VOV4.M'nông: Ta nkual săm nuĭh ji Covid -19 hô n'hanh dŭt jru (dăp 3) bah Nhih dak si nkual Tây Nguyên, ăp y bác sĩ dôl ăp nar nsrôih an lĕ nău gĭt blău kan bah he, mât nuih n'hâm mpŏng uĕh, nâp nuih n'hâm ndrel hăn đah nuĭh ji.

Bah trôm nkual săm nuĭh ji Covid-19 jru hô ta Nhih dak si nkual Tây Nguyên kơt lah mô gĭt kơp mpeh mông nar. Tâm ntŭk nê, ăp nai dak si rlău lĕ ăp ntil rngot ji, rhơn mƀak rnôk nuĭh ji klaih bah bri phan plơ̆ sĭt tay đah nău rêh ngăn, tât ăp ntruh dak măt yô̆ nđach, mô hôm blău lơh rnôk uănh saơ nuĭh ji geh bu sŏk roh nău rêh.

Geh măt ntơm bah bôk nuh srê n'hanh râng na nê̆ 5 rơh săm an nuĭh ji Covid -19 jru, bác sĩ Võ Phi Bình, khoa Hồi sức tích cực Nhih dak si nkual Tây Nguyên nkoch: ta ntŭk săm nuĭh ji jru, nuĭh ji bơi khĭt dja, n'har đah nău rêh n'hanh khĭt lhơ ƀơch ƀơr dơm, kloh tât kơt nê̆, lĕ rngôch kơt lah n'glêh an tâm du rân dơm.  

“Nuih n'hâm nuĭh ji ntưp Covid ri bu tâm ban kơt lah gŭ tâm nău rêh n'hanh khĭt dŭt lhơ ƀơch ƀơr dơm. Geh du đêt nuĭh ji bol ma ji mô hŏ jru hô yơn bu rvê ir jêng ƀư an nău ji lơn ma jêng jru lơn jêng rnoh nuĭh ji nê he ân rgŏ jă, ntop kơl nuih n'hâm. Hôm rnoh nuĭh ji jru, rlău ma săm tĭng di ntĭm nti bah Bộ Y tế ri he ân nsrôih ntop kơl ăp trong n'hôr n'hâm n'hanh ăp trong nsrôih săm gay pit nsit tay nău rêh an khân păng n'hanh i ngăn ri geh dŭt âk nuĭh ji jru dơi săm tam bah đŏng."

Aƀaơ, nkual săm nuĭh ji Covid-19 jru geh rlău 80 nuĭh ji dôl săm. Lơn âk nuĭh ji hŏ têh ranh nkre đah ơm geh nău ji tâm săk kơt ji chrach njŭng, hao duh mham, ji klơm...Nuĭh mât chăm nuĭh ji Nguyễn Thị Lộc an gĭt: Nuĭh ji lah bu ranh, geh rnôk mô rngok wâr lêng lang, geh rnôk chuêl rnôk nkah. Rnôk geh ntưp ji, ăp nuĭh ji dja way dơh miăk janh. Du đêt nuĭh ji eng ong, mô ŭch săm ji, mô ŭch sa n'hanh ŭch dăn sĭt jay mbro. Nuĭh săm ân bonh jă gay khân păng ŭch gŭ săm, lơn lah ndơ sa sĭt dăng suan ăp nar, rnôk geh ntưp nău ji dja khân păng mô kah bâr sa jêng mô ŭch ngêt sa đêt. Rlău ma nău kan nsiăm por an nuĭh ji, ăp nuĭh kan mât săm ăp nar ân tơh bỉm, dŏng bok mbĕ jut kloh săk, tap bŭt an nuĭh ji dơh n'hôr.... Điều dưỡng Nguyễn Thị Lộc nkoch:

“Nuĭh ji lăp ta aơ lah nuĭh ji jru da dê ntop đah mô geh rnăk wâl gŭ bah meng jêng gâp saơ dŭt yô̆ khân păng ri he djăt ma ƀư lĕ nuih n'hâm nơm dơm rnôk nkre chuh dak si hôm way uănh njrăng nuĭh ji way nchuăt dâng nchuăt lơ an ngêt sa toh, an sa djăt ma mât chăm tĭng mông tĭng mông kơt nê dơm, djăt ma saơ khân păng pah pât moh ntil ndơ rngot mô geh nuĭh ri mpôl hên gŭ bah meng. Mpôl hên hôm way hăn tât rgŏ jă nuĭh ji lah djăt ma nsrôih rlău dơi nău ji gay ma sĭt đah rnăk wâl đŏng. Geh rnôk geh ăp nuĭh ji dŭt têh, bu mô dơi dâk hăn, mpôl ân đâng ăch chrach tât nău rlă gay tơh bỉm tơh tã ri dŭt r'ah, yơn mpôl hên hôm nsrôih ƀư đŏng."

Tĭng bác sĩ Nguyễn Tiến Dũng lĕ rngôch nuĭh ji dôl gŭ săm ta aơ hŏ dơi groi nđôi lhăt da dê. Yor lah mô năn njrăng du ƀlât dơm, lah rse, mask n'hôr oxy bah nuĭh ji geh rlât tăk tâm rnôk bĭch nuĭh ji mbra jêng khĭt. Jêng, nuĭh kan dak si mô dơi ntlơi êng bah nuĭh ji. Tĭng bác sĩ Dũng đŏng, ntơm bah kơi Tết Nguyên Đán tât aƀaơ, rnoh nuĭh ji lăp nhih dak si âk jêng mpet jâk âk tât nău kan đŏng. Ăp bác sĩ rnôk ru ti mbra kơl ƀư nău kan điều dưỡng, điều dưỡng ntop kơl nău kan bah hộ lý, mô gĭt nuĭh de nău kan. Geh rnôk nuĭh ji dja jêng ji jru, nuĭh ji ri nthoi rmlông ko ndal, lĕ rngôch ndrel lăp kan, mbrôn lĕ suan têk tay nău rêh nuĭh ji:

“Lôch Tết rnoh nuĭh ji hao âk, tâm ăp nar dăch aơ hao âk ndal, lhăt bêng ir, nău kan ân hao tay âk tơ̆ đŏng, mpet jâk hao rlău âk tơ̆ đŏng. Aƀaơ nô nău nuĭh ji jru, âk năm deh, âk nău ji ơm tâm săk ri âk đŏng, nău kan jâk r'ah lơn đŏng. Bác sĩ mô geh nuĭh ŭch mpeh nău khĭt yot ôh, đah ăp nuĭh ji he hŏ nsrôih dŭt n'hâm yơn bu săk hŏ djôr ranh hôm ntop geh tay nău ji ơm tâm săk đŏng ri bol ma he hŏ săm lĕ nuih n'hâm hôm yơn bu mô dơi bah ơm ri nê lah rnôk dŭt rngot ji ngăn, geh rnôk he saơ mô blău lơh.”

Bác sĩ chuyên khoa 2 Trịnh Hồng Nhựt, kruanh khoa Hồi sức Cấp cứu, mât uănh nkual săm nuĭh ji Covid jru an gĭt, kơp ntơm bah khay 8 năm 2021 tât aƀaơ nkual săm nuĭh ji dăp 3 jêng "mpêr n'gar n'glĕ dŭt" wơt dơn, săm ăp nuĭh ji Covid-19 ơm geh nău ji tâm săk n'hanh rnoh jru ta Dak Lak. Tât aƀaơ, Nkual săm hŏ săm bơi 600 nuĭh ji, săm bah n'hanh njŭr dăp 2 bơi 400 nuĭh ji. Geh rnôk âk 100 nuĭh ji dôl săm, nuĭh ji jru âk, rnoh nău kan âk yơn ăp nai dak si tâm nkual săm ji nsrôih kơl nuĭh ji rlău dơi n'har khĭt gay plơ̆ sĭt rgum ndrel rnăk wâl.

“Rnoh âk nuĭh ji lăp săm ta Khoa dŭt âk n'hanh rnoh nuĭh khĭt an tât aƀaơ mpôl hên dôl nsrôih lĕ nuih n'hâm đah rnoh nuĭh khĭt lah 0,54% tâm nê rnoh âk nuĭh khĭt lam dak lam 1,5% n'hanh lam ntŭr neh lah 1,4% nău nê mô dơi nănh lah n'hao êng săk ma nê lah nău nsrôih lĕ nuih n'hâm ngăn bah lĕ rngôch ăp oh yuh nô tâm nhih pah kan, tâm khoa yor hôm âk nău khoah khuch tât nkô̆ nău săm ji yơn mpôl hên hŏ nsrôih dŭt n'hâm."

Nuĭh ji sĭt bah nhih dak si plơ̆ sĭt đah rnăk wâl nê lah nău rhơn dŭt têh bah ăp nuĭh nai dak si tâm nkual săm nuĭh ji Covid -19 jru n'hanh lhơp lhơp. Bol ma rơh rdâng lơh nuh srê Covid-19 mbra hôm ntoch jong, yơn ăp jêr n'hanh hôm âk bah năp nê, yơn đah nău nsrôih, nuih n'hâm dơn kan n'hanh nău lĕ nuih n'hâm đah nuĭh ji, khân păng mbra way lah mpêr nking gay mât njrăng ăp nuĭh ji bah meng brŏng khĭt, nsĭt tay đăp mpăn an nău rêh./.

Nuĭh rblang: Điểu Thân