăt hgao hdră kčah. Hŏng 28 hdră bruă dôk pŏk ngă, hnơ̆ng ngă bruă giăm 2.300Mw, ênoh hrui wĭt ngăn prăk 3 čar mâo êbeh 1.10 êklai prăk. Tơdah hdră anei pral ngă bruă mkăp pui kmlă, hdră anei srăng đru mguôp kơ čar hlăm grăp thŭn dŭm êklai prăk prăk jia. Khă snăn, tơdah ngă bruă hŏng klei mjêč amâo tĭng mkă nik snăn ba dŭm klei amâo jăk. Msĕ si hdră bruă Dak N’Drung 1, 2, 3 ti kdriêk Dak Song, čar Dak Nông, êbeh 70% ênoh gơ̆ng tourbin ka dưi ngă mkra kyua gun kpăk kơ klei čiu hnô, msir mghaih anôk ala. Ti Gia Lai, dŭm hdră pui kmlă êran hŏng ai angĭn mâo klei bi êdah jăk hĭn, ƀiădah bruă mkŏ mkra êlan pui kmlă čiăng hlai mbĭt hŏng pui kmlă ala čar ăt tuôm klei dleh msĕ snăn. Dŭm čar krĭng lăn dap kngư dôk gĭr đru phung duh bi liê ruh mtlaih klei dleh dlan, gun kpăk, hnưm hluê ngă dŭm hdră bruă. Khă snăn, bruă mtrŭt mnuih ƀuôn sang djŏ tuôm kơ klei čiu hnô, msir mghaih anôk ala knŏng dưi ba wĭt klei tŭ dưn tơdah anôk bruă duh mkra hdră bruă pui kmlă êran hŏng ai angĭn hluê ngă kjăp klei kčah mtrŭn hlăm hdră bhiăn lehanăn bi hgŭm kjăp hŏng anôk bruă sang čư̆ êa nah gŭ./.