VOV4.M’nông: Nău kơl trok nkhôm mât uănh ntŭk ntô bri trong mhe đah nău kan mât tăm bri, nta an nău kơl prăk kaih mhe, nâp nâl, n’hŭch mbak jâk an tơm prăk rgop khlay mât njrăng n’hanh hun hao nâp nâl bri.

          Rlău 10 năm ƀư tĭng nău kơl trok nkhôm mât ntŭk ntô bri, Tơm prăk nkrem mât njrăng n’hanh hun hao bri n’gor Kon Tum geh sŏk dĭng lĕ rnoh prăk rlău 1.900 rmen prăk. Tơm prăk lĕ pă bơi 1.800 rmen prăk trok an ăp nuĭh tơm bri lah rmôt kan, rnăk wâl, êng nuĭh, nsum mpôl ƀon lan  dơi ngih dak jao neh, jao bri n’hanh UBND gưl xă dơi Ngih dak jao nău kan mât uănh bri. Tơm prăk trok nkhôm nu nău ntŭk ntô bri rgop mât njrăng 384.000ha bri pă an nu nău mât, geh 67% rnoh neh bri bah n’gor mô kơp rnoh neh tơm cao su, tơm si khlay.

          Mpeh tăm bri rgâl mhe, 7 năm bah năp, n’gor Kon Tum tăm geh rlău 2.200 ha bri n’hanh ntop kơl an nuĭh ƀon lan tăm geh rlău 647ha bri nkra njêng. Wa Hoàng Văn Chất, Kruanh Công ty TNHH du ntŭk kan lâm nghiệp Đăk Tô, ntŭk kan mât uănh njrăng n’gang 29.000ha bri, tâm nĕ geh rlău 22.000ha sŏk prăk nkhôm mât ntŭk ntô bri năm bah năp dơn geh rlău 17 rmen prăk, an gĭt:

          “Bah rnôk ma geh nău kơl ntŭk ntô bri, lah nsum rgâl lĕ rngôch tâm nău kan mât uănh njrăng n’gang bri. Bôk năp trong kan mât uănh bri dơi uănh khlay. Bah tơm prăk dơi ntuh kơl rwăt năp ndoh ndơ, ndơ dŏng njrăng n’gang ŭnh sa ngăch đŏng. Prăk khay trok an cán bộ phung pah kan đăp mpăn nău rêh. Rnôk geh nău kơl nău rêh bah nuĭh mât njrăng bri lơn lah nuĭh ƀon lan, nsum mpôl ƀon lan nar lơ đăp mpăn, hun hao”.

          Bah n’hêl na nê̆ 10 năm ƀư tĭng nău kơl trok nkhôm ntŭk ntô bri, UBND n’gor Kon Tum mĭn lah, nău kơl lah trong hăn mhe đah nău kan mât tăm bri ƀon lan, nta an trong kơl prăk kaih mhe, nâp nâl, n’hŭch mbak jâk an tơm prăk rgop khlay mât njrăng n’hanh hun hao nâp nâl ntŭk ntô bri bah n’gor. Năm 2011 rnoh nău tih Luật lâm nghiệp bah n’gor lah bơi 1.100 nău aƀaơ hŭch hôm 361 nău, rnoh neh bri geh phah bah rlău 400ha hŭch hôm 46ha.

          Nău ƀư tĭng săk rnglăy nău kơl nta an nău kan an hang rbăn nuĭh ƀon lan, rgop n’hao nău geh prăk kaih, n’hŭch rnăk ach o, đăp mpăn nău rêh jêng kon nuĭh, rnă njrăng chính trị n’hanh đăp mpăn nău rêh ngăn lah ta nkual jru ngai bah n’gor. Bah năm 2011-2020, dĭng lĕ rnoh prăk mât ntŭk ntô bri ma rnăk wâl, êng nuĭh, nsum mpôl ƀon lan tâm thôn tâm n’gor dơi sŏk geh rlău 176 rmen prăk. Wa Hồ Thanh Hoàng, Kruanh Tơm prăk nkrem mât njrăng n’hanh hun hao bri n’gor Kon Tum an gĭt, nău kơl trok nkhôm ntŭk ntô bri dôl nar lơ hăn tâm nău rêh n’hanh mĭn lah nău ƀư khlay đah nău kan mât tăm bri bah n’gor.

          “Ăp nuĭh tơm bri lah rmôt kan, geh ăp Công ty lâm nghiệp, ăp Mpôl mât uănh bri nchăng n’gang phŭt sial, bri way dŏng lĕ geh tơm prăk đăp mpăn, nâp nâl gay tŏng ăp nău kan bah nơm. Nău rêh bah cán bộ, phung pah kan bah ăp ntŭk kan tơm bri lĕ dơi đăp mpăn nar lơ dơi hao. Jêng cán bộ phung pah kan ăp công ty aơ dŭt nsrôih gay râng mât njrăng bri. Knơm geh tơm prăk mât ntŭk ntô bri đăp mpăn aơ, nuĭh ƀon lan nsrôih râng uănh nđôi njrăng n’gang bri nău rêh bah khân pơng nar lơ dơi đăp mpăn”.

          Lam n’gor Kon Tum aƀaơ geh rlău 360.000 ha bri pă an mât ntŭk ntô bri; tâm nĕ, nklăp 45.000 ha lĕ dơi jao an 3.612 rnăk n’hanh 22 nsum mpôl ntŭk gŭ rêh mât njrăng. Rnoh prăk ƀa ƀă jao an ăp công ty lâm nghiệp, Mpôl mât uănh bri krŏng, bri njrăng n’gang phŭt sial n’hanh UBND ăp xă, nkuăl têh mât uănh, njrăng n’gang.

Tĭng wa A Câu-Groi kruanh UBND xă Đăk Kôi, bah rnôk geh nău kơl trok nkhôm ntŭk ntô bri, lĕ rngôch rnoh neh bri jao an nuĭh ƀon lan dơi mât njrăng uĕh lơn.

          Wa A Câu an gĭt: Rnôk kônh wa dơi sŏk prăk trok nkhôm ntŭk ntô bri ri nău rêh dơi hao, trong kan jŭt n’hŭch ach o bah ƀon lan dơi ntrôl dăng. Ngăn lah tâm rnôk jêr jŏt rnôk nuĭh ƀon lan ƀư tĭng gŭ ƀah srang kon nuĭh gay njrăng n’gang srê Covid-19.

          “Tâm khay srê Covid-19 ƀư nău rêh bah kônh wa jêr jŏt yor nău nkra njêng kăch rêk ba, bum, bời lời, cà phê geh rlu khuch têh tât nău geh. Nău ăp rnăk dơi sŏk bah 5-6 rkeh prăk mât ntŭk ntô bri mbra kơl ăp rnăk n’hŭch oi jêr jŏt. Tơm prăk aơ nuĭh ƀon lan dŏng tâm nău gŭ âm, ntuh kơl nkra njêng tay đăp mpăn nău rêh. Rnôk nău rêh dơi đăp mpăn ri kônh wa đăp mpăn mât njrăng bri uĕh lơn”.

          Đah nău ƀư tĭng săk rnglăy nău kơl trok nkhôm bri Tơm prăk mât njrăng n’hanh hun hao bri Kon Tum lĕ n’hanh dôl ƀư tâm rgop đah hạt kiểm lâm ăp nkuăl, nkual ƀon têh Kon Tum n’hanh ăp ntŭk Ngân hàng Liên việt Post Bank ta n’gor Kon Tum ƀư tĭng nău trok nkhôm rlău 90 rmen prăk mât ntŭk ntô bri an nuĭh ƀon lan tĭng di nar ntrŭnh. Nău trok prăk mât ntŭk ntô bri di nar mbra kơl ăp rnăk dơi nchrăp tơm prăk ntuh kơl nkra njêng tay tâm rnôk srê mô lah rwăt ndơ dŏng tâm yan êp kăch rek gay đăp mpăn nău rêh. Wăng sa hun hao, nău rêh đăp mpăn, kônh wa mbra đăp mpăn lơn tâm nău mât njrăng ăp lôk bri ta Tây Nguyên.

                    Nuĭh rblang: Y Sưng Phê Ja