VOV4.Êđê - G^t gai brua\ kđa\l mbah dliê hrông, hluê nga\ du\m hdra\ msir mjê] k`a\m ra\ng mgang dliê lehana\n lo\ kru\ lo\ w^t bi hlua\ dliê ]o\ng mâo mơ\ng knu\k kna truh kơ ara\ anei êgao leh mâo 4 thu\n po\k hluê nga\. {ia\ amâo mâo uê` kơ du\m klei g^t gai ktang kja\p mơ\ng knu\k kna, dliê Dap Kngư hla\m wưng êgao a\t tuôm ho\ng ara\ng tle\ ua\ druôm kjham êdi lehana\n [rư\ hruê [rư\ tru\n hro\ wa\t kơ ênoh lehana\n hnơ\ng tu\ ja\k. Bi rai dliê, tle\ ua\ druôm ma\ kyâo soh hdra\ bhia\n a\t dôk mâo lu. Êpul ]ih klei mrâo kơ Sang mđung asa\p blu\ Việt Nam dôk jưh ti kr^ng Dap Kngư mrâo hluê nga\ leh brua\ ktuê ksiêm dla\ng boh klei tle\ ua\ druôm kyâo dliê soh hdra\ bhia\n ti kr^ng dliê sa\ Đa\k Rơ Nga, kdrê] dliê hla\m Knơ\ng brua\ Trách nhiệm hữu hạn dliê kmrơ\ng Đa\k Tô, kdriêk Đa\k Tô, ]ar Kontum. Klei na\ng lac\ jing brua\ tle\ ua\ druôm kyâo mâo ti anôk dưi dla\ng jing : “Nga\ ja\k êdi brua\ kriê mgang dliê mơ\ng c\ar”.

Mơ\ng anôk gak răng ti mbah dliê Đăk Rơng, lo\ êbat jơ\ng mâo êbeh 10km ho\ng êlan ]ư\ ]hia\ng troh êlam, boh tâo êga, lăn êbhơr. Lu] truh kơ 4h êbat amâo mâo mdei, dưi đ^ truh kơ ]o\ng ]ư\ Ngo\k Lo\. Mơ\ng anei, dơ\ng êdah yơh anôk bi tle\ ua\ druôm kyâo. Hlăm alu\ wa\l anei, phung kne\ kno\ng ruah đơ ana kyâo pro\ng, ana kyâo yuôm pioh ua\. Tui si thâo mâo mta kyâo yuôm pro\ng mơ\ng 70cm truh kơ 1m ara\ng druôm lehana\n hlo\ng blah ]a\r kơ ana\n. Kno\ng adôk ma\ po\k hmôk atao, lehana\n phu\n kyâo ho\ng gru anua\, lehana\n djah kyâo adôk mrâo djhưr.

Ti ana\n, phung kne\ lo\ ta\ sa klông pro\ng mơ\ng 4 – 5 m, dlông du\m êuh m pioh ba êdeh êdâo nao mu\t đoh kyâo kbia\ mơ\ng dliê. Ktuê êlan mđue# kyâo, du\m mta ana kyâo h’ăi mang kha\dah pro\ng dưn mơh mơ\ng 40 – 50cm ăt ua\ druôm he\ ]ia\ng mâo êlan nao đoh kyâo. Klei anei brei [uh klei tle\ ua\ druôm kyâo dliê ho\ng sa êpul lu. {ia\dah, Hồ Đình Tuấn, Khua kia\ kriê anôk gak mbah dliê Đăk Rơng brei thâo, hiu ]ua\ nanao mơh [ia\dah kno\ng [uh ma\ du\m klei duah druôm kyâo điêt:

“ Mơ\ng ako\ thu\n truh kơ ara\ anei, êpul êya hmei hgu\m leh ho\ng du\m dhar brua\ djo\ tuôm mâo [uh 4 klai, kno\ng 2m³ kyâo. Hmei hiu suang dlăng, lehana\n [uh di`u ta\ êlan snăn hmei ktuê nao. Hmei ngă leh brua\ jih ai tiê, [ia\dah ho\ng klei tle\ hliê đ’điêt snăn nanao, ho\ng êdeh p’phu\t du\ kyâo”.

Bi mka\ ho\ng ênoh klei kyâo mtâo lu], lehana\n ênoh phung gak kyâo hưn mâo ma\, mghaih msir hlăm kmrơ\ng, jing bi kpleh pro\ng êdi. Mơ\ng klei ana\n brei [uh, mâo sa ênoh pro\ng kyâo leh mđue# tlaih mơ\ng dliê.

Ti ana\p klei mse\ snăn, Nguyễn Thành Chung, khua kia\ kriê brua\ dliê kyâo Đăk Tô la], klei bi tle\ kyâo hla\m đang dliê knơ\ng brua\ kia\ kriê ăt adôk mâo, lehana\n ka dưi gang mkhư\ s^t êm^t ôh. Dlăng hlăm rup phung ngă brua\ klei mrâo mâo ma\ ênoh kyâo phung kne\ tle\ druôm, Chung la] đơ ênoh ana\n jing du\m klei duah tle\ đ’điêt, lehana\n ăt mâo ma\:

“ Hmei ngă leh hra\ m’ar, lehana\n mghaih msir leh. Snăn, brua\ kia\ kriê dliê hmei ngă jih ai tiê leh, djo\ ho\ng brua\ klam. Mse\ si êlâo kơ nao mu\t hla\m kmrơ\ng hmei tuôm hưn leh, klei bi rai dliê hliê điêt du\ ho\ng êdeh p’phu\t êjai krah mlam ăt adôk mâo hla\m dliê hmei kia\ kriê, hmei kăn jho\ng la] rei klei ana\n jih leh”.

Leh mdah brei dlăng rup mâo ma\ ana\n, êjai ma\ brua\ ho\ng hmei, Nguyễn Mạnh Vũ, khua anôk brua\ dliê kyâo kdriêk Đăk Tô brei thâo, jing êpul êya kia\ kriê, mghaih msir klei ngă soh ho\ng hdră bhiăn dliê kyâo hlăm alu\ wa\l, [ia\dah knơ\ng brua\ anei ka tuôm hâo hưn ôh. Mơ\ng rup hlăm hra\ klei mrâo VOV.VN bi êdah, mmông ana\n adôk brua\ kia\ kriê kyâo thâo alu\ wa\l pô mâo klei bi rai dliê. Êjai ana\n, tui si hdră mtru\n 157 mơ\ng knu\k kna mtru\n kơ klei đu\ bi kmhal klei ngă soh kơ brua\ kia\ kriê dliê, leh hmao [uh boh klei mâo, knơ\ng brua\ dliê kyâo ngă hra\ mơar, lehana\n mâo klei hâo hưn, ba hra\ mơar kơ dhar brua\ mâo klei dưi mghaih msir. Nguyễn Mạnh Vũ lo\ brei thâo brua\ păn kjăp djăp boh klei, hgu\m ho\ng pô dliê, knơ\ng brua\ dliê kyâo Đăk Tô, lehana\n brua\ sang ]ư\ êa, du\m dhar brua\ djo\ tuôm wưng leh êgao adôk mâo lu klei awa\t, brua\ tiu tio\ phung kne\ tle\ kyâo ka mâo klei tu\ dưn ôh:  

“ Tui si anôk brua\ klei mrâo VOV hưn, snăn knơ\ng brua\ dliê kyâo Đăk Tô ka mâo ôh klei hâo mdah kơ klei ngă soh ana\n, anôk ana\n kơ anôk brua\ kia\ kriê dliê kyâo thâo ]ia\ng hgu\m bi kih mdoh, mghaih msir. Tal dua, brua\ ksiêm dlăng, tui duah mâo ngă nanao, lehana\n thâo b^t ti ]uê kreh lu] kyâo, ]ia\ng mâo hdră kăp ma\, hgu\m ho\ng du\m dhar brua\ bi kih mdoh ka ngă ho\ng klei kjăp ôh. Kyuana\n klei bi rai dliê adôk nanao”.

Năng mđing jing, hlăm dliê mâo phung ngă brua\ klei mrâo nao ksiêm, hlăm mlan 2/2018 mâo knơ\ng brua\ dliê kyâo Đăk Tô ]o\ng mđue# 84m³ kyâo amâo mâo thâo b^t phu\n agha kbia\ mơ\ng dliê. Brua\ mđue# kyâo anei êjai knơ\ng brua\ ma\ kơ\ng 415m³ kyâo mâo ma\ phung kne\ tle\ druôm, mâo Phu\n brua\ kahan ksiêm mâo ma\ 4 thu\n ho\ng anei hlăm ]uê dliê mơ\ng knơ\ng brua\. Ăt năng mơh lo\ m`a\, kđi anei jing sa hlăm du\m kđi tle\ druôm kyâo pro\ng êdi ti Lăn Dap Kngư hla\m du\m thu\n êgao.

Klei knơ\ng brua\ mđue# sa ênoh pro\ng kyâo kbia\ mơ\ng dliê [ia\dah amâo mâo klei hưn mdah ôh ho\ng du\m dhar brua\ mâo klei dưi ti alu\ wa\l, ngă leh kơ lu mnuih đing brua\ ngă klei amâo mâo djo\. Lehana\n knơ\ng brua\ sang ]ư\ êa ]ar Kontum hlăk g^t gai djăp dhar brua\ djo\ tuôm, ksiêm dlăng, mghaih msir bi ktang klei ngă soh.

Knơ\ng brua\ dliê kyâo Đăk Tô mn^ anei hing ang jing anôk “Răng mgang dliê kjăp h^n ]ar Kontum”. Anei ăt tuôm jing sa hlăm du\m êpul êya mâo leh Êpul hgu\m kia\ kriê dliê dlông ro\ng lăn FSC mkăp hra\ tu\ yap mâo hdră kia\ kriê dliê ho\ng klei kjăp. {ia\dah, dliê kơ anei ăt jih rai, lehana\n hlăk hlê lo\ dôk rai ho\ng ênha amâo mâo djo\ điêt ôh.