VOV4.Êđê - Ho\ng lu phu\n mka\p pra\k, ]ar Daklak duh bi liê leh du\m êtuh êklai pra\k ]ia\ng ba pui kmla\ ala ]ar truh kơ du\m sa\, alu\, [uôn mka\p kơ klei ]ia\ng yua aguah tlam lehana\n brua\ duh mkra pla mjing mơ\ng mnuih [uôn sang. Mơ\ng leh mâo pui kmla\, klei hd^p mơ\ng mnuih [uôn sang mâo leh lu klei bi mlih, [o# mta kr^ng [uôn sang ja\k siam h^n leh.

Jing 1 hlăm du\m alu\ dleh dlan h^n êdi mơ\ng kdriêk Krông H’Nang, ]ar Daklak, thu\n 2016, alu\ Bình Minh, wa\l krah Krông H’Nang mâo klei mđing dlăng duh bi liê mơ\ng ]ar Daklak, bruă pui kmlă po\k hluê ngă bruă dhiang ba klei pui kmlă ala ]ar pioh ba yua kơ klei hd^p mda leh ana\n bruă duh mkra mơ\ng mnuih [uôn sang. Mâo pui kmlă, klei hd^p mda mnuih [uôn sang mâo lu klei bi mlih. Đinh Trọng Phú, thu\n anei 84 thu\n leh, ti alu\ Bình Minh yăl dliê: hd^p dơ\ng truh jih klei hd^p, ara\ anei kơh hlăm sang mrâo blei mprăp ênu\m ênap du\m mta mnơ\ng yua ho\ng pui kmlă, pioh ba yua hlăm sang. Ara\ anei klei hd^p mda bi mlih đ^ leh:“ Jih jang mnuih [uôn sang bi hơ\k m’ak s’a^, m’ak hlak kyua mâo pui kmlă mtrang mnga], amâo lo\ ba yua pui kđen ôh. Mâo pui kmlă grăp boh sang mâo pui knă êsei”.

Ti să kr^ng taih kbưi }ư\ Drăm, kdriêk Krông Bông mâo 1 êbâo 500 go\ êsei ho\ng 9 êbâo ]ô mnuih, hlăm ana\n mnuih [uôn sang djuê [ia\ mâo truh êbeh 70%. Truh kơ ara\ anei, kluôm să mâo êbeh 97% ênoh go\ êsei mâo ba yua leh pui kmlă ala ]ar. Mâo pui kmlă, lu go\ êsei duh bi liê po\k phai bruă duh mkra, rông mnơ\ng mse\ si: blei pom yua ho\ng pui kmlă pioh krih êa kơ kphê, tiêu, ktơr djuê mrâo, mdiê lo\ hlăm yan bhang k[ah êa, blei tivi pioh dlăng ]ia\ng thâo klă hdră êlan mtru\n mơ\ng Đảng, hdră bhiăn mơ\ng Knu\k kna ăt mse\ mơh klei thâo hlăm bruă duh mkra, rông mnơ\ng. Kyua ana\n, klei hd^p mda, ai tiê klei m^n mơ\ng mnuih [uôn sang [rư\ hruê [rư\ đ^ kyar, ênoh go\ êsei [un kluôm să tru\n adôk 20%, amâo lo\ mâo ôh go\ êsei ư\ êpa. Klei bi m^n [uh kơ klei bi mlih hlăm klei hd^p mda mơ\ng leh mâo pui kmlă, amai H’Roanh Êban,  sa ]ô mnuih [uôn sang hlăm să brei thâo:“ Êlâo dih amâo mâo ôh pui kmla\, êlan klông ăt kăn mâo lei ana\n klei hd^p mda dleh dlan êdi, ara\ anei mâo knu\k kna duh bi liê s\năn gơ\ dul [ia\ leh mkă ho\ng êlâo dih”.

Hluê si Lê Hoài Nhơn, K’iăng khua Knơ\ng bruă Pui kmlă Daklak, hlăm wưng thu\n 2003 – 2017, knơ\ng bruă pui kmlă duh bi liê leh giăm 950 êklai prăk kơ du\m hdră bruă pui kmlă kr^ng [uôn sang. Truh kơ ara\ anei, du\m hdră bruă pui kmlă ngă mkra rue# leh leh ana\n ba yua. Đru mguôp yuôm bhăn hlăm hdră mtru\t mđ^ kyar bruă duh mkra yang [uôn, rơ\ng kjăp klei êđăp ênang, kriê mgang ala ]ar mơ\ng alu\ wa\l:“Hlăm du\m thu\n êgao ho\ng klei g^r mơ\ng knơ\ng bruă pui kmlă la] kluôm leh ana\n Knơ\ng bruă Pui kmlă Daklak la] hjăn g^r ktưn ba pui kmlă truh kơ du\m [uôn sang kr^ng taih kbưi, du\m boh [uôn sang. Yap truh kơ wưng anei, ênoh go\ êsei mâo pui kmlă ala ]ar yua truh êbeh 97%”.

Mơ\ng klei g^r ktưn mơ\ng bruă pui kmlă Daklak, pui kmlă ala ]ar nao kbưi truh kơ du\m alu\ wa\l ]ư\ ]hia\ng, kr^ng taih kbưi, po\k ngă hdră bruă msir klei ư\ êpa mhro\ klei [un knap, mđ^ kyar klei hd^p mda, ai tiê klei m^n kơ mnuih [uôn sang djuê [ia\. Anei ăt jing tur knơ\ng yuôm bhăn ba ]ar Daklak la] hjăn leh ana\n kr^ng Dap Kngư la] kluôm [rư\ [rư\ đ^ kyar tio\ hmao du\m kr^ng wa\l mkăn hlăm kluôm ala./.

H’Mrư pô ]ih – H’Nga pô ra\k